Φίλιππος Α΄ του Τάραντα

Ο Φίλιππος Α΄ του Τάραντα (Γαλλικά: Philippe d'Anjou) (10 Νοεμβρίου 1278 - 1331) υπήρξε μνηστήρας αυτοκράτορας της Κωνσταντινούπολης ως Φίλιππος Β΄, δεσπότης της Ηπείρου, βασιλιάς της Αλβανίας, πρίγκιπας της Αχαΐας και του Τάραντα, άρχοντας του Δυρραχίου. Ήταν τέταρτος υιός του βασιλιά της Νάπολης Καρόλου B΄ του Χωλού και της Μαρίας της Ουγγαρίας.

Πρίγκηπας του Τάραντα και της Αχαΐας

Θυρεός του Φιλίππου Α΄ του Τάραντα

Το 1294, ο πατέρας του τον ονόμασε "πρίγκιπα του Τάραντα" και "αρχιστράτηγο της Σικελίας". Αυτό δείχνει τα σχέδια του Καρόλου να βασιστεί πάνω στον γιο του Φίλιππο, προκειμένου να δημιουργήσει μια αυτοκρατορία δυτικά της Αδριατικής. Παντρεύτηκε δι' αντιπροσώπου και την Θαμάρ, κόρη του δεσπότη της Ηπείρου Νικηφόρου Α΄ Κομνηνού Δούκα. Απειλούμενος από τους Βυζαντινούς, ο Νικηφόρος αποφάσισε να δεχτεί την Ανδεγαυική κυριαρχία και να συμφωνήσει στον επικείμενο γάμο (1294). Με τον γάμο αυτόν, ο Κάρολος ο Χωλός έδινε στον Φίλιππο το βασίλειο της Αλβανίας, την κυριότητα της Αχαΐας και όλα τα δίκαια του στον Λατινικό θρόνο της Κων/πολης. Με τον θάνατο του Νικηφόρου (1297), ο Φίλιππος πήρε τον τίτλο του "δεσπότη της Ρωμανίας" περιλαμβάνοντας και τις περιοχές της Ακαρνανίας και της Βλαχίας.

Πήρε μέρος στην εκστρατεία ενάντια στην Σικελία που ακολούθησε τον Σικελικό εσπερινό, αλλά ηττήθηκε (1299) στην μάχη της Φαλκονάρα από τον Φρειδερίκο Γ΄ της Σικελίας. Έμεινε αιχμάλωτος στη Αραγωνική αυλή μέχρι την Συνθήκη της Καλταμπελότα (1302).

Το 1306, οι πρίγκιπες της Αχαΐας Φίλιππος Α΄ του Πεδεμοντίου και Ισαβέλλα Βιλλεαρδουίνου επισκέφτηκαν την αυλή του Καρόλου Β΄ στην Νάπολη. Ο Φίλιππος κατηγορήθηκε για απιστία, ότι δεν ήθελε να τον υποστηρίξει στην εκστρατεία του κατά της Αιγύπτου. Ο Κάρολος αποκήρυξε τους δύο πρίγκιπες, δίνοντας τον τίτλο στον υιό του Φίλιππο, έκανε προσωπικά ο ίδιος επίσκεψη στην Αχαΐα, όπου έγινε δεκτός από τους υποτελείς του, κάνοντας επιτυχώς μια εκστρατεία κατά του δεσποτάτου της Ηπείρου. Άφησε τον δούκα της Αθήνα Γκυ Β΄ ντε λα Ρος ως βάιλο του στην Αχαΐα και ανάγκασε τον Φίλιππο και την Ισαβέλλα να ανταλλάξουν τα δικαιώματα τους στην Αχαΐα με το δουκάτο του Άλμπα (1307).

Λατίνος Αυτοκράτορας

Θυρεός του Φιλίππου του Τάραντα μετά το γάμο του με την Αικατερίνη Β΄ του Βαλουά και την ενθρόνισή του ως Λατίνου Αυτοκράτορα της Κωνσταντινούπολης

Το 1309, κατηγόρησε την Θαμάρ για μοιχεία, πιθανώς εσκεμμένα. Τότε η Αικατερίνη Β΄ του Βαλουά, τιτουλάρια Αυτοκράτειρα των Λατίνων, αρραβωνιάστηκε τον Ούγο Ε΄, δούκα της Βουργουνδίας, τιτουλάριο βασιλιά της Θεσσαλονίκης. Ο αρραβώνας διακόπηκε με παρέμβαση του Φιλίππου για να την παντρευτεί ο ίδιος στο Φονταινεμπλώ (1313), αφού πρώτα χώρισε με την Θαμάρ. Τα μητρικά εδάφη στο Κουρτεναί υπάγονταν στην αδελφή του Ούγου, Ιωάννα, που παντρεύτηκε τον Φίλιππο των Βαλουά, αδελφό της Αικατερίνης.

Ο Ούγος Ε΄ της Βουργουνδίας αρραβωνιάστηκε αργότερα την Ιωάννα, κόμισσα της Βουργουνδίας και του Αρτουά. Ο Φίλιππος παραχώρησε το πριγκιπάτο της Αχαΐας στην Ματθίλδη του Αινώ, που παντρεύτηκε τον αδελφό του Ούγου, Λουδοβίκο της Βουργουνδίας (1313). Αυτή η δωρεά ήταν μάλλον περιορισμένη, αφού αν το ζευγάρι πέθαινε χωρίς απογόνους, το πριγκιπάτο θα έπρεπε να αποδοθεί στον οίκο της Βουργουνδίας, ενώ η Ματθίλδη θα ήταν ισόβια επικυρίαρχος και θα μπορούσε να παντρευτεί ξανά.

Για να ξεχωρίσει τα δυτικά από τα ανατολικά δικαιώματά του, ο Ούγος έδωσε τη Θεσσαλονίκη στον Λουδοβίκο, που την παραχώρησε στους γονείς του. Ο μεγαλύτερος γιος του Φιλίππου, Κάρολος του Τάραντα, αρραβωνιάστηκε την Μαργαρίτα Βαλουά, νεώτερη αδελφή της Αικατερίνης Βαλουά, και ο πατέρας τού παραχώρησε τον τίτλο του δεσπότη της Ρωμανίας.

Το 1315, ο Φίλιππος στάλθηκε από τον αδελφό του βασιλιά Ροβέρτο της Νάπολης να οδηγήσει στρατό προς υπεράσπιση των Φλωρεντινών, που απειλούνταν από τους Πιζάνους. Τελικά ο Φλωρεντινο-ναπολιτάνικος στρατός ηττήθηκε (1315) στην μάχη του Μοντεκατίνι, όπου ο γιος του Φιλίππου, Κάρολος του Τάραντα, σκοτώθηκε στην μάχη.

Κατοχύρωση του πριγκιπάτου της Αχαΐας

Ο θάνατος του Λουδοβίκου της Βουργουνδίας χωρίς απογόνους (1316) ξύπνησε τα Ανδεγαυικά σχέδια στην Αχαΐα. Η Ματθίλδη κλήθηκε να παντρευτεί τον Ιωάννη της Γκραβίνα, μικρό αδελφό του Φιλίππου. Αυτή αρνήθηκε και απήχθη βίαια στην Νάπολη, όπου μετά πολλές πιέσεις και απειλές αναγκάστηκε να δεχτεί και στάλθηκε σαν νέος βάιλος στην Αχαΐα ο Φρειδερίκος Τρογκίσιο.

Το 1320, ο Εύδης Δ' της Βουργουνδίας πούλησε τα δίκαια του σε Αχαΐα και Θεσσαλονίκη στον Λουδοβίκο των Βουρβόνων για 40.000 λίβρες, ενώ ο Φίλιππος χρηματοδοτήθηκε από τον βασιλιά της Γαλλίας, που αγόρασε τα δικαιώματα στην Αχαΐα με το ίδιο ποσό.

Η ανυπάκουη Ματθίλδη στο μεταξύ ζήτησε τα δίκαια της από την παπική αυλή στην Αβινιόν, όπου αποκάλυψε ότι είχε παντρευτεί μυστικά τον Βουργούνδιο ευγενή Ούγο ντε λα Παλίς. Ο γάμος της με τον Ιωάννη ακυρώθηκε υπό το πρόσχημα της μη εκπλήρωσης του, αλλά η αποκάλυψη του μυστικού της γάμου χρησιμοποιήθηκε από τους Ανδεγαυούς σαν πρόσχημα και αποδόθηκε στον Ιωάννη της Γκραβίνα με το ποσό των 40.000 λιβρών. Η Ματθίλδη πέρασε την υπόλοιπη ζωή της ως αιχμάλωτη στην Ναπολιτάνικη αυλή.

Το 1330, πέθανε ο δεύτερος υιός του, Φίλιππος, από τον πρώτο του γάμο και του επεστράφη ο τίτλος του δεσπότη της Ρωμανίας.

Κληρονόμοι

Με τον πρώτο του γάμο με την Θαμάρ (1296) απέκτησε:

• Κάρολος του Τάραντα (1296 - 1315) που σκοτώθηκε στην μάχη του Μοντεκατίνι, πρίγκηπας της Αχαΐας
• Φίλιππος (1297 - 1330), δεσπότης της Ρωμανίας
• Ιωάννα (1297 - 1317) παντρεύτηκε τον Οσίν Α΄ της Αρμενίας
• Μαργαρίτα (1298 - 1340) παντρεύτηκε τον Βάλτερ ΣΤ΄ της Βρυέννης
• Λευκή (1309 - 1337) παντρεύτηκε τον Ραμόν Βερεγγάριο της Αραγωνίας

Με τον δεύτερο του γάμο με την Αικατερίνη Β΄ του Βαλουά (1313) απέκτησε:

• Ροβέρτος (1319 - 1364), πρίγκηψ του Τάραντα, τιτουλάριος αυτοκράτωρ Κων/πολης
• Λουδοβίκος (1320 - 1362), πρίγκηψ του Τάραντα, και βασιλιάς της Νάπολης δια της συζύγου του
• Μαργαρίτα (1325 - 1380), παντρεύτηκε τον βασιλιά της Σκωτίας Έντουαρντ Μπάλιολ
• Φίλιππος Β΄ (1329 - 1374), πρίγκηψ του Τάραντα, τιτουλάριος αυτοκράτωρ Κων/πολης

Πηγές

• Setton, Kenneth M. (general editor) A History of the Crusades: Volume III — The Fourteenth and Fifteenth Centuries. Harry W. Hazard, editor. University of Wisconsin Press: Madison, 1975.

Προκάτοχος Ισαβέλλα Βιλλεαρδουίνη	Πρίγκηπας της Αχαΐας 1307–1313	Διάδοχος Ματθίλδη του Αινώ
Ανταπαιτητής: Μαργαρίτα Βιλλεαρδουίνη (1307–1313)