Τζον Ρόναλντ Ρούελ Τόλκιν

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Τζον Ρόναλντ Ρούελ Τόλκιν
Tolkien 1916-2.jpg
Ο Τόλκιν το 1911
Όνομα Τζον Ρόναλντ Ρούελ Τόλκιν
Γέννηση 3 Ιανουαρίου 1892
Μπλουμφοντέιν, Orange Free State, Νότια Αφρική
Θάνατος 2 Σεπτεμβρίου 1973 (81 ετών)
Μπορνμάουθ, Αγγλία
Εθνικότητα Country flag Αγγλική
Είδη Λογοτεχνία
Αξιοσημείωτα έργα Το Χόμπιτ, Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών

[tolkien.co.uk tolkien.co.uk]

Ο Τζον Ρόναλντ Ρούελ Τόλκιν (John Ronald Reuel Tolkien) (1892-1973) ήταν εξέχων και διαπρεπής Άγγλος φιλόλογος, συγγραφέας, ποιητής και ακαδημαϊκός, καλύτερα γνωστός ως ο συγγραφέας των κλασσικών έργων λογοτεχνίας φαντασίας Το Χόμπιτ, Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών και Το Σιλμαρίλλιον.

Από το 1925 ως το 1945 δίδαξε την αγγλοσαξονική γλώσσα και από το 1945 έως το 1959 δίδαξε αγγλική γλώσσα και λογοτεχνία στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Στις 28 Μαρτίου 1972 εστέφθη Διοικητής του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας από την Βασίλισσα Ελισάβετ Β'.

Μετά τον θάνατο του πατέρα του, ο γιος του Τόλκιν, Κρίστοφερ Τόλκιν (Christopher Tolkien) δημοσίευσε μία σειρά από έργα, βασισμένα στις εκτενείς σημειώσεις και τα αδημοσίευτα χειρόγραφα του πατέρα του, συμπεριλαμβανομένου του Σιλμαρίλλιον και του Ατελείωτες Ιστορίες. Τα βιβλία αυτά, μαζί με το Χόμπιτ και το Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών δημιουργούν ένα σώμα παραμυθιών, ποιημάτων, φανταστικών ιστοριών και επινοημένων γλωσσών, που διαδραματίζονται σε έναν φανταστικό κόσμο επινόησης του συγγραφέα και ονομάζεται Άρντα (Arda) και την Μέση-Γη (Middle-Earth) που βρίσκεται σ'αυτήν. Στον κόσμο αυτό που θυμίζει τη Μεσαιωνική Ευρώπη, υπάρχει η μαγεία, καθώς και άλλες φυλές πέρα από τους ανθρώπους και μυθικά πλάσματα όπως ξωτικά και δράκοι. Μεταξύ του 1951 και 1955, ο Τόλκιν χρησιμοποίησε τον όρο legendarium για να αναφερθεί σε όλο το πλασματικό σύμπαν που δημιούργησε μέσα από τα γραπτά του.[Πηγές, Παραπομπές 1] Αν και υπήρχαν και άλλοι συγγραφείς που έγραψαν έργα φαντασίας πριν από τον Τόλκιν, η μεγάλη επιτυχία του Άρχοντα των Δαχτυλιδιών και του Χόμπιτ οδήγησαν σε μία πρωτοφανή αναγέννηση του είδους, καθιστώντας το πολύ δημοφιλές. Αυτό κατέστησε τον Τόλκιν ευρέως γνωστό ως τον "πατέρα" της μοντέρνας λογοτεχνίας φαντασίας.[Πηγές, Παραπομπές 2] Τα βιβλία του έχουν μεταφραστεί σε αρκετές γλώσσες και διαβάζονται ακόμα και σήμερα.

Το 2008, η Βρετανική εφημερίδα The Times τον κατέταξε έκτο σε μία λίστα με τους "50 κορυφαίους Βρετανούς συγγραφείς από το 1945".[Πηγές, Παραπομπές 3] To Αμερικανικό περιοδικό Forbes τον κατέταξε ως τον 5ο πιο κερδοφόρο "διάσημο μετά θάνατον" το 2009. [Πηγές, Παραπομπές 4]

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Καταγωγή Γονέων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι περισσότεροι από τους προγόνους του Τόλκιν από την πλευρά του πατέρα του ήταν τεχνίτες. η οικογένεια Τόλκιν είχε τις ρίζες της στην Κάτω Σαξονία, αλλά ζούσε στην Αγγλία ήδη από τον 18ο αιώνα. Το επίθετο Τόλκιν προήλθε από τη Γερμανική λέξη tollkühn, που σημαίνει "απερίσκεπτος".[Πηγές, Παραπομπές 5] Αρκετές οικογένειες με το επίθετο Τόλκιν ή άλλες παραλλαγές του ζουν στην βορειοδυτική Γερμανία, κυρίως στην Κάτω Σαξωνία και στο Αμβούργο.[Πηγές, Παραπομπές 6] Ένας Γερμανός συγγραφέας πρότεινε πως το επίθετο Τόλκιν είναι πιο πιθανό να προέρχεται από το χωριό Τόλκινεν (Tolkynen), κοντά στο Ράστενμπουργκ, στην Ανατολική Πρωσία (που τώρα βρίσκεται στην βορειοανατολική Πολωνία, αν και το χωριό βρίσκεται μακριά από την Κάτω Σαξονία. Το όνομα προέρχεται από την πλέον νεκρή Παλαιά Πρωσική γλώσσα.[Πηγές, Παραπομπές 7][Πηγές, Παραπομπές 8]

Ζωή και Έργο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Τζον Ρόναλντ Ρούελ Τόλκιν, πρωτότοκος γιος του Άρθουρ Ρούελ Τόλκιν και της συζύγου του Μέιμπελ, γεννήθηκε στις 3 Ιανουαρίου 1892 στο Μπλουμφοντέιν (Bloemfontein), τότε πρωτεύουσα του Orange Free State, μέρος της σημερινής Νότιας Αφρικής. Η οικογένεια βρισκόταν στη Νότια Αφρική λόγω μιας θέσης στην τοπική τράπεζα που είχε προσφερθεί στον Άρθουρ, και την οποία θεώρησε ευκαιρία. Το ζευγάρι παντρεύτηκε στην Νότια Αφρική το 1891. Το 1894 γεννήθηκε ο πρώτος αδελφός του Ρόναλντ (όπως τον φώναζαν), ο Χίλαρι (Hilary). Το κλίμα της νότιας Αφρικής φαίνεται πως είχε κακή επίδραση στην υγεία των δύο παιδιών (που ήταν 2 ετών και μηνών αντίστοιχα), και το 1895 η Μέιμπελ με τους γιους της επέστρεψε στην Αγγλία, στο σπίτι της μητέρας της σε ένα μικρό χωριό κοντά στο Μπέρμιγχαμ (Birmingham). Το 1896, ο πατέρας του Τόλκιν, Άρθουρ, πέθανε από ρευματικό πυρετό πριν προλάβει να επιστρέψει και αυτός στην Αγγλία. Αυτό το συμβάν άφησε την οικογένεια χωρίς εισόδημα κι έτσι, η μητέρα του Τόλκιν εγκαταστάθηκε μόνιμα στο σπίτι της μητέρας της μαζί με τα παιδιά της.

Τα πρώτα χρόνια της ζωής του Ρόναλντ στο Μπλουμφοντέιν, είχαν ως αποτέλεσμα η αγγλική εξοχή να του φανεί παράδεισος, όπως δήλωσε ο ίδιος στην διάσημη συνέντευξη του 1971:

Αν το πρώτο σου Χριστουγεννιάτικο Δέντρο ήταν ένας μαραμένος ευκάλυπτος, και είχες συνηθίσει να ενοχλείσαι από την ζέστη και την άμμο - τότε, το να βρεθείς, πάνω στην ηλικία που η φαντασία αναπτύσσεται, σε ένα ήσυχο χωριό του Γουόργουικσαϊρ, νομίζω γεννά μια ιδιαίτερη αγάπη για αυτό που μπορεί να ονομαστεί Κεντρική Αγγλική εξοχή, βασισμένη σε καλό νερό, πέτρες, φτελιές και μικρά, ήσυχα ρυάκια και τα λοιπά, και φυσικά τον αγροτικό κόσμο γύρω σου..."

Είναι αξιοσημείωτο επίσης ένα περιστατικό που συνέβη στον Ρόναλντ στο Μπλουμφοντέιν: είχε μόλις αρχίσει να περπατάει όταν τον δάγκωσε μια ταραντούλα, από το δηλητήριο της οποίας τον έσωσε μια νοσοκόμα, η οποία το ρούφηξε από την πληγή. Αυτό το γεγονός πιθανώς πολύ αργότερα να γέννησε τη Σέλομπ και την Ουνγκόλιαντ, και άλλους αραχνοειδείς εχθρούς στο μύθο του Τόλκιν.

Το 1904 όταν ο Τόλκιν είναι 12 ετών, η μητέρα του πεθαίνει και αυτόν και τον αδελφό του, τους παίρνει υπό την προστασία του ο ιερέας Φράνσις Μόργκαν της τοπικής Καθολικής Εκκλησίας και τους στεγάζει στο ίδρυμα που συντηρούσε η ενορία.

Σπουδάζει στη Σχολή "Βασιλεύς Εδουάρδος VI" στο Μπέρμιγχαμ όπου διδάσκεται αγγλοσαξονικά και αρχαία αγγλικά και στη συνέχεια στο κολέγιο Έξετερ της Οξφόρδης Αγγλική Φιλολογία. Έχοντας εξαιρετική έφεση και μεγάλη αγάπη για τις γλώσσες και την ιστορία τους, μελετάει αρχαία Ουαλικά και Φινλανδικά και στη συνέχεια, αρχίζει να δημιουργεί δικές του γλώσσες που αργότερα θα τις πλαισιώσει με θαυμαστές φανταστικές ιστορίες με λαούς της Μέσης Γης, ξωτικά, νάνους και Χόμπιτς.

Νυμφεύεται πολύ νέος την παιδική του φίλη Ήντιθ Μπρατ, κατά δύο χρόνια μεγαλύτερή του και αποκτά μαζί της 4 παιδιά. Ο γάμος τους είναι πολύ ευτυχισμένος και η Ήντιθ γίνεται πηγή έμπνευσης για αυτόν: αργότερα δημιουργεί μια από τις ομορφότερες και γνωστότερες ιστορίες του, το "Μπέρεν και Λούθιεν", όπου το πανέμορφο και καλλίφωνο ξωτικό και ο θνητός αλλά θαρραλέος άντρας, ερωτεύονται. Αυτή ήταν η πρώτη ένωση μεταξύ ξωτικών και ανθρώπων.

Ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος ξεσπάει και αναστατώνει την μέχρι τότε ήρεμη ζωή του Τόλκιν. Υπηρετεί στους Τυφεκιοφόρους του Λάνκασάιρ ως αξιωματικός. Παίρνει μέρος στη Μάχη του Σομμ (1916) και καταφέρνει να επιβιώσει, αλλά δύο από τους τρεις καλύτερούς του φίλους σκοτώνονται σ´αυτή τη μάχη, πράγμα που του αφήνει βαθιά σημάδια θλίψης. Ο μεγάλος του σεβασμός για τον απλό στρατιώτη, που βρίσκεται κάτω από την τρομακτική ψυχολογική πίεση που προκαλεί ο πόλεμος, φαίνεται μέσα από τα έργα του, όπως τα απλοϊκά μικρά Χόμπιτ στον "Άρχοντα των Δακτυλιδιών" που επιδεικνύουν πρωτόγνωρο μεγαλείο θάρρους και δύναμης.

Αργότερα την ίδια χρονιά προσβλήθηκε από τον "πυρετό των χαρακωμάτων" και επέστρεψε στην Αγγλία.

Εκείνη την εποχή ξεκινάει να γράφει ιστορίες για τα παιδιά του, καθώς και κάποιες πρώιμες ιστορίες που αργότερα θα αποτελέσουν τη βάση για το μετέπειτα μεγάλο έργο του. Η πιο διάσημη από τις ιστορίες που δημιούργησε για τα παιδιά του, είναι "Το Χόμπιτ" που εκδόθηκε το 1937 και είχε μεγάλη επιτυχία. Ο εκδότης του Στάνλευ Άνγουιν, ζήτησε από τον καθηγητή να γράψει συνέχεια της ιστορίας.

Η συνέχεια της ιστορίας όμως έμελλε να διακοπεί από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο που ξέσπασε και επηρέασε για μια ακόμα φορά τα γραπτά του Τόλκιν. Χρειάστηκαν 12 ολόκληρα χρόνια για να ολοκληρωθεί το βιβλίο. Όμως η ιστορία δεν ήταν πια ένα απλό διήγημα για παιδιά, αλλά ένα μεγαλειώδες έπος για ενήλικες : " Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών".

Λίγο μετά την έκδοση του έργου του, ο Τόλκιν παραιτήθηκε από το Πανεπιστήμιο για να μείνει μαζί με την αγαπημένη του Ήντιθ στην παραθαλάσσια πόλη Μπορνμάουθ.

Το 1971 μετά το θάνατο της γυναίκας του, επέστρεψε στην Οξφόρδη κοντά στα παιδιά του. Πέθανε 2 χρόνια αργότερα, μετά από μια σύντομη ασθένεια, στις 2 Σεπτεμβρίου του 1973, σε ηλικία 81 ετών.

Ο τάφος του, δίπλα στην πολυαγαπημένη του γυναίκα, στο κοιμητήριο της Οξφόρδης, εκτός από το κανονικό τους όνομα, γράφει και τα ονόματα των μυθικών ηρώων του και αιώνια ερωτευμένων μεταξύ τους, Μπέρεν και Λούθιεν.

Το μεγάλο μυθολογικό έργο του, το Σιλμαρίλλιον εκδόθηκε μετά το θάνατό του, αφού συγκεντρώθηκε και επεξεργάστηκε από τον μικρότερο γιο του Κρίστοφερ Τόλκιν.

Γλώσσες και Φιλολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Καριέρα στη Γλωσσολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

H ακαδημαϊκή καριέρα και η συγγραφική παραγωγή του Τόλκιν είναι αδιαχώριστες από την αγάπη του για τη γλώσσα και τη φιλολογία. Ειδικεύτηκε στην Αγγλική φιλολογία στο πανεπιστήμιο και το 1915 αποφοίτησε με ειδικό μάθημα τα Αρχαία Σκανδιναβικά. Από το 1918 εργάζεται για τη σύνταξη του Νέου Λεξικού της Αγγλικής (New English Dictionary). To 1920 διορίζεται λέκτορας της Αγγλικής στο Πανεπιστήμιο του Λιντς (Leeds University), όπου κατάφερε να αυξήσει τον αριθμό των φοιτητών από πέντε σε είκοσι. Παρέδωσε μαθήματα στον ηρωικό έμμετρο λόγο της Αρχαίας Αγγλικής, στην ιστορία της Αγγλίας, σε διάφορα κείμενα της Αρχαίας και Μεσαιωνικής Αγγλικής, Φιλολογία Αρχαίας και Μεσαιωνικής Αγγλικής, εισαγωγικά στην Γερμανική Φιλολογία, Γοτθικά, Αρχαία Ισλανδικά και Μεσαιωνικά Ουαλικά. Το 1925, σε ηλικία 23 ετών, προάγεται σε Καθηγητή (Professor) στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, στο οποίο την ίδια χρονιά είχε κάνει αίτηση.

Το ιδιωτικό ενδιαφέρον του Τόλκιν στρεφόταν σε "θέματα φυλετικής και γλωσσολογικής σημασίας", και το 1955 στο μάθημά του Αγγλικά και Ουαλικά, το οποίο ήταν μείζονος σημασίας για την κατανόησή του περί φυλής και γλώσσας. Σε αυτό μελέτησε την αντίληψη των "έμφυτων γλωσσολογικών προτιμήσεων", τις οποίες όρισε ως "έμφυτη γλώσσα", που βρίσκεται σε αντίθεση με την "γλώσσα της κούνιας",[Πηγές, Παραπομπές 9] δηλαδή τη γλώσσα που μαθαίνει ο άνθρωπος στα πρώτα παιδικά του χρόνια.

Ο Τόλκιν έμαθε Λατινικά, Γαλλικά και Γερμανικά από τη μητέρα του, και όσο βρισκόταν στο σχολείο έμαθε Μεσαιωνικά Αγγλικά, Αρχαία Αγγλικά, Φινλανδικά, Γοτθικά, Αρχαία Ελληνικά, Ιταλικά, Αρχαία Σκανδιναβικά, Ισπανικά. Ουαλικά και Μεσαιωνικά Ουαλικά. Είχε επίσης γνώση Δανέζικων, Ολλανδικών, Λομβαρδικών, Νορβηγικών, Σέρβικων,[Πηγές, Παραπομπές 10] Ρώσικων, Σουηδικών και άλλες Αρχαίες και Νέες μορφές Γερμανικών και Σλαβικών γλωσσών,[Πηγές, Παραπομπές 11] πράγμα που αποδεικνύει το βαθύ του γλωσσολογικό ενδιαφέρον, και κυρίως για τις Γερμανικές γλώσσες.

Κατασκευή Γλώσσας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ω! Σαν χρυσός πέφτουν τα φύλλα στον αέρα, αναρίθμητα και μεγάλα τα χρόνια σαν τα φτερά των δέντρων. Το εισαγωγικό μέρος του ποιήματος της Κουένυα Ναμάριε γραμμένο στην γραφή Τένγκβαρ και στα Λατινικά.

Παράλληλη προς το επάγγελμά του ως φιλόλογος, και κάποιες φορές επισκιάζοντας τη δουλειά του, με αποτέλεσμα η ακαδημαϊκή του παραγωγή να παραμείνει μάλλον ισχνή, ήταν η αγάπη του για την κατασκευή γλωσσών. Όλα φαίνονται να ξεκίνησαν, όταν από μικρός κιόλας, μαζί με κάτι ξαδέλφια του, δημιούργησαν τη γλώσσα Ανιμάλικ(Animalic), ώστε να μιλούν, χωρίς να γίνονται κατανοητοί στους "μεγάλους". Φυσικά, αυτή η γλώσσα, αν σκεφτεί κανείς την ηλικία του και τις γνώσεις του δεν ήταν ολοκληρωμένη συντακτικά ή γραμματικά, ούτε καν γλώσσα δε θεωρείται, μάλιστα όπως αναφέρεται ξεκάθαρα και στο όνομά της, η γλώσσα αυτή είχε κραυγές ζώων για λέξεις!... Οι πιο αναπτυγμένες από τις 7 γλώσσες του, είναι η Κουένυα και η Σίνταριν, η ετυμολογική σχέση των οποίων δημιούργησε τον κορμό μεγάλου μέρους του legendarium (του συνόλου δηλαδή, του επινοημένου κόσμου του Τόλκιν). Η γλώσσα και η γραμματική για τον Τόλκιν ήταν θέμα αισθητικής και ευφωνίας, και η Κουένυα συγκεκριμένα δημιουργήθηκε με βασικό κριτήριο την φωνητική αισθητική. Δημιουργήθηκε ως τα "Λατινικά της γλώσσας των Ξωτικών", και φωνολογικά βασίστηκε στα Λατινικά, με στοιχεία από Φινλανδικά, Ουαλικά, Αγγλικά και Αρχαία Ελληνικά.[Πηγές, Παραπομπές 12] Μία αξιοσημείωτη προσθήκη ήρθε προς το τέλος του 1945 με τα Αντουναϊκά ή Νουμενόριαν, μία γλώσσα με "ελαφρύ Σημιτικό άρωμα", συνδεδεμένη με τον μύθο του Τόλκιν για την Ατλαντίδα, την οποία, σύμφωνα με το The Notion Club Papers (μία ανολόκληρωτη νουβέλα του Τόλκιν), συνδέει ευθέως με τις ιδέες του περί ανικανότητας να "κληρονομηθεί" η γλώσσα, και μέσω της "Δεύτερης Εποχής" και την ιστορία του Εαρέντιλ, στερεώθηκε σε καλές βάσεις στο legendarium, εξασφαλίζοντας κατ'αυτόν τον τρόπο έναν σύνδεσμο μεταξύ του 20ου αιώνα του "πραγματικού κόσμου" και του θρυλικού παρελθόντος της Μέσης-Γης.

Η δημοτικότητα των βιβλίων του Τόλκιν είχε μία μικρή αλλά διαρκή επίδραση στη χρήση της γλώσσας στη λογοτεχνία φαντασίας συγκεκριμένα, αλλά και σε κανονικά λεξικά, τα οποία σήμερα συχνά αποδέχονται την ιδιοσυγκρασία της ορθογραφία των λέξεων dwarves και dwarvish (μαζί με τα dwarfs και dwarfish), που είχαν χρησιμοποιηθεί ελάχιστα πριν τα μέσα του 19ου αιώνα (στην πραγματικότητα, σύμφωνα με τον Τόλκιν, αν ο πληθυντικός των Αρχαίων Αγγλικών είχε επιβιώσει, θα ήταν dwarrows ή dwerrows).

Βιβλία του Συγγραφέα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα βιβλία του έχουν μεταφραστεί σε αρκετές γλώσσες και διαβάζονται ακόμα και σήμερα. Ακολουθεί μια σύνοψη των μεταφρασμένων στην ελληνική γλώσσα βιβλίων, τα οποία κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά:

Πηγές, Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Επιστολές του Τόλκιν, 131, 153, 154, 163.
  2. http://www.learnoutloud.com/Free-Audio-Video/Biography/Artists/JRR-Tolkien-Father-of-Modern-Fantasy-Literature/19489 "Τζ.Ρ.Ρ. Τόλκιν, ο πατέρας της σύγχρονης λογοτεχνίας φαντασίας"
  3. http://www.thetimes.co.uk/tto/arts/books/article2452094.ece
    "Οι 50 καλύτεροι συγγραφείς από το 1945"
  4. http://www.forbes.com/2009/10/27/top-earning-dead-celebrities-list-dead-celebs-09-business-entertainment-intro.html
    Οι πιο ακριβοπληρωμένοι διάσημοι που δεν βρίσκονται εν ζωή.
  5. http://www.spiegel.de/spiegel/print/d-45548112.html
  6. Absolute Verteilung des Namens 'Tolkiehn'"verwandt.de (in German). My Heritage UK Ltd. Retrieved 9 January 2011.
  7. Georg Gerullis: Die altpreußischen Ortsnamen, o.v., Berlin/Leipzig 1922, p. 184.
  8. Max Mechow: Deutsche Familiennamen prussischer Herkunft, Tolkemita, Dieburg 1994, S. 99.
  9. English and Welsh, O'Donnell Lecture, 1955, cited in The J.R.R. Tolkien Companion and Guide: Reader's Guide, London, HarperCollins 2006, p. 249.
  10.  Fisher, Jason (20 October 2009). "Slavic echoes in Tolkien . Retrieved 29 November 2011.
  11. Jeffrey, Henning (January–February 1996). "On Tolkien: Growing up with language"Model Languages 1 (8).
  12. Επιστολές του Τόλκιν, 144.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα