Τυραννοκτόνοι (γλυπτό)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Τυραννοκτόνοι
Αρμόδιος και Αριστογείτων
Αρμόδιος και Αριστογείτων
Είδος Τέχνης Χάλκινο σύνταγμα
Έτος κατασκευής 477-476 π.Χ.
Καλλιτέχνης Κριτίας και Νησιότης
Διαστάσεις 1,85 μ.
Μουσείο Αρχαιολογικό Μουσείο
Νεάπολης
Αριθμός καταλόγου 6009 και 6010

Οι Τυραννοκτόνοι είναι αριστουργηματικό σύνταγμα αρχαίας γλυπτικής τέχνης. Το σύνταγμα άλλοτε κοσμούσε την Αγορά της αρχαίας Αθήνας, και έχει χαθεί. Αντίγραφό του φιλοξενείται σήμερα σε διάφορα μουσεία, στο Μπράουνσβαϊγκ, Νεάπολη, Βερολίνο και αλλού. Το αντίγραφο της Νεάπολης βρέθηκε στον αρχαιολογικό χώρο της έπαυλης του Αδριανού στη Νεάπολη.

Περιγραφή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το αρχικό σύνταγμα ήταν κατασκευασμένο από μπρούντζο. Αναπαραστάσεις του συναντούμε σε αττικές αγγειογραφίες, νομίσματα και ανάγλυφα. Σώζονται επίσης μερικά μαρμάρινα ρωμαϊκά αντίγραφα, και αυτά αποσπασματικά. Ένα αποκαταστημένο αντίγραφο φιλοξενείται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Νεάπολης, με τον αριθμό καταλόγου 906. Παριστάνει τους δύο τυραννοκτόνους, τον Αρμόδιο και Αριστογείτονα, οι οποίοι το 514 π.Χ. σκότωσαν τον Ίππαρχο, τύραννο της Αθήνας. Η σκηνή υποτίθεται ότι αναπαριστάνει τη στιγμή της απόπειρας εναντίον του Ιππάρχου. Ο γενειοφόρος και ηλικιωμένος Αρμόδιος παριστάνεται με τον Μανδύα του ριγμένο στον ώμο. Κρατούσε τη θήκη του σπαθιού του στο αριστερό, και το σπαθί στο δεξί. Δίπλα του ο νεώτερος Αρμόδιος παριστάνεται με το οπλισμένο δεξί χέρι υψωμένο να κρατάει τη λαβή του σπαθιού. Η αποκατάσταση του γλυπτού έγινε με τη βοήθεια διαφόρων μικρότερων γλυπτών και αγγειογραφιών, ενώ τα μέρη που έλλειπαν, χέρια, πόδια και άλλα αντικαταστάθηκαν με γύψινα. Η κεφαλή του Αριστογείτονα είναι από κάποιο άγαλμα του Λυσίππου.

Ερμηνεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το σύνταγμα τοποθετήθηκε από τον δήμο των Αθηναίων ως σύμβολο της διαμαρτυρίας εναντίον της τυραννίας υπέρ της ελευθερίας και δημόσιο μνημείο πολιτικής έκφρασης. Είναι το πρώτο δημόσιο μνημείο πολιτικής έκφρασης στον γεωγραφικό χώρο της σημερινής Ευρώπης.

Το σύμπλεγμα κάνει χρήση της συμμετρίας αλλά και αρκετών αντιθέσεων για να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στην επίτευξη του από κοινού σκοπού. Το σώμα του γηραιότερου Αρμόδιου δίπλα στον ρωμαλέο και νεώτερο Αριστογείτονα, αλλά και ο συμμετρικός βηματισμός και η διαφορετική χρήση του σπαθιού ερμηνεύεται ως αλληγορία του αυθορμητισμού και της σοφίας.

Ιστορική τοποθέτηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το σύνταγμα αυτό είναι μεταγενέστερο έργο ενός άλλου, ομωνύμου γλυπτού με το ίδιο θέμα, το οποίο είχε στηθεί στην Αγορά το 506-505 π.Χ. και το οποίο είχε αρπάξει και μεταφέρει ο Ξέρξης στα Σούσα το 480 π.Χ.. Αργότερα, όταν ο Μέγας Αλέξανδρος κατέλυσε την Περσική Αυτοκρατορία, ο Αντίοχος έστειλε το πρώτο σύνταγμα πίσω στην Αθήνα, και το αναστήλωσε δίπλα σε αυτό το νεότερο.

Το δεύτερο αυτό είναι έργο του Κριτία και του Νησιώτη. Κατασκευάστηκε αμέσως μετά την Ναυμαχία της Σαλαμίνας, το 477 π.Χ., και συγκαταλέγεται στα σημαντικότερα έργα της πρώιμης κλασικής τεχνοτροπίας.

Ενώ το αρχαιότερο σύνταγμα δεν διασώθηκε, ούτε ως γνήσιο, ούτε ως αντίγραφο, το νεώτερο ετούτο έγινε δημοφιλές και αντιγράφτηκε συχνά από τους Ρωμαίους, έτσι ώστε σήμερα να έχουμε τουλάχιστον επτά ρωμαϊκά αντίγραφα ανά τον κόσμο.

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Tyrannenmörder της Γερμανικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).