Τραμ Θεσσαλονίκης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Τροχιόδρομος Θεσσαλονίκης
Πληροφορίες
Ιδιοκτησία

Εταιρεία Τροχιοδρόμου και Ηλεκτροφωτισμού Θεσσαλονίκης

(Γαλλικά: Compagnie de Tramways et d' Éclairage Électrique de Salonique) (1912-1957)
Περιοχή Θεσσαλονίκη
Είδος Τροχιόδρομος
Γραμμές 3 (στη μέγιστη λειτουργία του)
Λειτουργία
Έναρξη λειτουργίας 1893
Παύση λειτουργίας 1957
Διαχειριστής ΕΤΗΘ
Τεχνικά χαρακτηριστικά
Μέση ταχύτητα 15-20 χλμ./ώρα
Σχεδιαστική απεικόνιση
Trammap.jpg
To τραμ σε δρόμο της Θεσσαλονίκης του1916.
Ο βασιλιάς Γεώργιος Α' και ο πρίγκιπας Κωνσταντίνος στην οδό Εγνατία στις 27 Οκτωβρίου 1912, την επομένη της παράδοσης της πόλης από την Οθωμανική Διοίκηση. Διακρίνονται οι γραμμές του τραμ στο οδόστρωμα
Έλληνες στρατιώτες στις αρχές του Α' Παγκοσμίου Πολέμου στην Θεσσαλονίκη το 1916. Διακρίνονται στο οδόστρωμα οι σιδηροτροχιές του τραμ.
Νεκρική πομπή μετά της δολοφονία του βασιλιά Γεωργίου. Διακρίνονται οι σιδηροτροχιές του τραμ στην παραλιακή λεωφόρο Νίκης.

Το Τραμ Θεσσαλονίκης λειτούργησε στην Θεσσαλονίκη από το 1893 έως το 1957.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οθωμανική περίοδος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο ιππήλατος τροχιόδρομος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Την πρωτοβουλία για την κατασκευή και λειτουργία του ιππήλατου τραμ είχε ένας δραστήριος ντονμές κτηματίας, ο Αχμέτ Χαμντί Μπέης (Ahmet Hamdi Bey), που στη συνέχεια εκλέχθηκε και Δήμαρχος. Η κύρια γραμμή ήταν 5,5 χλμ. και άλλες δύο διακλαδώσεις γύρω στα 4,5 χιλιομέτρων. Το τραμ αρχίζει να λειτουργεί στις 8 Μαΐου 1893 ενώ τα επίσημα εγκαίνια γίνονται στις 28 Μαΐου 1893.

Το 1895 η γραμμή θα φτάσει μέχρι το Ντεπώ, όπου και θα μεταφερθούν οι εγκαταστάσεις, η αποθήκη των οχημάτων, οι στάβλοι και τα γραφεία της εταιρείας. Ο σχεδιασμός τους αποδίδεται στον αρχιτέκτονα Πιέτρο Αρριγκόνι (Pietro Arrigoni).

Η ηλεκτροκίνηση των γραμμών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 14 Απριλίου 1908 ξεκινούν να λειτουργούν τα ηλεκτροκίνητα τραμ. Πρόκειται για τραμ αμερικανικής και βελγικής κατασκευής για 35 επιβάτες περίπου: 30 οχήματα Westinghouse και 25 οχήματα της Ateliers Métallurgiques με δύο κινητήρες της ACEC το καθένα.

Στις 16 Απριλίου 1912, η οθωμανική κυβέρνηση υποχρεώνει την Εταιρεία Ηλεκτροφωτισμού να ενοποιηθεί με την Εταιρεία Τροχιοδρόμων, για να δημιουργηθεί η Εταιρίας Τροχιοδρόμων Ηλεκτροφωτισμού Θεσσαλονίκης (ΕΤΗΘ). Τα κεφάλαια της Εταιρείας είναι βελγικά και έδρα της οι Βρυξέλλες. Ήδη οι τροχιοδρομικοί έχουν αρχίσει να αναπτύσσουν συνδικαλιστική δράση. Οι κινητοποιήσεις των τροχιοδρομικών στην Θεσσαλονίκη θα αποτελέσουν πρότυπο και για άλλους κλάδους, αφού θα καταφέρουν να εξασφαλίσουν την υλοποίηση πολλών αιτημάτων τους.

Ελληνικό κράτος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κρατικοποίηση της εταιρίας και η διακοπή της λειτουργίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Ελληνικό Κράτος αναγκάζεται δύο φορές (1919 και 1924) να επιτάξει την ΕΤΗΘ, γιατί τα παράπονα των πολιτών διογκώνονται. Αυξάνονται τα κινητήρια οχήματα σε 50, που κυκλοφορούσαν και με δεύτερο ρυμουλκούμενο όχημα.

Το 1924 η Εταιρεία αναλαμβάνει την εκμετάλλευση της νέας γραμμής Ντεπώ - 25ης Μαρτίου - Χαριλάου. Υποχρεώνεται, ακόμη, να κατασκευάσει μια νέα γραμμή 2,5 χιλιομέτρων από το Σιντριβάνι στο Ιπποκράτειο νοσοκομείο, που λειτουργεί από το 1927. Την ίδια χρονιά καταργείται η γραμμή της παραλίας και το τραμ μεταφέρεται μέσω Διαγωνίου στην Τσιμισκή και μέχρι τη Βενιζέλου.

Εν τέλει, στις 27 Σεπτεμβρίου 1940, ο Ιωάννης Μεταξάς αναγκάζεται να εξαγοράσει την Εταιρεία. Στο κράτος παραδίδονται 102 οχήματα τραμ (τα 51 ρυμουλκά) και η Κρατική Εκμετάλλευση Τροχιοδρομικών Θεσσαλονίκης (ΚΕΤΘ) είναι γεγονός, ενώ ο τομέας φωτισμού περιέρχεται στη Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού (ΔΕΗ).

Παρ'όλα αυτά η λειτουργία του Τραμ δεν επιβιώνει και το 1957 εκτελείται το τελευταίο δρομολόγιο.

Γραμμές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το δίκτυο των γραμμών που χρησιμοποίησε τελικά το ηλεκτροκίνητο τραμ δεν ξεπερνά εκείνο του ιππήλατου. Έτσι, οι βασικές γραμμές για αρκετά χρόνια θα παραμείνουν οι εξής:
α) Ντεπώ - Βασιλίσσης Όλγας - Λευκός Πύργος - Παραλία - Πλατεία Ελευθερίας
β) Ντεπώ - Βασιλίσσης Όλγας - Εθνικής Αμύνης - Εγνατία - Βαρδάρη, που διακλαδωνόταν μετά για Παλαιό Σταθμό ή συνέχιζε για Μπεχτσινάρ.

Επαναφορά του τραμ στη Θεσσαλονίκη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Την τελευταία δεκαετία έχουν εκφραστεί αρκετές σκέψεις για την επαναφορά του τραμ στη Θεσσαλονίκη, είτε μέσω του Στρατηγικού Σχεδίου Υποδομών-Μεταφορών (2011) είτε μέσω της Γενικής Κυκλοφοριακής Μελέτης Θεσσαλονίκης (2000)[1], χωρίς να έχει ξεκαθαριστεί ποιες γραμμές θα πραγματοποιηθούν. Ορισμένες επίσημες προτάσεις:

  • Σταθμός Υπεραστικών Λεωφορείων Μακεδονία - Επταπύργιο[2]

Η διαδρομή θα έχει αφετηρία το Σταθμό Μακεδονία και κατευθυνόμενη μέσω των οδών Δενδροποτάμου-28ης Οκτωβρίου-Ακριτών-Δαβάκη-Διγενή-Επταπυργίου θα καταλήγει στο Επταπύργιο. Θα ενώνει το Σταθμό των υπεραστικών λεωφορείων με τους μελλοντικούς σταθμούς του προαστιακού σιδηροδρόμου στην αερογέφυρα της Δενδροποτάμου, και του μετρό: Μενεμένη και Παύλου Μέλα. (Πρόκειται για το επονομαζόμενο Τραμ Δυτικού Τόξου)

  • Κορδελιό - Ευκαρπία[3]

Εναλλακτικά του τραμ Δυτικού τόξου, αναφέρθηκε η διαδρομή που θα ενώνει τους μελλοντικούς σταθμού μετρό σε Εύοσμο/Κορδελιό και Ευκαρπία, εξυπηρετώντας της περιοχές Κορδελιού, Ευόσμου, Ηλιούπολης, Σταυρούπολης και Ευκαρπίας.

  • ΝΣΣ - Φοίνικας[4]

Η διαδρομή θα εκτελείται στους άξονες Τσιμισκή-Βασ. Όλγας και/ή Μητροπόλεως-Μεγ. Αλεξάνδρου και μέσω της Εθνικής Αντιστάσεως θα καταλήγει στον Φοίνικα.

  • Τούμπα - Χαριλάου - Νέα Ελβετία - Θέρμη[3]

Η γραμμή θα μπορούσε να έχει αφετηρία τα σταθμό μετρό Παπάφη, και μέσω των οδών Μαραθώνος-Διογένους-Πόντου-Αναξίμανδρου να καταλήγει στη Νέα Ελβετία και από εκεί να συνεχίζει προς τη Θέρμη. Η γραμμή μέχρι τη Νέα Ελβετία σχεδιάζεται να αντικατασταθεί από γραμμή μετρό.

Τον Ιούνιο του 2014 διαμορφώθηκε η τελική πρόταση του ΣΑΣΘ και προβλέπεται το εξής χρονοδιάγραμμα:

1.Κτελ-Ελαιώνες: 2020

2.ΧΑΝΘ-Μίκρα: 2025

3.ΝΣΣΘ-Πανεπιστήμιο: 2030

και επέκταση γραμμής 3 απο ΝΣΣΘ προς Πλατεία Ευόσμου

Πηγές και παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]