Ψυρή

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Η πλατεία Ηρώων στο κέντρο του Ψυρρή.

Η μικρή συνοικία του Ψυρρή βρίσκεται στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας και είναι μια από τις παλαιότερες συνοικίες της πόλης. Απλώνεται γύρω από την Πλατεία Ψυρρή ή Πλατεία Ηρώων, στην οποία οδηγούν οι πέντε σημαντικοί δρόμοι της συνοικίας: η οδός Μιαούλη, η οδός Καραϊσκάκη, η οδός Αγίων Αναργύρων, η οδός Αριστοφάνη και η οδός Αισχύλου.

Θέση συνοικίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η συνοικία βρίσκεται στα βορειοδυτικά της Πλατείας Μοναστηρακίου. Έχει σχήμα τετραπλεύρου και οριοθετείται:

  • από την οδό Ερμού στα νότια
  • από την οδό Αθηνάς στα ανατολικά
  • από την οδό Ευριπίδου στα βόρεια
  • και από την οδό Σαρρή στα δυτικά.

Η Πλατεία Μοναστηρακίου βρίσκεται ακριβώς απέναντι από την νοτιοανατολική γωνία της συνοικίας, στην συμβολή των οδών Αθηνάς και Ερμού, ενώ η Πλατεία Αγίων Ασωμάτων και το Θησείο στην νοτιοδυτική της γωνία. Η Βαρβάκειος Αγορά βρίσκεται κοντά στο βορειοανατολικό άκρο του Ψυρρἠ, ενώ η Πλατεία Κουμουνδούρου σε μικρή απόσταση από την οδό Σαρρή, προς τα βορειανατολικά.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πρώτη αναφορά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πρώτη φορά το Ψυρή αναφέρεται στο βιβλίο του Γάλλου ιατρού Σπον με τίτλο «Ταξίδι σε Ιταλία, Δαλματία, Ελλάδα και Ανατολή» το 1678, στο οποίο παρουσιάζεται ως ένα από τα οκτώ πλατώματα[1] της Αθήνας. Η ετυμολογία της ονομασίας της συνοικίας δεν έχει απόλυτα εξακριβωθεί. Πιθανότατα η λέξη Ψυρή(ς) σημαίνει Ψαριανός και προέρχεται από τις παλαιότερες ονομασίες της νήσου των Ψαρών[2].

Σημαντικοί κάτοικοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας ο λόρδος Βύρων διέμεινε στην οικία του υποπροξένου της Αγγλίας Θεόδωρου Μακρή, όπου και γνώρισε την Θηρεσία Μακρή, την οποία και ερωτεύτηκε. Εκείνη την εποχή υπήρχε και το αρχοντικό του Κυριάκου Πιττάκη, του μετέπειτα διάσημου για τις ανασκαφές στην Ακρόπολη αρχαιολόγου. Μετά την απελευθέρωση, στην περιοχή εγκαταστάθηκαν διάφορες αρχοντικές οικογένειες όπως αυτή του ηγεμόνα της Ουγγροβλαχίας Ιωάννη Καρατζά. Ένας από τους διασημότερους κατοίκους του Ψυρή ήταν και ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης. Στην συνοικία κατοίκησε για πάνω απο 20 χρόνια και γι 'αυτο του δόθηκε το προσωνύμιο ο «Ερημίτης του Ψυρή».

Συντεταγμένες: 37°58′40″N 23°43′30″E / 37.97778°N 23.72500°E / 37.97778; 23.72500

Ψυρή  στον χάρτη: Αθήνα
Ψυρή
Η θέση της συνοικίας Ψυρή στον χάρτη

Οι «κουτσαβάκηδες»[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Απο το 1870 του Ψυρή είχε μετατραπεί σε μια από τις πιο επικίνδυνες περιοχές της Αθήνας. Αιτία ήταν οι περίφημοι «κουτσαβάκηδες»[3], δηλαδή οι διάφοροι μάγκες που ζούσαν μέσα στην παρανομία. Οι κουτσαβάκηδες λήστευαν και πολλές φορές δολοφονούσαν εμπόρους με αποτέλεσμα να δημιουργούν μεγάλο φόβο στους περαστικούς. Το σοβαρότερο περιστατικό συνέβη το Πάσχα του 1847 όταν κάτοικοι της περιοχής έκαψαν το σπίτι του Ισπανοεβραίου τυχοδιώκτη Δαυίδ Πατσίφικο[4] γιατί τόλμησε να προσβάλει το έθιμο της περιφοράς του Επιτάφιου μετά του οποίου ακολουθούσε τότε το κάψιμο του Ιούδα. Στη συνέχεια ακολούθησε διπλωματικό επεισόδιο, με αφορμή αυτή την καταστροφή, γεγονός που έμεινε γνωστό με τον τίτλο «Παρκερικά». Τελικά η δράση των κουτσαβάκηδων έληξε απότομα τον Δεκέμβριο το 1893, όταν ο τότε αστυνομικός διευθυντής Αθηνών-Πειραιώς Δημήτριος Μπαϊρακτάρης μέσα σε ένα μήνα κατάφερε να συλλάβει τους κακοποιούς της περιοχής.

Στην εποχή μας, η συνοικία του Ψυρρή αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα εγκληματικότητας [5].

Λαογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η πλατεία του Ψυρρή λέγεται πλατεία Ηρώων από τα ονόματα των οδών που καταλήγουν σ΄ αυτή. Στη παλιά Αθήνα, προπολεμικά, η ονομασία αυτή αποδίδονταν ιδιαίτερα σκωπτικά για τους "ήρωες", τους κουτσαβάκηδες, της εποχής, που συγκεντρώνονταν σ΄ αυτή.

Επί της βορειοδυτικής πλευράς της πλατείας Ηρώων αναγέρθηκε το 1912 επί δημάρχου Μερκούρη το Α' Υγειονομικό Κέντρο, στο οποίο σήμερα στεγάζονται δημοτικές υπηρεσίες του 3ου διαμερίσματος της Αθήνας.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Πλατώματα=συνοικίες.
  2. Οι παλιότερες ονομασίες: Ψύρα ή Ψυρίη.
  3. Σύμφωνα με τον Επαμεινώνδα Στασινόπουλο το όνομα έχει προέλθει από τον Δημήτριο Κουτσαβάκη, δεκανέα του ιππικού επί Όθωνα και διάσημο καβγατζή.
  4. Υπόθεση Πατσίφικο: Ο Πατσίφικο ήταν πρόξενος της Πορτογαλίας στην Αθήνα για την περίοδο 1836-1842 οπότε και καθαιρέθηκε λόγω αυθαιρεσιών. Αργότερα άλλαξε υπηκοότητα και έγινε Ισπανός ενώ στη συνέχεια απέκτησε την αγγλική υπηκοότητα
  5. Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, 25/03/10

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Γιάννης Καιροφύλας, Η ιστορία της συνοικίας του Ψυρή, εκδ. Φιλιππότη, Αθήνα 2000
  • Επαμεινώνδας Στασινόπουλος, Η Αθήνα του περασμένου αιώνα, Αθήνα 1963
  • Κωνσταντίνος Μπίρης, Αι τοπωνυμίαι της πόλεως και των περιχώρων των Αθηνών, 1971