Χαλικοκυλιστής

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Χαλικοκυλιστής
Ενήλικος Χαλικοκυλιστής (αναπαραγωγικό πτέρωμα)
Ενήλικος Χαλικοκυλιστής (αναπαραγωγικό πτέρωμα)
Κατάσταση διατήρησης
Status iucn3.1 LC el.svg
Ελαχίστης Ανησυχίας (IUCN 3.1) [1]
Συστηματική ταξινόμηση
Βασίλειο: Ζώα (Animalia)
Συνομοταξία: Χορδωτά (Chordata)
Ομοταξία: Πτηνά (Aves)
Τάξη: Χαραδριόμορφα (Charadriiformes)
Οικογένεια: Σκολοπακίδες (Scolopacidae)
Υποοικογένεια: Αρεναριίνες (Arenariinae) [2]
Γένος: Χαλικίας [i] (Arenaria) (Brisson, 1760)
Είδος: A. interpres
Διώνυμο
Arenaria interpres (Χαλικοκυλιστής)
Linnaeus, 1758
Υποείδη

Arenaria interpres interpres
Arenaria interpres morinella [ii]

Ο Χαλικοκυλιστής είναι παρυδάτιο πτηνό της οικογενείας των Σκολοπακιδών, που απαντάται στον ελλαδικό χώρο. Η επιστημονική ονομασία του είδους είναι Arenaria interpres και περιλαμβάνει 2 υποείδη. [3] Στην Ελλάδα απαντάται το υποείδος Arenaria interpres interpres (Linnaeus, 1758). [4]

Ονοματολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η επιστημονική ονομασία του γένους arenaria προέρχεται πιθανότατα από τη λατινική harenarius (hărēnārĭus (aren-), a, um, adj. harena), που σημαίνει «αυτός που σχετίζεται με την αρένα» -και κατ’επέκτασιν με την άμμο της αρένας- και, μάλλον, παραπέμπει στα ενδιαιτήματα του πτηνού. [5]

Η λέξη interpres είναι επίσης λατινική, (inter-prĕs, ĕtis, com. inter, and Sanscr. root prath-, to spread abroad; cf. πλατύς, latus) και σημαίνει «αυτός που παρεμβάλλεται ανάμεσα σε δύο μέρη, ο διαμεσολαβητής», (κατ’ επέκτασιν «ο μεταφραστής» -πρβλ. αγγλ. interpreter-), που πιθανόν να ενισχύει το πρώτο επίθεμα harenarius. [6]

Για την αγγλική ονομασία Turnstone, τα πράγματα είναι ξεκάθαρα, επειδή η μετάφραση «αυτός που αναποδογυρίζει πέτρες» παραπέμπει άμεσα σε μία από τις συνήθειες του πτηνού. Το ίδιο ισχύει και για την ελληνική ονομασία του είδους.

Συστηματική Ταξινομική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Χαλικοκυλιστής ανήκει σε ένα διτυπικό γένος, περιλαμβάνει δηλαδή μόνο δύο είδη, ένα με παγκόσμια εξάπλωση (Arenaria interpres) και ένα που ζει αποκλειστικά στην αμερικανική ήπειρο (Arenaria melanocephala). [7] Μέχρι πρότινος, το γένος Arenaria συμπεριλαμβανόταν στην οικογένεια Χαραδριίδες [8], σήμερα όμως έχει μεταφερθεί στην οικογένεια Σκολοπακίδες.

Γεωγραφική κατανομή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Χαλικοκυλιστής είναι ένα είδος με εξάπλωση σε όλες τις ηπείρους, αν και ζει και αναπαράγεται σε ένα εύρος μόλις μερικών χιλιομέτρων από τις ακτές, είναι δηλαδή ένα πτηνό που δεν απαντάται στην ενδοχώρα, παρά μόνο κατά τις μεταναστεύσεις.

Περιοχές αναπαραγωγής[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι περιοχές στις οποίες ο Χαλικοκυλιστής είναι επιδημητικός, δηλαδή ζει και αναπαράγεται όλο το έτος, είναι ελάχιστες σε σχέση με την παγκόσμια εξάπλωσή του. Περιορίζεται κατά μήκος των ακτών της Νορβηγίας από την κεντρική χώρα και νότια, όπου μπορεί να παραμείνει καθ’όλη τη διάρκεια του έτους, με μικρές τοπικές μετακινήσεις ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες. Επίσης μπορεί να παρατηρηθεί όλο το έτος σε κάποιες περιοχές διαχείμασης, αλλά συνήθως πρόκειται για άτομα που δεν έχουν ξεκινήσει ακόμη τον αναπαραγωγικό τους κύκλο.

Αντίθετα, το είδος παρατηρείται στις ακτές όλου, σχεδόν, του Βορείου Ημισφαιρίου όσο και στο Νότιο Ημισφαίριο, κατά τη διάρκεια του αντίστοιχου καλοκαιριού. Όλες οι ακτές που βρίσκονται στις υποπολικές περιοχές χρησιμεύουν ως ενδιαίτημα αναπαραγωγής του από την Αλάσκα και τον αρκτικό Καναδά, μέχρι τη Νήσο Μπάφιν ανατολικά, τη νήσο Έλσμιρ, τη Γροιλανδία, τη Νορβηγία -όπου απαντάται ως επιδημητικό ούτως ή άλλως-, τη Δανία, τη Σουηδία, τη Φινλανδία, την Εσθονία και τη βόρεια Ρωσία. Μέχρι πρότινος αναπαραγόταν στις γερμανικές ακτές της Βαλτικής, στη Σκωτία και στις Φερόες.

Περιοχές διαχείμασης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι περιοχές διαχείμασης του Χαλικοκυλιστή, βρίσκονται σχεδόν όλες στο Νότιο Ημισφαίριο, από την Αφρική, όπου απαντάται σέ όλες τις ακτές μέχρι νότια στο Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδος και την Ωκεανία, μέχρι την Τασμανία, τη Νέα Ζηλανδία και πολλά νησιά του Ειρηνικού. Στην Αμερική διαχειμάζει στις ακτές των ΗΠΑ από τα σύνορα με τον Καναδά, περίπου, και τη Μασαχουσέτη, μέχρι τις ακτές της νοτίου Αμερικής, περίπου στο γεωγραφικό πλάτος της Παταγονίας, αν και είναι σπάνιος στα πολύ νότια της Χιλής και της Αργεντινής.

Στην Ευρώπη διαχειμάζει κυρίως στα δυτικά, από την Ισλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις ακτές της Βόρειας Θάλασσας, μέχρι τις ακτές της Ιβηρικής. Στη Μεσόγειο απαντάται σπανιότερα σε ακτές της Ιταλίας και των Βαλκανίων, εκτός από τις μεσογειακές ακτές της Αφρικής, όπου είναι πιο συνηθισμένος.

Στην Ασία, τέλος, απαντάται σε όλες τις νότιες και νοτιοανατολικές ακτές, από την Αραβική χερσόνησο μέχρι τη ΝΑ Κίνα, περίπου, ενώ φαίνεται να λείπει από την κυρίως Ιαπωνία (εκτός από τα ενδιάμεσα με την Κίνα, νησιά Ριουκίου).

Στις περιοχές διαχείμασης, οι χαλικοκυλιστές δείχνουν να είναι ιδιαίτερα πιστοί σε συγκεκριμένες τοποθεσίες. Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2009, παρατήρησε άτομα διαχείμασης κατά μήκος ενός τμήματος της ακτής στο Firth of Clyde της Σκωτίας. Η ερευνητική ομάδα διαπίστωσε ότι το 95% των πτηνών που, κατοικούν στην περιοχή στο τέλος του χειμώνα, επέστρεψε εκεί το επόμενο φθινόπωρο.

Μεταναστευτική συμπεριφορά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Χαλικοκυλιστής είναι ισχυρά μεταναστευτικό είδος [9] και, κατ’ουσίαν, δεν υπάρχουν μόνιμοι πληθυσμοί, αλλά μόνον αναπαραγόμενοι (καλοκαίρι Β.Ημισφαιρίου) και διαχειμάζοντες (καλοκαίρι Ν.Ημισφαιρίου).

Τυχαίοι, περιπλανώμενοι επισκέπτες έχουν αναφερθεί μεταξύ άλλων από τη Σλοβενία, και τη Λευκορωσία, την Παραγουάη, το Λεσότο και τη Ρουάντα. [1]

Η μετανάστευση πραγματοποιείται κατά μεγάλα σμήνη (del Hoyo et al. 1996), ενώ είναι αγελαίο και κοινωνικό είδος κατά τη διάρκεια του χειμώνα (Snow and Perrins 1998) και, πολλές φορές, αναζητά την τροφή του σε ομάδες από 10-100 άτομα, ιδιαίτερα σε περιοχές με παλίρροιες (del Hoyo et al. 1996).

Στην Ελλάδα, ο Χαλικοκυλιστής είναι σπάνιος χειμερινός επισκέπτης, ενώ διέρχεται από τη χώρα και κατά τις δύο μεταναστεύσεις, την άνοιξη (Απρίλιος-Μάιος) και το φθινόπωρο (Σεπτέμβριος-Οκτώβριος). [10]

Βιότοπος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ενήλικoς Χαλικοκυλιστής στο βιότοπό του (αναπαραγωγικό πτέρωμα)

Κατά την αναπαραγωγική περίοδο, οι χαλικοκυλιστές συχνάζουν στις ακτές ή μέχρι κάποια χιλιόμετρα στο εσωτερικό (Snow και Perrins 1998), στην υψηλή Αρκτική (Hayman et al. 1986), σε παράκτιες πεδιάδες, σε βάλτους και στην τούνδρα (del Hoyo et al. 1996), δείχνοντας προτίμηση σε ένα μωσαϊκό εδαφών από γυμνά βράχια, αργιλώδη εδάφη ή με βότσαλα και βλάστηση κοντά στο νερό (Snow και Perrins 1998), ή σε περιοχές που παραμένουν υγρές μέχρι το τέλος του καλοκαιριού (Johnsgard 1981).

Εκτός αναπαραγωγικής περιόδου, το είδος απαντάται, και πάλι, κυρίως παράκτια (del Hoyo et al. 1996), αν και κατά τη μετανάστευση μπορεί να βρεθεί στα ηπειρωτικά, κατά μήκος των ντάικς, ή σε όχθες λιμνών (del Hoyo et al. 1996). Κατά τη διάρκεια του χειμώνα συχνάζει σε ακτές με βράχους και βότσαλα που παρέχουν τροφή, (Hayman et al. 1986, del Hoyo et al. 1996), κυματοθραύστες (del Hoyo et al. 1996), αμμώδεις παραλίες με ξεβρασμένα από τις καταιγίδες φύκια (Hayman et al. 1986, del Hoyo et al. 1996), αλμυρόβαλτους με χαμηλή βλάστηση, προστατευόμενους κολπίσκους, εκβολές ποταμών, μαγκρόβιους βάλτους, εκτεθειμένους υφάλους και επίπεδες λασπώδεις περιοχές με στρώσεις μαλακίων (del Hoyo et al. 1996).

Στην Ελλάδα μπορεί να απαντηθεί σε χαλικώδεις και χορταριασμένες ακτές λιμνοθαλασσών, λίμνες και βαλτώδεις περιοχές. [11]

Μορφολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Χαλικοκυλιστής (μη αναπαραγωγικό πτέρωμα)

Ο Χαλικοκυλιστής είναι ένα μκρό και «στρουμπουλό» πτηνό, εύκολα αναγνωρίσιμο λόγω του ανάμικτου σχεδίου χρωμάτων (pattern) στο πτέρωμα, εξ αιτίας του οποίου, τού έχει αποδοθεί ο χαρακτηρισμός «χαραδριός-αρλεκίνος».

Σε όλες τις εποχές, το πτέρωμα κυριαρχείται από το ασπρόμαυρο μοτίβο, αλλά κατά την αναπαραγωγική περίοδο, αυτό εμπλουτίζεται με κοκκινωπά-καφέ χρώματα στην άνω επιφάνεια, με μαύρα σημάδια. Το κεφάλι είναι κυρίως λευκό με μαύρες ραβδώσεις στην κορυφή και ένα μαύρο μοτίβο στο πρόσωπο. Το στήθος είναι κυρίως μαύρο, εκτός από ένα λευκό «μπάλωμα» στις πλευρές, ενώ η υπόλοιπη κάτω επιφάνεια είναι λευκή. Κατά την πτήση, μία χαρακτηριστική λευκή ταινία στις πτέρυγες είναι διακριτή, και ένα επίσης άσπρο μπάλωμα κοντά στη βάση τους. Το ουροπύγιο είναι άσπρο, αλλά αμέσως μετά, ακολουθεί ένα χαρακτηριστικό σκούρο «V». Η κυρίως ουρά είναι λευκή, αλλά καταλήγει σε σκούρα τελική ταινία. Το θηλυκό έχει ελαφρώς πιό αχνά χρώματα από το αρσενικό, με το κεφάλι να είναι καφετί με περισσότερες ραβδώσεις.

Στο μη αναπαραγωγικό πτέρωμα, οι ενήλικες έχουν σαφώς πιο θαμπά χρώματα, κυρίως σταχτί-καφέ στο πάνω μέρος, με μαύρα στίγματα και ένα σκουρόχρωμο κεφάλι με λίγο άσπρο.

Οι ταρσοί είναι κοντοί σε σχέση με το σώμα, πορτοκαλόχρωμοι, ενώ το ράμφος είναι μαύρο, κωνικό και με οξύ, ελαφρά ανασηκωμένο άκρο.

  • Μήκος σώματος: (32-)23 έως 24 εκατοστά.
  • Άνοιγμα πτερύγων: (45-)50 έως 56(-57) εκατοστά.
  • Βάρος: (80-)85 έως 110(-190) γραμμάρια.

Τροφή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μικρή ομάδα από Χαλικοκυλιστές με διαφορετικά χαρακτηριστικά στο πτέρωμα

Στις αρκτικές περιοχές αναπαραγωγής του, το είδος τρέφεται κυρίως με δίπτερα έντομα (ενήλικα και προνύμφες), καθώς και προνύμφες από λεπιδόπτερα, υμενόπτερα, κολεόπτερα και αράχνες, ενώ κατά καιρούς περιλαμβάνεται επίσης φυτικό υλικό (Colston & Burton 1989), κυρίως στην αρχή της σεζόν (del Hoyo et al. 1996). Εκτός αναπαραγωγικής περιόδου, η διατροφή του αποτελείται από έντομα, καρκινοειδή, μαλάκια (del Hoyo et al. 1996) (κυρίως μύδια και κυδώνια) (Johnsgard 1981), σκώληκες, εχινόδερμα, μικρά ψάρια, αλλά και θνησιμαία και αυγά πουλιών (del Hoyo et al. 1996).

Ειδικά για την περίπτωση των αυγών, φαίνεται ότι προτιμά εκείνα από γλάρους, γλαρόνια, πάπιες, ακόμα και αυγά άλλων χαλικοκυλιστών, αν και αυτή η συμπεριφορά είναι ασυνήθιστη. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, τα πουλιά παρατηρούνται να καιροφυλακτούν ανυπεράσπιστες φωλιές, και εισβάλλουν τρυπώντας τα κελύφη με τα ράμφη τους για να πάρουν το περιεχόμενο. [12]

Ο Χαλικοκυλιστής υιοθετεί μια ποικιλία τεχνικών για να εντοπίσει και να συλλάβει το θήραμα, που μπορούν να τοποθετηθούν στις εξής κατηγορίες: [13]

  • Περιήγηση για αναζήτηση τροφής μέσα σε σωρούς από φύκια, τα οποία αναδεύει η σαρώνει με το ράμφος, προσπαθώντας να εκθέσει τα μικρά καρκινοειδή και τα γαστερόποδα που είναι κρυμμένα εκεί.
  • Αναποδογυρίζει πέτρες -τεχνική στην οποία οφείλει τη λαϊκή του ονομασία- με το ράμφος του, για να αποκαλύψει κυρίως γαστερόποδα του γένους Littoraria και αμφίποδα της οικογενείας Gammaridae.
  • Με μικρές κινήσεις του ράμφους, δημιουργεί οπές στο υπόστρωμα του εδάφους (συνήθως άμμο ή λάσπη) και στη συνέχεια ραμφίζει τη λεία, κυρίως αμφίποδα της οικογενείας Talitridae ή δίπτερα της οικογενείας Coelopidae.
  • Βυθίζει το ράμφος του, περισσότερο από το ένα τέταρτο του ολικού του μήκους, στο έδαφος για να συλλάβει κυρίως γαστερόποδα.
  • Ραμφίζει με δυνατά κτυπήματα τα κελύφη οστρακοειδών για να προκαλέσει ρήγμα και, στη συνέχεια, εξάγει το περιεχόμενο. [14]
  • Ραμφίζει με επιφανειακά ελαφρά κτυπήματα, χρησιμοποιώντας λιγότερο από το ένα τέταρτο του ολικού μήκους του ράμφους, για να φθάσει στη λεία ακριβώς κάτω από την επιφάνεια του εδάφους.

Υπάρχουν ενδείξεις ότι οι χαλικοκυλιστές «κινούνται» μεταξύ αυτών των τεχνικών διατροφής, με βάση την ατομική προτίμηση, το φύλο και την κοινωνική θέση, σε σχέση με άλλα άτομα του ιδίου είδους. Σε μία μελέτη πληθυσμού, τα κυρίαρχα άτομα έτειναν να υιοθετούν την πρώτη τεχνική (περιήγηση) ενώ, ταυτόχρονα, παρεμπόδιζαν τα κατώτερα στην ιεραρχία άτομα να κάνουν το ίδιο. Όταν αυτά τα κυρίαρχα άτομα απομακρύνθηκαν προσωρινά, μερικοί από τους «υφισταμένους» άρχισαν να εφαρμόζουν το ίδιο, ενώ άλλοι δεν έδειξαν καμία αλλαγή στην στρατηγική αναζήτησης τροφής.

Αναπαραγωγή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Χαλικοκυλιστής στη φωλιά του

Ο Χαλικοκυλιστής είναι σεξουαλικά ώριμος από το 2ο έτος της ζωής του, αλλά φωλιάζει από το 3ο μέχρι το 6ο, συνήθως, ενώ είναι μονογαμικό πτηνό.

Αναπαράγεται από τον Μάιο έως τις αρχές Αυγούστου (Hayman et al. 1986) σε μοναχικά ζευγάρια (del Hoyo et al. 1996), παρόλο που πολλά ζευγάρια μπορεί να φωλιάζουν σε μικρή μεταξύ τους απόσταση, σε ιδανικά ενδιαιτήματα (Johnsgard 1981) κατά μήκος των ακτών ή σε νησιά (Snow και Perrins 1998).

Η φωλιά κατασκευάζεται σε ανοικτό έδαφος, συνήθως πάνω σε μία μικρή νησίδα κοντά στην ακτή ή, κατά μήκος ενός μικρού ποταμού ή δέλτα ποταμών. Επίσης σε γυμνή πετρώδη περιοχή ή κατά μήκος βράχων με χαμηλή βλάστηση για να υπάρχει κάλυψη. Είναι μία απλή κοιλότητα απευθείας πάνω στο έδαφος, χωρίς κάποιο ιδιαίτερο υλικό επίστρωσης, ή επιστρωμένη από το θηλυκό [15] με λιτό φυτικό υλικό που βρίσκεται εκεί κοντά. [16]

  • Κατά το φώλιασμα, το αρσενικό κατασκευάζει πολλές «ψεύτικες» φωλιές, παραπλανώντας τους επίδοξους θηρευτές, ενώ το θηλυκό κατασκευάζει τη μοναδική «αληθινή» φωλιά, όπου και ωοτοκεί. [17] [iii]

Η γέννα πραγματοποιείται εφάπαξ και αποτελείται από 4, κάποιες φορές 3, σπανίως 5 αυγά. Η επώαση ξεκινάει συνήθως από το πρώτο αυγό, πραγματοποιείται και από τους δύο γονείς -αρχικά μόνον από το θηλυκό με σταδιακή συμμετοχή του αρσενικού- και, διαρκεί 22-23 ημέρες. [18]. Η επώαση γίνεται συνήθως, από το αρσενικό το πρωί και από το θηλυκό το βράδυ. [19]

Μετά την εκκόλαψη, και οι δύο γονείς φροντίζουν για την ανατροφή των νεοσσών, ιδιαίτερα το αρσενικό. Οι νεοσσοί είναι φωλεόφυγοι, [20] εγκαταλείπουν δηλαδή τη φωλιά πολύ γρήγορα, συνήθως μία ημέρα μετά την εκκόλαψη, ακολουθούν τους γονείς τους και τρέφονται μόνοι τους. Στις 24-26 ημέρες, περίπου, οι νεοσσοί μπορούν και πετάνε, το θηλυκό αναχωρεί για τους τόπους διαχείμασης, ενώ το αρσενικό μένει κοντά για 2 ακόμη εβδομάδες, περίπου. [21][22]

Στην Ελλάδα, ο Χαλικοκυλιστής δεν αναπαράγεται, αλλά έρχεται μόνο για να ξεχειμωνιάσει ή είναι διαβατικός κατά τις μεταναστεύσεις. [23]

Ζωτικός χώρος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά την αναζήτηση τροφής (βλ. Τροφή), οι χαλικοκυλιστές υιοθετούν διαφορετικές στάσεις, ενδεικτικές του επιπέδου της ιεραρχικής θέσης τους. Χαμηλωμένη ουρά και κυρτή στάση συνδέεται με επιθετικότητα, και ως εκ τούτου υιοθετείται από κυρίαρχα άτομα. Δεσπόζοντα ρόλο στην ιεραρχία, παίζει η ηλικία, γι’αυτό τα νεαρά άτομα είναι συνήθως υποτελή. [24] Το χαρακτηριστικό πτέρωμά τους εμφανίζει ένα ασυνήθιστο ποσοστό ποκιλίας σε σύγκριση με άλλα παρυδάτια πτηνά και, οι χαλικοκυλιστές χρησιμοποιούν αυτά τα μοναδικά σχέδια για να αναγνωρίζονται μεταξύ τους και να διακρίνουν τους εισβολείς στο έδαφός τους, από τους γείτονες που καταλαμβάνουν παρακείμενα εδάφη. Σε πειράματα, όπου χρησιμοποιείται ένας ψεύτικος Χαλικοκυλιστής (μοντέλο-κούκλα) που τοποθετείται στο έδαφος ενός αληθινού, ο ένοικος είναι λιγότερο πιθανό να ανταποκριθεί επιθετικά, αν το μοντέλο είναι βαμμένο με το ίδιο χρώμα που έχει το φτέρωμα του ιδιοκτήτη. [25]

Κατάσταση πληθυσμού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ενήλικο άτομο με μη αναπαραγωγικό πτέρωμα

Κατά τον 19ο αιώνα, ο Χαλικοκυλιστής ήταν ακόμη, πτηνό αναπαραγωγής για τα Βόρεια Φριζικά νησιά (Frisian) και στις ακτές της Βαλτικής του Σλεσβιγκ-Χόλσταϊν και της Πομερανίας. Λόγω της αλλαγής του κλίματος, της θήρευση από τους γλάρους και πιθανώς από τους συλλέκτες αυγών, υπήρχαν μόνο 10-20 αναπαραγωγικά ζεύγη το 1895, ενώ σταμάτησε να αναπαράγεται κατά το 1919. Το ίδιο συνέβη και στη Δανία.

Από το 1960, ο αναπαραγωγικός πληθυσμός στη Δανία έφθασε τα 10-12 αναπαραγωγικά ζευγάρια και, αυξήθηκε σε περίπου 40 ζευγάρια αναπαραγωγής το 1996. Από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, άρχισε πάλι να αναπαράγεται στη Γερμανία με μία πρώτη απογραφή στις αρχές του 21ου αιώνα, να είναι μόλις 4-5 ζεύγη αναπαραγωγής. Οι μεγαλύτεροι ευρωπαϊκοί πληθυσμοί βρίσκονται στη Γροιλανδία , τη Νορβηγία, τη Ρωσία και τη Φινλανδία [26]

Απειλές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι χαλικοκυλιστές είναι, όπως και πολλά άλλα παρυδάτια, ένα από τα είδη που θα επηρεαστούν ιδιαίτερα από την κλιματική αλλαγή. Μια ερευνητική ομάδα, που συστήθηκε από την Υπηρεσία Περιβάλλοντος του Ηνωμένου Βασιλείου και της Βασιλικής Εταιρείας για την Προστασία των Πτηνών, εξέτασε την μελλοντική ανάπτυξη της αναπαραγωγικής κατανομής των πτηνών στην Ευρώπη,με βάση κλιματικά μοντέλα και υποθέτει ότι, μέχρι το τέλος του 21ου αιώνα θα συρρικνωθεί ο χώρος εξάπλωσής τους κατά 40% και θα κινηθεί περαιτέρω προς τα βορειοανατολικά. Περισσότερο από το μισό του σημερινού χώρου κατανομής, δεν θα παρέχει πλέον τα κατάλληλα ενδιαιτήματα. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τη θάλασσα της Νορβηγίας και της Βαλτικής στο νότιο τμήμα της Φινοσκανδιναβίας, ενώ νέες περιοχές αναπαραγωγής μπορεί να δημιουργηθούν στα νησιά Franz Josef Land και Novaya Zemlya, καθώς και στα Svalbard, αλλά αυτό δεν θα μπορεί να αντισταθμίσει την απώλεια από τις παλαιότερες περιοχές αναπαραγωγής. [27]

Το πτηνό υποφέρει έντονα από τη θήρευση της φωλιάς του από το αμερικανικό βιζόν (Neovison vison) σε ορισμένες περιοχές (Nordstrom et al. 2003), ενώ είναι ευαίσθητο στη γρίπη των πτηνών, ώστε να μπορεί να απειλείται από μελλοντικά κρούσματα του ιού (Melville και Shortridge, 2006). Η απομάκρυνση του συγκεκριμένου σαρκοφάγου από πολλά μικρά νησιά, μπορεί να συνδράμει αποφασιστικά στην αύξηση της πυκνότητας των πληθυσμών στις περιοχές αυτές. (Nordstrom et al. 2003)

Η IUCN, έχει χαρακτηρίσει το είδος ως Ελαχίστης Ανησυχίας (LC), παγκοσμίως, αλλά με τάση καθοδική. [1] Για την Ελλάδα τα στοιχεία είναι ελλιπή και, δεν είναι γνωστό εάν απειλείται άμεσα.

Άλλες ονομασίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στον ελλαδικό χώρο, ο Χαλικοκυλιστής απαντάται και με την ονομασία Σκαλίστρα. [28]

Σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

i. ^  Σπάνια λόγια ονομασία κατά Harriet I. Jorgensen, Nomina Avium Europaearum. Copenhagen, 1958 [29]

ii. ^  Τα άτομα που απαντώνται από τη Σιβηρία και ανατολικά προς την Αλάσκα, πιθανόν να αναγνωρίζονται ως A. i. oahuensis (Bloxham, 1826) [30]</ref>

iii. ^  Η συμπεριφορά αυτή είναι αρκετά αμφισβητήσιμη, δεδομένου ότι δεν έχει βρεθεί άλλη πηγή αναφοράς, παρά τη σημαντικότητα που έχει ως στοιχείο ηθολογίας.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 BirdLife International (2012). Arenaria interpres στην Κόκκινη Λίστα Απειλούμενων Ειδών της IUCN. Έκδοση 2013.2. Διεθνής Ένωση Προστασίας της Φύσης (IUCN). Ανακτήθηκε 29 Μαρτίου 2014.
  2. Howard and Moore, p. 142
  3. Howard and Moore, p. 142
  4. Howard and Moore, p. 142
  5. http://artflx.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.7:154.lewisandshort
  6. http://artflx.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.8:3239.lewisandshort
  7. Howard and Moore, p. 142-3
  8. Όντρια, σ 119
  9. del Hoyo et al. 1996
  10. Όντρια, σ. 119
  11. Όντρια, σ. 119
  12. Parkes
  13. Whitfield
  14. Metcalfe & Furness
  15. Perrins, p. 122
  16. Harrison, p. 148-9
  17. Πάπυρος-Λαρούς Μπριτάνικα, σ. 345
  18. Harrison, p. 149
  19. Πάπυρος-Λαρούς Μπριτάνικα, σ. 346
  20. Perrins, p. 122
  21. Harrison, p. 149
  22. Πάπυρος-Λαρούς Μπριτάνικα, σ. 346
  23. Όντρια, σ. 119
  24. Groves
  25. Whitfield
  26. Bauer et al
  27. Huntley et al
  28. Απαλοδήμος, σ. 64
  29. Απαλοδήμος, σ. 64
  30. Howard and Moore, p. 142, note 5

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Howard and Moore, Checklist of the Birds of the World, 2003.
  • Collin Harrison, Nests, Eggs and Nestlings Of British and European Birds, Collins, 1988.
  • Christopher Perrins, Birds of Britain and Europe, Collins 1987.
  • Bertel Bruun, Birds of Britain and Europe, Hamlyn 1980.
  • Hermann Heinzel, RSR Fitter & John Parslow, Birds of Britain and Europe with North Africa and Middle East, Collins, 1995
  • Πάπυρος Λαρούς-Μπριτάνικα, τόμος 49 , λήμμα «Χαλικοκυλιστής»
  • Ιωάννη Όντρια, Πανίδα της Ελλάδας, τόμος Πτηνά.
  • Ντίνου Απαλοδήμου, Λεξικό των ονομάτων των πουλιών της Ελλάδας, 1988.
  • «Το Κόκκινο Βιβλίο των Απειλουμένων Σπονδυλοζώων της Ελλάδας, Αθήνα 1992»
  • Γεωργίου Δ. Μπαμπινιώτη, Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Αθήνα 2002
  • IUCN Red List: http://www.iucnredlist.org/
  • Hans-Günther Bauer, Einhard Bezzel und Wolfgang Fiedler (Hrsg): Das Kompendium der Vögel Mitteleuropas: Alles über Biologie, Gefährdung und Schutz. Band 1: Nonpasseriformes – Nichtsperlingsvögel, Aula-Verlag Wiebelsheim, Wiesbaden 2005, ISBN 3-89104-647-2
  • Peter Colston, Philip Burton: Limicolen – Alle europäischen Wattvogel-Arten, Bestimmungsmerkmale, Flugbilder, Biologie, Verbreitung. BlV Verlagsgesellschaft, München 1989, ISBN 3-405-13647-4
  • Groves, Sarah (January 1978). "Age related Differences in Ruddy Turnstone Foraging and Aggressive Behavior". The Auk 95 (1): 95–103. Retrieved 26 September 2012.
  • Brian Huntley, Rhys E. Green, Yvonne C. Collingham, Stephen G. Willis: A Climatic Atlas of European Breeding Birds, Durham University, The RSPB and Lynx Editions, Barcelona 2007, ISBN 978-84-96553-14-9, S. 203
  • Hayman, P.; Marchant, J.; Prater, A. J. 1986. Shorebirds. Croom Helm, London.
  • del Hoyo, J.; Elliott, A.; Sargatal, J. 1996. Handbook of the Birds of the World, vol. 3: Hoatzin to Auks. Lynx Edicions, Barcelona, Spain.
  • Johnsgard, P. A. 1981. The plovers, sandpipers and snipes of the world. University of Nebraska Press, Lincoln, U.S.A. and London.
  • Melville, D. S.; Shortridge, K. F. 2006. Migratory waterbirds and avian influenza in the East Asian-Australasian Flyway with particular reference to the 2003-2004 H5N1 outbreak. In: Boere, G.; Galbraith, C., Stroud, D. (ed.), Waterbirds around the world, pp. 432-438. The Stationary Office, Edinburgh, UK.
  • Metcalfe, N. B.; R. W. Furness (1985). "Survival, winter population stability and site fidelity in the Turnstone Arenaria interpres". Bird Study 32 (3): 207–214. Retrieved 26 September 2012.
  • Nordström, M.; Högmander, J.; Nummelin, J.; Laine, J.; Laanetu, N.; Korpimäki, E. 2003. Effects of feral mink removal on seabirds, waders and passerines on small islands in the Baltic Sea. Biological Conservation 109: 359-368.
  • Parkes, Kenneth (September 1971). "The Ruddy Turnstone as an Egg Predator". The Wilson Bulletin 83 (3): 306–308. Retrieved 26 September 2012.
  • Snow, D. W.; Perrins, C. M. 1998. The Birds of the Western Palearctic vol. 1: Non-Passerines. Oxford University Press, Oxford.
  • Whitfield, D. Philip (February 1990). "Individual Feeding Specializations of Wintering Turnstone Arenaria interpres". Journal of Animal Ecology 59 (1): 193–211. Retrieved 26 September 2012.
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Ruddy Turnstone της Αγγλόγλωσσης Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Steinwälzer της Γερμανικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).