Σον Πεν

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Σον Πεν
Sean Penn Filming Milk in 2008.jpg
Ο Σον Πεν στα γυρίσματα της ταινίας Milk
Πραγματικό όνομα Σον Τζάστιν Πεν
Γέννηση 17 Αυγούστου 1960 (1960-08-17) (54 ετών)
Τόπος γέννησης Σάντα Μόνικα Καλιφόρνια ΗΠΑ
Εθνικότητα Αμερικανική
Υπηκοότητα Αμερικανική
Είδος Τέχνης Κινηματογράφος (ηθοποιός)
Σημαντικά έργα Θα ζήσω
Σκοτεινό Ποτάμι
Milk
Βραβεύσεις Όσκαρ Α' Ανδρικού Ρόλου (2)
Χρυσή Σφαίρα (1)

Ο Σον Τζάστιν Πεν (αγγλ. Sean Penn, γεν. 17 Αυγούστου, 1960) είναι Αμερικανός ηθοποιός και σκηνοθέτης, βραβευμένος με δύο Όσκαρ Α' Ανδρικού Ρόλου για τις ταινίες Σκοτεινό Ποτάμι και Milk. Υπήρξε παντρεμένος με την τραγουδίστρια Μαντόνα καθώς και με την ηθοποιό Ρόμπιν Ράιτ.

Πρώτα βήματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννημένος στη Σάντα Μόνικα της Καλιφόρνια από γονείς ηθοποιούς ο Πεν και τα δυο του αδέλφια Κρις και Μάικλ Πεν ήρθαν σε επαφή με τον κόσμο του θεάματος σε πολύ μικρή ηλικία. Ο Πεν εμφανίστηκε σε μερικά επεισόδια της αμερικανικής σειράς της δεκαετίας του 70 Το μικρό σπίτι στο λιβάδι όταν ο πατέρας του κλήθηκε να σκηνοθετήσει μερικά απ´αυτά. Η πρώτη του κινηματογραφική εμφάνιση έγινε το 1981 στην ταινία Taps ενώ την επόμενη χρονιά εμφανίστηκε στο ρόλο του Τζεφ Σπίκολι στην μεγάλη εμπορική επιτυχία της δεκαετίας του 80 Πλακατζήδες και μπουμπούκια (Fast Times At Richmond High, 1982), ταινία της οποίας σχεδόν όλοι οι πρωταγωνιστές (Σον Πεν, Νίκολας Κέιτζ, Τζένιφερ Τζέισον Λι, Φίμπι Κέιτς και Φόρεστ Γουίτακερ) έγιναν μεγάλα ονόματα στο Χόλυγουντ για τα επόμενα χρόνια. Το 1985 γνωρίστηκε και παντρεύτηκε την τραγουδίστρια Μαντόνα ο δεσμός του με την οποία απασχόλησε πολύ τον κίτρινο τύπο και το διαζύγιο για τους δύο ήταν αναπόφευκτο, χώρισαν το 1989. Κατά τη διάρκεια του γάμου του με τη Μαντόνα συμπρωταγωνίστησε μαζί της στην ταινία Οι τυχωδιώκτες της Σαγκάης (Shanghai Surprise, 1986) που θεωρήθηκε απότυχία. Ενώ το 1989 εμφανίστηκε μαζί με το Ρόμπερτ Ντε Νίρο στην ταινία του Νιλ Τζόρνταν Δεν είμαστε άγγελοι (We Are No Angels).

Πρώτοι αξιόλογοι ρόλοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Πεν στο Φεστιβάλ των Καννών το 1997

Η δεκαετία του 90 έκανε το άστρο του Πεν να λάμψει περισσότερο καθώς μαζί της ήρθαν κι οι πρώτοι του σοβαροί ρόλοι που τον καθιέρωσαν ως ένα απ'τους μεγαλύτερους ηθοποιούς της γενιάς του. To 1991 είχε την πρώτη του επαφή με τη σκηνοθεσία, καθώς βρέθηκε πίσω από τις κάμερες για την ταινία Ο ινδιάνος δρομέας (The Indian Runner). Η συμμετοχή του πλάι στον Αλ Πατσίνο στην ταινία Ο νόμος του Καρλίτο έλαβε διθυραμβικές κριτικές κι ο ίδιος βρέθηκε υποψήφιος για πρώτη φορά για τη Χρυσή Σφαίρα Β' ανδρικού ρόλου, ενώ το 1996 έδωσε μία απ'τις πιο συγκλονιστικές ερμηνείες του στην ταινία Θα ζήσω (Dead Man Walking) πλάι στη Σούζαν Σαράντον. Ο Πεν προτάθηκε για πρώτη φορά για όσκαρ Α' ανδρικού ρόλου για το ρόλο του εγκληματία Σαμ Πόνσλετ που πριν έρθει αντιμέτωπος με την ηλεκτρική καρέκλα μετανοεί. Η δεκαετία συνεχίστηκε με τη συμμετοχή του σε ανεξάρτητες παραγωγές στις οποίες έδινε πάντα καλές ερμηνείες. Το 1990 γνωρίστηκε και σύναψε μια θυελλώδη σχέση με την ηθοποιό Ρόμπιν Ράιτ Πεν με την οποία απέκτησε δύο παιδιά. Οι δυο τους παρά τους συνεχείς καυγάδες και χωρισμούς παντρεύτηκαν τελικά το 1996.

Τελική αναγνώριση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στα τέλη της δεκαετίας του 90 συνεργάστηκε με το Γούντι Άλεν στην ταινία Συμφωνίες και ασυμφωνίες για την οποία έλαβε τη δεύτερη υποψηφιότητά του στα όσκαρ. Το ξεκίνημα της νέας δεκαετίας τον βρήκε να συμμετέχει σε τέσσερεις ταινίες με πιο σημαντικές τις: Στην κόψη του ξυραφιού (Up The Villa, 2000) και Πριν πέσει η νύχτα (Before Night Falls, 2000).

Το 2001 σκηνοθέτησε τη σύζυγό του Ρόμπιν και τον Τζακ Νίκολσον στην ταινία Η υπόσχεση (The Pledge), ενώ προτάθηκε ξανά για όσκαρ ερμηνείας για το Τ' Όνομά μου Είναι Σαμ (I Am Sam), όπου υποδύθηκε έναν νοητικά καθυστερημένο πατέρα ενός πανέξυπνου μικρού κοριτσιού, ενώ το 2003 σάρωσε τα όσκαρ και τις χρυσές σφαίρες για την ερμηνεία του στην ταινία Σκοτεινό Ποτάμι (Mystic River). Κερδισε το όσκαρ Α' ανδρικού ρόλου ενώ την ίδια χρονιά είχε συγκινήσει κοινό και κριτικούς και με τη συμμετοχή του στην ταινία 21 Γραμμάρια (21 grams). Η επιτυχία συνεχίστηκε και τα χρόνια που ακολούθησαν, το 2007 σκηνοθέτησε την ταινία Επιστροφή στην άγρια φύση (Into The Wild) που έλαβε διθυραμβικές κριτικές και το 2008, ο ρόλος του πρώτου ομοφυλόφιλου Αμερικανού γερουσιαστή Χάρβεϊ Μιλκ στην ταινία Milk του Γκας Βαν Σαντ του χάρισε το δεύτερο του όσκαρ Α' ανδρικού ρόλου, όπου νίκησε τον συνυποψήφιό του Μίκι Ρουρκ που θεωρούταν το φαβορί. Το 2010 συμπρωταγωνίστησε με την Ναόμι Γουότς στην ταινία Παιχνίδια Συνομωσίας (Fair Game), ενώ ένα χρόνο αργότερα εμφανίστηκε μαζί με τους Μπραντ Πιτ και Τζέσικα Τσάστεϊν στην ταινία του Τέρενς Μάλικ Το Δέντρο της Ζωής (The Tree of Life).

Προσωπική ζωή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Πεν υπήρξε παντρεμένος με τη Μαντόνα από το 1986 μέχρι και το 1989. Η θυελλώδης του σχέση με την τραγουδίστρια τελείωσε άδοξα με διαζύγιο, όταν η Μαντόνα υποστήριξε ότι ο ηθοποιός την κακοποιούσε.

Ο γάμος του με την Ρόμπιν Ράιτ πέρασε από σαράντα κύματα, το 2007 το ζευγάρι έκανε αίτηση διαζυγίου ενώ το 2008 απέσυρε την αίτηση κι η επανένωση ακολούθησε. Ένα χρόνο αργότερα Ρόμπιν Ράιτ κατέθεσε ξανά αίτηση διαζυγίου και δήλωσε ότι δεν υπήρχε πρόθεση επανασύνδεσης. Το διαζύγιο τους εκδόθηκε τελικά το 2010 μετά από 14 χρόνια γάμου.

Ο Πεν είχε συνάψει σχέσεις με τη Σούζαν Σαράντον τη δεκαετία του 80, καθώς και με την τραγουδίστρια Τζούελ.

Ο αδελφός του και επίσης ηθοποιός Κρις Πεν απεβίωσε το 2006.

Πολιτικός ακτιβισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Σον Πεν τέθηκε ανοιχτά ενάντια στην κυβέρνηση του Τζορτζ Γ. Μπους και κατά του πολέμου στο Ιράκ. Το 2002 συμμετείχε στη σκηνοθεσία μιας σπονδυλωτής ταινίας με τίτλο 11'9"01 September 11 που εξιστορούσε τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου του 2001. Κάθε κομμάτι της ταινίας είναι σκηνοθετημένο από σκηνοθέτες διαφορετικής εθνικότητας.

Φιλμογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ως ηθοποιός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Χρονιά Αγγλικός τίτλος Ελληνικός τίτλος Ρόλος Σημειώσεις/Βραβεία
1981 Taps Ταπς, η σάλπιγγα της ανταρσίας Cadet Captain Alex Dwyer Ντεμπούτο
1982 Fast Times at Ridgemont High Πλακατζήδες και μπουμπούκια Jeff Spicoli
1983 Summerspell Buddy
Bad Boys Michael O'Brien
1984 Crackers Dillard
Racing with the Moon Henry 'Hopper' Nash/Lou
1985 The Falcon and the Snowman Daulton Lee
1986 At Close Range Πυροβολισμός εξ επαφής Brad Whitewood Jr.
Shanghai Surprise Οι τυχοδιώκτες της Σαγκάης Glendon Wasey
1987 Dear America: Letters Home from Vietnam Αφηγητής
1988 Cool Blue Phil the Plumber
Colors Τα χρώματα της βίας Officer Danny McGavin
Judgment in Berlin Guenther X
1989 Casualties of War Απώλειες πολέμου Sgt. Tony Meserve
We're No Angels Δεν είμαστε άγγελοι Jim
1990 State of Grace Χαριστική Βολή Terry Noonan
1991 Schneeweißrosenrot ο ίδιος ντοκιμαντερ
1992 Cruise Control Jeffrey ταινία μικρού μήκους
1993 The Last Party Ο ίδιος ντοκιμαντερ
Carlito's Way Ο νόμος του Καρλίτο David Kleinfeld Υποψηφιότητα - Χρυσή Σφαίρα Β' ανδρικού ρόλου
1995 Dead Man Walking Θα ζήσω Matthew Poncelet Υποψήφιος - Όσκαρ Α' ανδρικού ρόλου
Υποψήφιος - Χρυσή Σφαίρα - Καλύτερη ερμηνεία σε δράμα
Υποψήφιος - Βραβεία Σωματείου Ηθοποιών Κινηματογράφου
1997 Loved Τυφλό πάθος Ο άνδρας του λόφο (Michael)
She's So Lovely Παράφορα ερωτευμένοι Eddie Quinn Νικητής - Καλύτερος ηθοποιός στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Καννών
U Turn Τυφλή στροφή Bobby Cooper
The Game Το παιχνίδι Conrad Van Orton
Hugo Pool Strange Hitchhiker
1998 Hurlyburly Άνω κάτω Eddie
The Thin Red Line Η λεπτή κόκκινη γραμμή 1st Sgt. Welsh
1999 Being John Malkovich Στο μυαλό του Τζον Μάλκοβιτς Ο ίδιος uncredited
Sweet and Lowdown Συμφωνίες και ασυμφωνίες Emmett Ray Υποψήφιος - Όσκαρ Α' ανδρικού ρόλου
Υποψήφιος - Χρυσή Σφαίρα - Καλύτερη ερμηνεία σε κωμωδία ή μιούζικαλ
Υποψήφιος - Βραβεία Σωματείου Ηθοποιών Κινηματογράφου
2000 A Constant Forge Ο ίδιος ντοκιμαντερ
Up at the Villa Στην κόψη του ξυραφιού Rowley Flint
Before Night Falls Πριν πέσει η νύχτα Cuco Sánchez
The Weight of Water Οι μνήμες του νερού Thomas Janes
2001 Dogtown and Z-Boys Αφηγητής ντοκιμαντέρ
The Beaver Trilogy Groovin' Larry (segment Beaver Kid 2)
Scene Smoking: Cigarettes, Cinema & the Myth of Cool Ο ίδιος ντοκιμαντέρ
See How They Run Ο ίδιος ντοκιμαντέρ
I Am Sam Τ' Όνομά μου Είναι Σαμ Sam Dawson Υποψήφιος - Όσκαρ Α' ανδρικού ρόλου
Υποψήφιος - Βραβεία Σωματείου Ηθοποιών Κινηματογράφου
2003 It's All About Love Όλα για την αγάπη Marciello
Mystic River Σκοτεινό Ποτάμι Jimmy Markum Νικητής - Όσκαρ Α' ανδρικού ρόλου
Νικήτής - Χρυσή Σφαίρα - Καλύτερη ερμηνεία σε δράμα
Υποψήφιος - Βραβεία Σωματείου Ηθοποιών Κινηματογράφου
Υποψήφιος - Βραβείο BAFTA
21 Grams 21 γραμμάρια Paul Rivers Υποψήφιος - Βραβείο BAFTA
2004 The Assassination of Richard Nixon Η δολοφονία του Ρίτσαρντ Νίξον Samuel J. Bicke
2005 The Interpreter Η διερμηνέας Tobin Keller
2006 All the King's Men Όλοι οι άνθρωποι του βασιλιά Willie Stark
2008 Milk Milk Harvey Milk Νικητής - Όσκαρ Α' ανδρικού ρόλου
Νικητής - Βραβεία Σωματείου Ηθοποιών Κινηματογράφου
Υποψήφιος - Χρυσή Σφαίρα - Καλύτερη ερμηνεία σε δράμα
Υποψήφιος - Βραβείο BAFTA
Witch Hunt Αφηγητής ντοκιμαντέρ
2010 Fair Game Παιχνίδια Συνωμοσίας Joseph Wilson
2011 The Tree of Life Το Δέντρο της Ζωής Adult Jack
2011 This Must Be the Place Εκεί που Χτυπά η Καρδιά μου Cheyenne

Ως Σκηνοθέτης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Χρονιά Αγγλικός τίτλος Ελληνικός τίτλος Σημειώσεις
1991 The Indian Runner Ο ινδιάνος δρομέας Υποψηφιότητα στο φεστιβαλ του Λοκάρνο
1995 The Crossing Guard Τρεις μέρες προθεσμία Υποψηφιότητα - Χρυσή άρκτος στο Φεστιβάλ του Βερολίνου
2001 The Pledge Η υπόσχεση Υποψηφιότητα - Χρυσή άρκτος στο Φεστιβάλ του Βερολίνου
2002 11'9"01 September 11 βραβείο Σέζαρ
2007 Into the Wild Επιστροφή στην άγρια φύση

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]