Φαινότυπος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Άτομα του είδους Donax variabilis παρουσιάζουν μεγάλη διακύμανση στο χρώμα και συνεπως στην έκφραση των φαινοτύπων τους.

Φαινότυπος είναι όλα τα μορφολογικά, παραγωγικά, ηθολογικά κ.λ.π. χαρακτηριστικά που εκδηλώνει ένας οργανισμός σε μία δεδομένη στιγμή, δηλαδή το μέρος του γονοτύπου του οργανισμού το οποίο μπορούμε (άμεσα ή έμμεσα) να παρατηρήσουμε.

Είναι κοινώς αποδεκτό ότι ο φαινότυπος ενός ατόμου εξαρτάται:

  • Από τον γονότυπο που κληρονόμησε από τους γονείς του
  • Από μη κληρονομικές περιβαλλοντικές επιδράσεις
  • Από αλληλεπιδράσεις μεταξύ των δύο προηγούμενων
  • Κάποιοι συνυπολογίζουν και την τυχαία διαφοροποίηση

Έτσι, δύο άτομα με τον ίδιο ακριβώς γονότυπο, αλλά μεγαλωμένοι σε διαφορετικά περιβάλλοντα, πιθανότατα θα διαφέρουν στον φαινότυπό τους.

Φαινοτυπική διακύμανση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η φαινοτυπική διακύμανση ( προερχόμενη από την κληρονομούμενη γενετική διακύμανση) είναι θεμελιώδες προαπαιτούμενο για να υπάρχει εξέλιξη μέσω της φυσικής επιλογής. Εάν δεν υπήρχαν διαφορές μεταξύ των ατόμων (φαινοτυπική διακύμανση), δεν θα υπήρχε κριτήριο για τη φυσική επιλογή.

Η ποικιλία έκφρασης των γονοτύπων σε διαφορετικό περιβάλλον μπορεί να επηρρεάσει σε μεγάλο βαθμό τον φαινότυπο ενός ατόμου: Το φυτό Hieracium umbellatum αναπτύσσεται σε δυο τύπους περιοχών στη Σουηδία. Όταν αναπτύσσεται σε παραθαλάσιες βραχώδεις πλαγιές τα φυτά είναι θαμνώδη με πλατιά φύλλα και εκτεταμένες ταξιανθίες, ενώ όταν βρίσκεται σε αμμολόφους τα φυτά είναι καχεκτικά με στενά φύλλα και συμπαγείς ταξιανθίες. Οι δύο αυτοί τύποι τοπίων εναλλάσσονται συχνά στις ακτές της Σουηδίας, και σε όποιο από τα δύο μέρη πέσει ο σπόρος του φυτού, θα αναπτύξει αντιστοίχως τον φαινότυπό του.[1]

Ένα παράδειγμα τυχαίας διαφοροποίησης του φαινοτύπου είναι στη μικρή μύγα Drosophila melanogaster, όπου ο αριθμός οφθαλμιδίων σε κάθε σύνθετο οφθαλμό της διαφέρει μεταξύ των δυο οφθαλμών του ίδιου ατόμου, μεταξύ διαφορετικών γονοτύπων, ακόμη και μεταξύ κλώνων μεγαλωμένων σε διαφορετικό περιβάλλον.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο διαχωρισμός γονοτύπου - φαινοτύπου προτάθηκε από τον δανό φυσιολόγο Βίλελμ Γιόχανσεν (Wilhelm Johannsen) το 1911 προκειμένου να διαχωριστεί η κληρονομικότητα ενός οργανισμού από ό,τι αυτή παράγει ως αποτέλεσμα.[2][3]

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Botany online: Evolution: The Modern Synthesis - Phenotypic and Genetic Variation; Ecotypes
  2. Churchill F.B. 1974. William Johannsen and the genotype concept. J History of Biology 7, 5-30.
  3. Johannsen W. 1911. The genotype conception of heredity. American Naturalist 45, 129-159