Χιουρέμ Σουλτάνα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Χιουρέμ)
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Χιουρέμ Σουλτάνα
Χασεκί σουλτάνα
Khourrem.jpg
Σύζυγος Σουλεϊμάν Α΄ ο Μεγαλοπρεπής
Επίγονοι Ηγεμόνας Μεχμέτ
Μιχριμάχ Σουλτάνα
Ηγεμόνας Αμπντουλάχ
Σελίμ Β΄
Ηγεμόνας Βαγιαζήτ
Ηγεμόνας Τζιχανγκίρ
Βασιλικός Οίκος Οσμανιδών
Γέννηση 1506
Βασίλειο της Πολωνίας
Θάνατος 16 Απριλίου 1558 (52 ετών)
Τοπ Καπί , Κωνσταντινούπολη, Οθωμανική Αυτοκρατορία
Τόπος ταφής Τέμενος Σουλεϊμανιέ

Η Χασεκί Χιουρέμ Σουλτάνα (Τούρκικα: Haseki Hürrem Sultan, προφέρεται: [haseˈci hyrˈrem suɫ'tan]), που γεννήθηκε το 1506 στο Ροχατύν, στο Βασίλειο της Πολωνίας και πέθανε στις 16 Απριλίου του 1558 στο παλάτι Τοπ Καπί στην Κωνσταντινούπολη, ήταν σύζυγος του Σουλτάνου της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας Σουλεϊμάν Α΄ του Μεγαλοπρεπούς. Το πλήρες όνομά της ήταν Αλεξάνδρα Αναστασία Λισόφσκα. Ως Ροξελάνη είναι γνωστή στα ευρωπαϊκά κυρίως κείμενα, ενώ ως Χιουρρέμ στα τούρκικα. Το όνομα Χιουρρέμ της δόθηκε από τον ίδιο τον Σουλεϊμάν Α΄ και σημαίνει "η προσηνής, αυτή που σε κάνει χαρούμενο".

Το πλήρες ονομά της ήταν Devletlû İsmetlû Hürrem Hâseki Sultân Ahiyât-üs Şân Hâzretleri.

Πρώιμα χρόνια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα με πηγές του 16ου και του 17ου αιώνα, φαίνεται ότι ο πατέρας της Χιουρρέμ ήταν Γαλλος Ορθόδοξος παπάς. Τη δεκαετία του 1520, την απήγαγαν Κριμαίοι Τάταροι κατά τη διάρκεια μίας από τις συχνές επιδρομές τους και οδηγήθηκε ως σκλάβα, πιθανώς πρώτα στην κριμαϊκή πόλη Kaffa και αργότερα στην Κωνσταντινούπολη, από όπου και επιλέχθηκε για το χαρέμι του Σουλτάνου Σουλεϊμάν.

Η ζωή ως Σουλτάνα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γρήγορα κέρδισε την προσοχή του κυρίου της και προσέλκυσε τη ζήλια των αντιπάλων της. Μία μέρα η χασεκί σουλτάν, ή πρώτη ανάμεσα στις γυναίκες του χαρεμιού του Σουλεϊμάν, Μαχιντεβράν Σουλτάν (που επίσης ονομαζόταν Γκιουλμπαχάρ, "gül" σημαίνει ρόδο και "bahar" σημαίνει άνοιξη, το ρόδο της άνοιξης), ήρθε σε διαμάχη με τη Χιουρρέμ και την τραυμάτισε βαριά. Εξοργισμένος από αυτό το γεγονός, ο Σουλεϊμάν εξόρισε την Μαχιντεβράν στην επαρχιακή πόλη της Μανίσα, μαζί με τον γιο της και διάδοχο του θρόνου, Μουσταφά. Μετά από αυτά, η Χιουρρέμ έγινε η νέα χασεκί σουλτάν. Αρκετά χρόνια αργότερα, εξαιτίας του φόβου για επανάσταση (φόβος που ίσως προκλήθηκε από την Χιουρρέμ), ο Σουλεϊμάν διέταξε να στραγγαλιστεί ο Μουσταφά. Μετά το θάνατο του γιου της, η Μαχιντεβράν έχασε την ισχύ της στο παλάτι ως μητέρα του διαδόχου και αποσύρθηκε στην Προύσα.

Η επιρροή που ασκούσε η Χιουρρέμ στον Σουλτάνο σύντομα έγινε καταλυτική. Η ίδια επρόκειτο να χαρίσει στον Σουλεϊμάν έξι παιδιά: τον Μεχμέτ (Mehmed), την Μιχριμάχ (Mihrimah), τον Αμπντουλάχ (Abdullah), τον Σελίμ Β΄ (Selim), τον Μπεγιαζίτ (Bayezid) και τον Τζιχανγκίρ (Cihangir ) σε μία εκπληκτική ρήξη με την παράδοση καθώς η ίδια ήταν πρώην χριστιανή. Τελικά, έγινε νόμιμη σύζυγος του Σουλτάνου. Αυτό της έδωσε μεγαλύτερη ισχύ στο παλάτι και στο τέλος κατόρθωσε να κάνει έναν από τους γιους της, τον Σελίμ, κληρονόμο της Αυτοκρατορίας. Επίσης, η Χιουρρέμ ίσως να έδρασε και ως σύμβουλος του Σουλτάνου σε θέματα του κράτους, και φαίνεται να είχε μεγάλη επιρροή πάνω σε ξένα ζητήματα και τη διεθνή πολιτική. Δύο από τα γράμματά της στον Βασιλιά Σιγισμούνδο Β΄ της Πολωνίας αποδεικνύουν ότι κατά τη διάρκεια της ζωής της η Οθωμανική Αυτοκρατορία είχε σε γενικές γραμμές ειρηνικές σχέσεις με το Πολωνικό κράτος στα πλαίσια μιας Οθωμανο-Πολωνικής συμμαχίας. Επιπλέον, μερικοί ιστορικοί πιστεύουν ότι πιθανώς εκείνη επενέβη με τον σύζυγό της στον περιορισμό των αρπαγών σκλάβων από τους Κριμαίους Τατάρους στην περιοχή απ' όπου καταγόταν.

Φιλανθρωπίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πέρα από την ενασχόλησή της με την πολιτική, η Χουρέμ ασχολήθηκε επίσης με διάφορα σημαντικά έργα σε δημόσια κτίρια, από την Μέκκα ως την Ιερουσαλήμ. Ανάμεσα στα πρώτα ιδρύματα που κατασκεύασε ήταν ένα τζαμί, δύο μεντρεσέδες (σχολεία για τη διδαχή του Κορανίου), ένα συντριβάνι και ένα γυναικείο νοσοκομείο που βρισκόταν κοντά στο σκλαβοπάζαρο γυναικών (Avrat Pazarı) στην Κωνσταντινούπολη. Επιπλέον καθιέρωσε ένα λουτρό, το Χασεκί Χουρέμ Σουλτάν Χαμάμ, για να εξυπηρετείται η κοινότητα των προσκυνητών του τεμένους της Αγιά-Σοφιάς. Η ίδια ίδρυσε επίσης το 1552 στην Ιερουσαλήμ το Χασεκί Σουλτάν Ιμαρέτ, ένα δημόσιο συσσίτιο απόρων όπου παρεχόταν φαγητό στους φτωχούς και σ' αυτούς που το είχαν ανάγκη.

Θάνατος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Χουρρέμ πέθανε από καρδιά το 1558 στις 16 Απριλίου και θάφτηκε σ' ένα θολωτό μαυσωλείο (Τουρμπέ), διακοσμημένο με εξαίσια πλακίδια Νικαίας (τουρκ. İznik, η Νίκαια της Βιθυνίας) που απεικονίζουν τον κήπο του παραδείσου, πιθανώς προς τιμήν του γελαστού και χαρούμενου χαρακτήρα της. Το μαυσωλείο της βρίσκεται δίπλα σε αυτό του Σουλεϊμάν, ένα ξεχωριστό μαυσωλείο με πιο λιτή δομή του θολωτού, στον κήπο του Τζαμιού του Σουλεϊμάν.

Απεικονίσεις στη λογοτεχνία και το λαϊκό πολιτισμό[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην τηλεοπτική σειρά Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής η Χουρέμ Σουλτάν παίζεται απο την Τουρκογερμανίδα ηθοποιό Μεριέμ Ουζερλί. Η Ουζερλί αντικαταστάθηκε απο την Τουρκάλα ηθοποιό Βαχιντέ Γκιορντούμ.