Τρόφιμο

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ως τρόφιμο ορίζεται γενικά κάθε ουσία οργανική ή ανόργανη που κρίνεται απαραίτητη για τη διατροφή του ανθρώπου. Υπό την ευρύτερη έννοια τα τρόφιμα ίσως να ταυτίζονται με τις τροφές, επειδή ομοίως νοούνται οι θρεπτικές ύλες με θερμική αξία (όπως υδατάνθρακες, πρωτεΐνες, λιπαρές ουσίες), αλλά και ακόμα όσες δεν έχουν θερμική αξία που όμως κρίνονται απαραίτητες για την ανάπτυξη και την επιβίωσή του ανθρώπου, όπως οι βιταμίνες, τα ανόργανα άλατα και πολύ περισσότερο το οξυγόνο της ατμόσφαιρας και το νερό.

Τροφές και τρόφιμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αρχικά οι δύο όροι "τροφές" και "τρόφιμα" χρησιμοποιούνται ιδιαίτερα προκειμένου να δηλώσουν όλες εκείνες τις ουσίες που διασπώνται στον ανθρώπινο οργανισμό προκειμένου να του εξασφαλίσουν ενέργεια αλλά και δομικό υλικό (σε νεαρή ηλικία), είτε για επιδιόρθωση βιολογικής φθοράς είτε ακόμη και για την ανάπτυξη απαραίτητων ενζύμων.

Και όμως οι έννοιες "τροφή" και "τρόφιμο" δεν είναι απόλυτα ταυτόσημες. Σχεδόν το σύνολο της παραγωγής τροφής για τον άνθρωπο εδώ και πολλούς αιώνες εξασφαλίζεται από τεχνικές εκμετάλλευσης της γης και της κτηνοτροφίας. Συνεπώς τα τρόφιμα αποτελούν τα προϊόντα αυτών των τεχνικών της γεωργίας, κτηνοτροφίας, αλιείας, μελισσοκομίας κ.λπ. Τα προϊόντα αυτά συνηθέστερα υφίστανται διάφορες κατεργασίες (βιοτεχνικές ή βιομηχανικές μετατροπές) για διάφορους λόγους π.χ. συντήρησης, αποθήκευσης, μεταφοράς ή και διαχείρισης, πριν αυτά μετατραπούν σε τροφές άμεσης κατανάλωσης. Συνεπώς στην έννοια τρόφιμα υπεισέρχεται η έννοια της επεξεργασίας.

Διάκριση τροφίμων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γενικά για τα χιλιάδες είδη τροφίμων που καταναλώνει σήμερα ο άνθρωπος έχουν προταθεί διάφορα συστήματα ταξινόμησης. Έτσι τα τρόφιμα διακρίνονται κυρίως σε δύο κύριες κατηγορίες: στα

  1. "φυτικής προέλευσης", που διακρίνονται επιμέρους ανάλογα του είδους τους ή της ανατομίας τους (καρποί, φύλλα, κόνδυλοι κ.λπ.) και
  2. "ζωικής προέλευσης", που διακρίνονται επιμέρους ανάλογα της ταξινόμησής τους (ψάρια, πουλερικά κ.λπ.), η με βάση τους εδώδιμους ιστούς και προϊόντα (συκώτι, μύες, αυγά, γάλα κ.λπ.).

Άλλη διαδεδομένη ταξινόμηση τροφίμων γίνεται ανάλογα με την επεξεργασία τους και τον χρόνο διάθεσής των, σε

  1. "νωπά τρόφιμα", που καταναλώνονται χωρίς προηγούμενη κατεργασία, εκτός της διαλογής, τυποποίησης και συσκευασίας, και σε
  2. "συντηρημένα" τρόφιμα" που έχουν υποστεί κατεργασία προκειμένου να παραταθεί ο χρόνος διάθεσής των στο εμπόριο όπως π.χ. τα αποξηραμένα, τα καπνιστά, τα κατεψυγμένα, τα κονσερβοποιημένα, τα παστά, τα παστεριωμένα κ.λπ.

Μια τρίτη ακόμη ταξινόμηση τροφίμων γίνεται με βάση τη θρεπτική τους αξία σε πρωτεϊνούχα, λιπαρά, υδατανδρανούχα, ή ανάλογα της γαστρονομικής τους αξίας, ή ακόμα και σε συνδυασμό με τις θερμίδες εκάστου αυτών.

Γενικά όμως, σήμερα, τα τρόφιμα διακρίνονται σε εννέα βασικές κατηγορίες που καθιερώθηκαν και ως είδη μεταφορών οι οποίες και είναι:

  1. Σιτηρά και προϊόντα αυτών
  2. Αμυλούχες ρίζες
  3. Όσπρια
  4. Φρούτα και λαχανικά
  5. Κονσερβοποιημένα φρούτα, κομπόστες, μαρμελάδες, σάκχαρα και σιρόπια
  6. Κρέας, ψάρια και αυγά.
  7. Γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα.
  8. Λίπη και έλαια, και
  9. Ποτά.

Επεξεργασία τροφίμων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γενικά ως επεξεργασία τροφίμων χαρακτηρίζεται το σύνολο των διαδικασιών εκείνων κατά τις οποίες ακατέργαστες τροφικές ουσίες, για τον άνθρωπο, μετατρέπονται σε προϊόντα κατάλληλα για την κατανάλωσή τους, ή για μαγείρεμα, ή ακόμη και για την αποθήκευσή τους. Γενικά η επεξεργασία τροφίμων περιλαμβάνει τη βασική προετοιμασία των τροφίμων, την μετατροπή τους από τη μια μορφή σε άλλη (π.χ. κομπόστες και μαρμελάδες από φρούτα), καθώς και όλες τις τεχνικές συντήρησης, μεταφοράς και αποθήκευσης αυτών.


Ασφάλεια τροφίμων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η προστασία της υγείας και των συμφερόντων των καταναλωτών αποτελεί σήμερα επιτακτική ανάγκη και απαιτεί πολιτικές και νομοθετικές παρεμβάσεις για την εξασφάλιση της. Τόσο σε Εθνικό όσο και σε Ευρωπαϊκό επίπεδο έχουν θεσπιστεί υγειονομικοί κανόνες για τα γεωργικά προϊόντα και τα τρόφιμα, για την υγεία και καλή μεταχείρισης των ζώων, για την υγεία των φυτών και για την πρόληψη των κινδύνων μόλυνσης από εξωτερικές ουσίες. Επίσης, έχουν θεσπιστεί κανόνες για τη σωστή επισήμανση των εν λόγω γεωργικών προϊόντων και των τροφίμων.

Κατά τον 'Επίσημο έλεγχο τροφίμων' (σύμφωνα με τον 'Κώδικα Τροφίμων και Ποτών'[1]) εξετάζεται κατά πόσο:

- τα τρόφιμα,

- τα πρόσθετα τροφίμων, οι βιταμίνες, τα ανόργανα άλατα, τα ιχνοστοιχεία καθώς και τα άλλα πρόσθετα τα οποία προορίζονται να πωληθούν ως έχουν,

- τα υλικά και τα αντικείμενα τα οποία προορίζονται να έρθουν σε επαφή με τρόφιμα,

πληρούν τις διατάξεις που αποσκοπούν στην πρόληψη των κινδύνων για τη δημόσια υγεία, στην εξασφάλιση της θεμιτής φύσης των εμπορικών συναλλαγών ή στην προστασία των συμφερόντων των καταναλωτών, καθώς και τις διατάξεις που έχουν ως αντικείμενο την ενημέρωση τους.

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]