Τεχνική του χαμένου κεριού

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Το μοντέλο ενός μήλου με κερί.
Από το μοντέλο δημιουργείται ένα λαστιχένιο καλούπι.
Από το λαστιχένιο καλούπι διαμορφώνεται ένα καλούπι από παραφίνη.
Το καλούπι από παραφίνη περιβάλλεται από πηλό.
Υγρός ορείχαλκος στους 1200°C χύνεται στο άδειο καλούπι
Το τελικό αποτέλεσμα

Η τεχνική του χαμένου κεριού (cire perdue) είναι μία μέθοδος χύτευσης σε καλούπι, κατά την οποία η επιθυμητή μορφή σκαλίζεται σε κηρόμαζα, καλύπτεται με πηλό και ψήνεται σε φούρνο. Το κερί διαφεύγει από ειδικά διαμορφωμένες οπές και τη θέση του παίρνει λιωμένο μέταλλο, συνήθως ορείχαλκος. Μετά την ψύξη του μετάλου ο πηλός θραύεται και αποκαλύπτει το χυμένο μέταλλο, κάτι που σημαίνει ότι το συγκεκριμένο καλούπι στη συγκεκριμένη συμπαγή χύτευση μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο μία φορά[1]. Η συγκεκριμένη τεχνική είναι γνωστή από την αρχαιότητα και αναπτύχθηκε κατά την 2η χιλιετία ΠΚΕ στην Άπω Ανατολή από τους τεχνίτες του ορείχαλκου της δυναστείας Σανγκ στην Κίνα[2]. Η τεχνική εξαπλώθηκε στην Εγγύς Ανατολή και αναφέρεται τόσο στην αρχαιοελληνική όσο και τη ρωμαϊκή αγαλματοποιία και μικροτεχνία και ήταν επίσης γνωστή στην Κεντρική και Βόρεια Αμερική, αλλά για τον χρυσό[3].

Είδη χύτευσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Η συμπαγής χύτευση αναφέρεται ως η απλούστερη και αρχαιότερη μέθοδος, σύμφωνα με την οποία η κηρόμαζα του προπλάσματος περιβαλλόταν από πηλό και ψηνόταν σε φούρνο, ώστε να σκληρυνθεί το περίβλημα και να αδειάσει το λιωμένο κερί από το εσωτερικό του. Η συγκεκριμένη μέθοδος ήταν ασύμφορη για τη μνημειακή γλυπτική, καθώς απαιτούσε υπερβολικά μεγάλες ποσότητες μετάλλου[4].
  • Η άμεση χύτευση απαιτούσε την κατασκευή ενός πήλινου πυρήνα του αγάλματος, τη διαμόρφωση κέρινου καλουπιού πάνω στον πυρήνα και την κατασκευή ενός δεύτερου πήλινου στρώματος. Η χύτευση του μετάλλου ανάμεσα στα δύο στρώματα εξασφάλιζε τη χρήση μικρότερης ποσότητας μετάλλου, ωστόσο συνεπαγόταν και την απώλεια του ενδιάμεσου κέρινου προπλάσματος[5].
  • Το πρόπλασμα διασωζόταν αντίθετα κατά τη διαδικασία της έμμεσης χύτευσης, η οποία ολοκληρωνόταν με μια αλληλουχία σταδίων κατασκευής των αγαλμάτων. Από την κατασκευή ενός προπλάσματος από πηλό σε πραγματικές διαστάσεις, το εργαστήριο του γλύπτη με τον τεμαχισμό του διαμόρφωνε τα κύρια καλούπια επεξεργασίας, που θα μπορούσαν να συνδέονται μεταξύ τους και τα οποία κερώνονταν στο εξωτερικό τμήμα τους. Σε αυτό το στάδιο γινόταν και η λεπτομερής επεξεργασία του προπλάσματος. Κατόπιν ακολουθούσε ο τεμαχισμός του κέρινου πλέον προπλάσματος, το οποίο επενδυόταν με ανάλογο εξωτερικό περίβλημα. Στη συνέχεια το καλούπι θερμαινόταν μέσα σε λάκκο χύτευσης, το κερί έλιωνε, ο πηλός που το περιέβαλλε σκληρυνόταν και ήταν έτοιμος για την υποδοχή του λιωμένου μετάλλου. Στο τελικό στάδιο τα τμήματα του αγάλματος συγκολλούνταν σε ένα ενιαίο σύνολο, έτοιμο για το τελικό φινίρισμα[6][7].

Σημειώσεις-παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Βλ. επίσης "lost-wax casting technique" στο The Concise Oxford Dictionary of Archaeology.
  2. Προτείνονται διάφορες ημερομηνίες. Για παράδειγμα η Μπριτάνικα αναφέρει ότι η τεχνική απαντάται σχεδόν σε κάθε ήπειρο πλην Αυστραλίας από την 3η χιλιετία ΠΚΕ φθάνοντας ως τις μέρες μας με ελάχιστες αλλαγές. Βλ. "lost-wax process", στο Encyclopaedia Brittanica online, http://www.britannica.com/EBchecked/topic/348436/lost-wax-process ανάκτηση 17/10/2013
  3. Kipfer, Barbara Ann 2000, σ. 317.
  4. Βλ. «συμπαγής χύτευση» στο Νόησις, ανάκτηση 17/10/2013
  5. Βλ. «άμεση χύτευση» στο Νόησις, ανάκτηση 17/10/2013
  6. Βλ. «στάδια έμμεσης χύτευσης» στο Νόησις, ανάκτηση 17/10/2013
  7. Βλ. επίσης Αγάλματα - Τεχνική του "χαμένου κεριού" (2) στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, διαθέσιμο online, ανάκτηση 17/10/2013, όπου περιγράφεται η έμμεση χύτευση, χωρίς όμως τον διαμελισμό του μνημειακού αγάλματος.

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Kipfer, Barbara Ann 2000, Encyclopedic dictionary of archaeology, Springer Science and Business Media, New York, ISBN 978-1-4419-3322-5
  • Timothy Darvill 2010, The Concise Oxford Dictionary of Archaeology, Oxford University Press, Great Clarendon Street, Oxford, ISBN 978-0199534043

Διαδίκτυο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]