Τριχλωριούχο αρσενικό

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Τριχλωριούχο αρσενικό
Chlorek arsenu(III).svg
Arsenic-trichloride-3D-balls.png
Γενικά
Όνομα IUPAC Τριχλωροαρσίνη
Άλλες ονομασίες Χλωριούχο αρσενικό (ΙΙΙ), βούτυρο του αρσενικού
Χημικά αναγνωριστικά
Μοριακή μάζα 181.2806 g/mol
Αριθμός CAS 7784-34-1
SMILES Cl[As](Cl)Cl
InChI 1S/AsCl3/c2-1(3)4
Αριθμός EINECS 232-059-5
Αριθμός UN 1560
PubChem CID 24570
ChemSpider ID 22974
Φυσικές ιδιότητες
Σημείο τήξης -16.2 °C (257 K)
Σημείο βρασμού 130.2 °C (403 K) (υπό πίεση 760 mmHg)
Πυκνότητα 2.163 g/cm3 (υγρό)
Διαλυτότητα
στο νερό
αποσυντίθεται
Διαλυτότητα
σε άλλους διαλύτες
Διαλυτό σε βενζόλιο, χλωροφόρμιο, τετραχλωράνθρακα, αιθέρα, πτητικά και λιπαρά έλαια, αιθυλική αλκοόλη, υδροχλώριο, υδροβρώμιο
Ιξώδες 9.77 x 10-5 Pa s
Δείκτης διάθλασης ,
nD
1.6006
Τάση ατμών 12 mmHg στους 25 °C
Εμφάνιση Άχρωμο ελαιώδες υγρό
Χημικές ιδιότητες
Ελάχιστη θερμοκρασία
ανάφλεξης
μη αναφλέξιμο
Επικινδυνότητα
Hazard TT.svg Hazard N.svg
Πολύ τοξικό (Τ+) Επικίνδυνο για το περιβάλλον (Ν)
Φράσεις κινδύνου R23/25, R50/53
Φράσεις ασφαλείας (S1/2), S20/21, S28, S45, S60, S61
Κίνδυνοι κατά
NFPA 704
NFPA 704.svg
0
4
0
Η κατάσταση αναφοράς είναι η πρότυπη κατάσταση (25°C, 1 Atm)
εκτός αν σημειώνεται διαφορετικά

Το τριχλωριούχο αρσενικό είναι μία εξαιρετικά δηλητηριώδης ουσία (LD50 48 mg/kg) με χημικό τύπο AsCl3 η οποία χρησιμεύει σε πολλές βιομηχανικές εφαρμογές.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το τριχλωριούχο αρσενικό ανακαλύφθηκε το 1648 από τον χημικό Γιόχαν Ρούντολφ Γκλάουμπερ με επίδραση αλατιού (χλωριούχου νατρίου) και θειικού οξέος σε τριοξείδιο του αρσενικού και θέρμανση του μίγματος, οπότε αποστάζεται το τριχλωριούχο αρσενικό: [1]

 \mathrm{3NaCl + 3H_2SO_4 + As_2O_3 \xrightarrow {} AsCl_3 + 3NaHSO_4 +  2AsH_3}

Η ουσία έγινε γνωστή στους αλχημιστές ως "βούτυρο του αρσενικού".

Παρασκευή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το τριχλωριούχο αρσενικό παρασκευάζεται με επίδραση πυκνού υδροχλωρίου σε τριοξείδιο του αρσενικού: [2]

 \mathrm {As_2O_3 + 6HCl \xrightarrow {}2AsCl_3 + 3H_2O}

Εναλλακτικά, η ουσία μπορεί να παρασκευαστεί με επίδραση ρεύματος αερίου χλωρίου σε μεταλλικό αρσενικό, μέθοδος όμως δαπανηρότερη της προηγούμενης: [1]

 \mathrm { 2As + 3Cl_2 \xrightarrow {}2AsCl_3}

Το προϊόν που αποστάζεται με αυτό τον τρόπο περιέχει διαλυμένο χλώριο και για την απομάκρυνσή του προστίθεται μεταλλικό αρσενικό. [1]

Ιδιότητες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το τριχλωριούχο αρσενικό αποσυντίθεται παρουσία νερού, προς αρσενικώδες οξύ και υδροχλώριο, αντίδραση η οποία είναι αμφίδρομη: [1]

 \mathrm {AsCl_3 + 3H_2O  {\overrightarrow\longleftarrow}  As(OH)_3 + 3HCl}

Αν υπάρχει περίσσεια πυκνού υδροχλωρίου, τότε το τριχλωριούχο αρσενικό μπορεί να αποσταχθεί αμετάβλητο, ιδιότητα η οποία χρησιμοποιήθηκε για τον ποσοτικό προσδιορισμό του αρσενικού. [1]

Η ουσία αντιδρά με βρωμιούχο κάλιο παρέχοντας τριβρωμιούχο αρσενικό:

 \mathrm {AsCl_3 + 3KBr \xrightarrow {} AsBr_3 + 3KCl}

Και με ιωδιούχο κάλιο παρέχοντας τριιωδιούχο αρσενικό:

 \mathrm {AsCl_3 + 3KI \xrightarrow {} AsI_3 + 3KCl}

Με χλωριούχα άλατα, το τριχλωριούχο αρσενικό σχηματίζει άλατα τα οποία περιέχουν το ανιόν [AsO4]- Η ουσία αποτελεί διαλυτικό μέσο για διάφορες οργανικές ουσίες, όπως το θείο και ο φώσφορος. [1]

Χρήσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το τριχλωριούχο αρσενικό χρησιμεύει στη σύνθεση χλωριούχων παραγώγων του αρσενικού τα οποία χρησιμοποιούνται ως ζιζανιοκτόνα, φυτοφάρμακα, παρασιτοκτόνα κ.ο.κ., καθώς και για φαρμακευτικούς σκοπούς.

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • "Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια" Π. Δρανδάκη, τ.Β ', λήμμα "Τριχλωριοῦχον αρσενικόν", σ. 666

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Δρανδάκης, ό.π., σ.666
  2. Holleman, A. F.; Wiberg, E. "Inorganic Chemistry" Academic Press: San Diego, 2001. ISBN 0-12-352651-5.