Χαλκή πύλη

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 41°0′21″N 28°58′38″E / 41.00583°N 28.97722°E / 41.00583; 28.97722

Χάρτης της περιοχής του Μεγάλου Παλατιού της Κωνσταντινούπολης στον οποίο διακρίνεται η Χαλκή πύλη. Η διάταξη των κτιρίων του ανακτορικού συμπλέγματος βασίζεται σε λογοτεχνικές και ιστορικές αναφορές.

Ως Χαλκή πύλη αναφέρεται η κύρια είσοδος του Μεγάλου Παλατίου της Κωνσταντινούπολης που ονομάστηκε έτσι είτε λόγω των επιχρυσωμένων ορειχάλκινων κεραμιδιών της σκεπής της, είτε λόγω των χάλκινων πυλών της. Θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα αυτοκρατορικά κτίσματα της πόλης, ιδιαίτερης συμβολικής αξίας.

Πρώτος αρχιτέκτονας της Χαλκής πύλης ήταν ο Αιθέριος, επί αυτοκρατορίας του Αναστάσιου Α'. Κτίστηκε εξαρχής με εντολή του Ιουστινιανού Α', ενώ είχε προηγηθεί η καταστροφή της από πυρκαγιά κατά τη στάση του Νίκα. Τον 7ο-8ο αιώνα χρησιμοποιήθηκε ως φυλακή. Ο αυτοκράτορας Βασίλειος Α' μετέτρεψε αργότερα το κτίσμα σε δικαστική αίθουσα. Ο Ρωμανός Λεκαπηνός έχτισε ένα παρεκκλήσι αφιερωμένο στον Χριστό τον Χαλκίτη, που το επέκτεινε ο Ιωάννης Α' Τζιμισκής, ο οποίος θάφτηκε κιόλας εκεί. Το κτίσμα έχασε τη σημασία του ως πρόδομος από την εποχή του Νικηφόρου Β' Φωκά, όταν το παλάτι, του οποίου το κέντρο είχε μετακινηθεί προς νότον στο παλάτι του Βουκολέοντος, περιφράχθηκε και μειώθηκε η έκτασή του. Ο αυτοκράτορας Ισαάκ Β' Άγγελος αφαίρεσε τις χάλκινες πόρτες της πύλης, η οποία δεν αναφέρεται από βυζαντινές πηγές ύστερα από αυτό το σημείο. Ιστορικές αναφορές στη Χαλκή πύλη και την εκκλησία της υπάρχουν όμως από ρώσους προσκυνητές τον 14ο αιώνα. Το δε παρεκκλήσι, αν και ερειπωμένο, επιβίωσε κατά την οθωμανική περίοδο, οπότε ήταν γνωστό ως Αρσλάνχανε, μέχρι που κατεδαφίστηκε το 1804.

Στην πρόσοψή της, πάνω από την κεντρική πύλη της εισόδου, είχε τοποθετηθεί εικόνα του Χριστού Χαλκίτη, η οποία αφαιρέθηκε κατά την περίοδο της εικονομαχίας και επαναφέρθηκε αργότερα από την αυτοκράτειρα Ειρήνη. Κατά την αυτοκρατορία του Λέοντα Ε' αντικαταστάθηκε από ένα σταυρό και το 843 ένα μωσαϊκό με την ίδια παράσταση φιλοτεχνήθηκε από το ζωγράφο Λάζαρο.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Bogdanović Jelena, "Chalke Gate (Entrance of Great Palace)", 2008, Encyclopaedia of the Hellenic World, Constantinople URL: http://kassiani.fhw.gr/l.aspx?id=12432
  • Mango, C., “Chalke,” στο A. Kazhdan (εκδ.), Oxford Dictionary of Byzantium, τόμος 1ος, New York–Oxford, 1991, σσ. 405-406