Σταμάτης Βούλγαρης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ο Σταμάτης Βούλγαρης (1774-1842) ήταν ο πρώτος Έλληνας πολεοδόμος.

Βίος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε στο Ποτάμι Λευκίμμης της Κέρκυρας, το 1774. Οι γονείς του ήταν ο Αλέξανδρος Βούλγαρης του Αλοϊζίου και η Λουκία Πανδή. Σε ηλικία επτά ετών θα φοιτήσει στο σχολείο της Αγίας Ιουστίνης στην Γαρίτσα, όπου μαθαίνει τα πρώτα γράμματα. Κατά την πολιορκία της Κέρκυρας από τους Ρωσσοτούρκους (1799), θα εξουδετερώσει βλήμα που είχε πέσει δίπλα από την λέσχη των ευγενών και δεν είχε εκραγεί, κάτι που θα εκτιμηθεί ιδαιαίτερα από τον Γάλλο στρατηγό Σαμπώ και τον κατατάσσει στον γαλλικό στράτο.[1] Ο προσωπικός φίλος του Ναπολέοντα θα τον έχει υπό την προστασία του και θα τον βοηθήσει να σπουδάσει μηχανικός σε στρατιωτική σχολή στο Παρίσι. Το 1808 θα ονομασθεί υπολοχαγός του μηχανικού.[1] Το 1817 πολιτογραφείται Γάλλος. Σύντομα γίνεται αξιωματικός πραγματοποιώντας πολλά ταξίδια. Ταυτόχρονα σπουδάζει στο Κολέγιο των ‘‘Τεσσάρων Εθνών’’ και στην ιστορική και γεωγραφική υπηρεσία του γαλλικού στρατού, ενώ παίρνει αρκετά μαθήματα ζωγραφικής.[2] Θα μαθητεύσει κοντά στον ονομαστό δάσκαλο της εποχής εκείνης στο Παρίσι, Δαβίδ.[1] Ανέλαβε αποστολές στρατιωτικές, μεταξύ άλλων στα Ιόνια νησιά, όπου συνελήφθει από τους Άγγλους και φυλακίσθηκε στην Μάλτα. Όταν αποφυλακίσθηκε ανέλαβε νέα ειδική αποστολή για την Ήπειρο και την Αλβανία και επιστρέφει στη Γαλλία για να πολεμήσει στο Βατερλώ. Μετά την ήττα του Ναπολέοντα αποσύρεται από το στράτευμα και επανέρχεται με το βαθμό του ταγματάρχη. Πολεμά το 1823 στην Ισπανία και αργότερα στις Αντίλλες και στην Μαρτινίκα.[3] Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 δεν τον αφήνει αδιάφορο: ανήκοντας στο επιτελείο του Μαιζώνος έρχεται στην Ελλάδα στις 8 Ιανουαρίου του 1828.

Η πολεοδομική δραστηριότητα του Σταμάτη Βούλγαρη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας εκτιμώντας την τεχνογνωσία του, του αναθέτει να πραγματοποιήσει μελέτη σχετικά με την εύρεση της κατάλληλης τοποθεσίας στο Ναύπλιο και ακολούθως της ανέγερσης εκεί οικισμού για τους πρόσφυγες του πολέμου. Ακολουθεί η ανέθεση και άλλων πολεοδομικών σχεδίων: η διαρρύθμιση των πόλεων του Ναυπλίου, της Τριπόλεως, του Άργους.[3] Η κορυφαία όμως πολεοδομική δουλειά του Βούλγαρη είναι ο σχεδιασμός της πόλεως των Πατρέων: προτείνει συγκεκριμένα να ανεγερθεί στην παραλία η οποία είναι πιο ελεύθερη και εκτεταμένη περιοχή: έχει σχήμα μεγάλου τετράπλευρου παραλληλόγραμμου. Ξεκινά από την παραλιακή ζώνη και καταλίγει στις παρυφές της Παλιάς Πάτρας. Δεκαεπτά κάθετοι ευρύτατοι ανηφορικοί δρόμοι διασταυρώνονται με οκτώ οριζόντιους διαιρώντας την πόλη σε εκατό μεγάλα οικοδομικά τετράγωνα.[4] Πάντως το αρχικό σχέδιο δεν εφαρμόστηκε πλήρως. Την κάλυψη της οικονομικής δαπάνης για την δενδροφύτευση της Πάτρας θέλησε να τη καλύψει οικονομικά ο ίδιος ο Βούλγαρης.

Το τέλος του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1836 αποσσύρεται στην ιδιαίτερη πατρίδα του την Κέρκυρα και στο χωριό Ποταμός όπου πέθανε το 1842.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 Παύλος Κυριαζής, «Σταμάτης Βούλγαρης. Ο αγωνιστής, ο πολεοδόμος, ο άνθρωπος», στο: Συλλογικό, Πρώτοι Έλληνες τεχνικοί επιστήμονες περιόδου απελευθέρωσης, εκδ.Τεχνικό Επιμελλητήριο Ελλάδος, Αθήνα, 1976, σελ.152
  2. Βούλγαρης Σταμάτης
  3. 3,0 3,1 Παύλος Κυριαζής, «Σταμάτης Βούλγαρης. Ο αγωνιστής, ο πολεοδόμος, ο άνθρωπος», στο: Συλλογικό, Πρώτοι Έλληνες τεχνικοί επιστήμονες περιόδου απελευθέρωσης, εκδ.Τεχνικό Επιμελλητήριο Ελλάδος, Αθήνα, 1976, σελ.156
  4. Παύλος Κυριαζής, «Σταμάτης Βούλγαρης. Ο αγωνιστής, ο πολεοδόμος, ο άνθρωπος», στο: Συλλογικό, Πρώτοι Έλληνες τεχνικοί επιστήμονες περιόδου απελευθέρωσης, εκδ.Τεχνικό Επιμελλητήριο Ελλάδος, Αθήνα, 1976, σελ.158

Βιβλία του Σταμάτη Βούλγαρη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Τα κείμενά του, Σταμάτης Βούλγαρης Ο πρώτος Έλληνας πολεοδόμος, επιμέλεια: Μάρω Καρδαμίτση - Αδάμη, μτφρ. Μιχάλης Πολίτης, Χρήστος Σαλταπήδας, Christian Παπάς, κ.ά., εκδ. Libro, Αθήνα, 1996

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ιωάννης Τραυλός, Αγγελική Κόκκου, Πολεοδομία και αρχιτεκτονική, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τομ.ΙΓ, (1977), σελ.517
  • Παύλος Κυριαζής, «Σταμάτης Βούλγαρης. Ο αγωνιστής, ο πολεοδόμος, ο άνθρωπος», στο: Συλλογικό, Πρώτοι Έλληνες τεχνικοί επιστήμονες περιόδου απελευθέρωσης, εκδ.Τεχνικό Επιμελλητήριο Ελλάδος, Αθήνα, 1976, σελ.151-170

Εξωτερικές συνδέσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Η Πάτρα: ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΑΠΟ ΤΟ 1830 ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ [1]