Σκύλος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Σκύλος
Χρονικό πλαίσιο απολιθωμάτων:
0.015–0 Ma
Ύστερη Πλειστόκαινη
Κρητικός Ιχνηλάτης
Κατάσταση διατήρησης
Εξημερωμένο
Συστηματική ταξινόμηση
Επικράτεια: Ευκαρυωτικά
Βασίλειο: Ζώα (Animalia)
Συνομοταξία: Χορδωτά (Chordata)
Ομοταξία: Θηλαστικά (Mammalia)
Τάξη: Σαρκοφάγα (Carnivora)
Οικογένεια: Κυνίδες (Canidae)
Γένος: Κύων (Canis)
Είδος: C. lupus
Υποείδος: C. l. familiaris
Τριώνυμο
Canis lupus familiaris (Κύων ο λύκος ο οικείος)
(Λινναίος, 1758)

O σκύλος (αρχ. ελλ. κύων) είναι ανώτερο θηλαστικό ζώο του γένους Canis (επιστ. Canis lupus familiaris - Κύων ο λύκος ο οικείος). Η καταγωγή του προέρχεται από τον κοινό λύκο. Ο σκύλος αποτελεί ένα από τα κοινότερα κατοικίδια ζώα.

Η σχέση του με τον άνθρωπο χρονολογείται από τα πολύ παλαιά χρόνια. Έχει υμνηθεί και δοξαστεί πολλές φορές κυρίως για την (έμφυτη) τάση του να δέχεται τον άνθρωπο ως ηγετικό μέλος της αγέλης και να δένεται μαζί του ιδιαίτερα στενά. Έτσι, έχουν υπάρξει περιπτώσεις σκύλων που θυσιάστηκαν για το "αφεντικό" τους, στην προσπάθειά τους να το σώσουν ή να το προστατεύσουν.

Φυλές σκύλων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υπάρχουν τουλάχιστον 360 φυλές σκύλων, που έχουν τις ικανότητες από το είδος κυνηγιού για το οποίο αναπαράχθηκαν. Αυτά που είναι πιο κοινωνικά είναι αυτά που ειδικεύονται στην επαναφορά και στο να βρουν το θήραμα χωρίς να το σκοτώνουν, αφήνοντας αυτήν την δουλειά στους κυνηγούς, ενώ σπανίως είναι επιθετικά και δένονται πολύ με τα αφεντικά τους. Από αυτές τις φυλές προέρχονται τα Λαμπραντόρ, τα Γκόλντεν, τα Σπάνιελ κ.α.

Τα σκυλιά που έχουν ειδικευτεί για κυνήγι μεγάλων θηραμάτων είναι και τα κατάλληλα για φύλακες και αυτά είναι περισσότερο επιρρεπή στην επιθετικότητα και γι' αυτό χρειάζεται να έχουν την κατάλληλη εκπαίδευση για να είναι ασφαλή για μία οικογένεια.

Τα Τεριέ είναι και από τις δύο μεριές, φτιαγμένα για μικρά θηράματα αλλά σχεδιασμένα να τα σκοτώνουν. Αν και φιλικά με τους ανθρώπους, μπορούν ενίοτε να γίνουν επικίνδυνα, λόγω του ατρόμητου χαρακτήρα τους και απαιτούν ιδιαίτερα προσεκτική αντιμετώπιση.

Tα τσοπανόσκυλα (ποιμενικοί) που έχουν το πιο μεγάλο πεδίο ειδίκευσης και μπορούν με την κατάλληλη εκπαίδευση να γίνουν οτιδήποτε, από φύλακες μέχρι σκυλιά έρευνας και διάσωσης, αστυνομικής εργασίας ή οδηγοί τυφλών.

Συνήθεις φυλές σκύλων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σκωτσέζικος Ποιμενικός (Κόλεϊ)
Χάσκυ Σιβηρίας

Διατροφή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο σκύλος είναι σαρκοφάγο ζώο και δεν ενδείκνυται να τρώει όλες τις τροφές. Σκόπιμο είναι να προτιμώνται φαγητά πλούσια σε πρωτεΐνες, σε υδατάνθρακες (προτιμότερο με σωστή προετοιμασία επειδή στο σάλιο του σκύλου δεν περιέχεται αμυλάση, το ένζυμο που χρειάζεται για την διάσπαση του αμύλου[1]) όπως το ρύζι, και ιχνοστοιχεία.

Τροφές βλαβερές ή θανατηφόρες για τον σκύλο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Επειδή ο οργανισμός του σκύλου δεν μπορεί να μεταβολίσει την θεοβρωμίνη, πρέπει να αποφεύγεται αυστηρά το να ταϊστεί ή να φάει κατά λάθος ο σκύλος σοκολάτα ή προϊόντα που περιέχουν κακάο, καθώς αυτό προκαλεί σύνδρομο με έντονα συμπτώματα (δηλητηρίαση σοκολάτας) και μπορεί να οδηγήσει στο θάνατο.[2]

Τα κόκαλα των πουλερικών (κότας, γαλοπούλας), του κατσικιού ή του αρνιού και του κουνελιού, επειδή θρυμματίζονται και γίνονται πολύ αιχμηρά με το μάσημα, είναι πιθανό να προκαλέσουν σχισμές και εκδορές στα έντερα του ζώου. Όταν τρώνε κόκαλα μεγάλων ζώων υπάρχει μικρός κίνδυνος τα τρίμματα που δημιουργούνται να ενωθούν στο έντερο και να το φράξουν.

Ορισμένες τροφές αν καταναλωθούν σε μεγάλες ποσότητες από τον σκύλο μπορεί να αποδειχτούν τοξικές για αυτόν. Το αβοκάντο έχει τοξικές ιδιότητες για τον σκύλο, προκαλώντας του αναπνευστικά προβλήματα, αφύσικες συγκεντρώσεις υγρών στο στήθος, στην καρδιά ή στο ήπαρ και παγκρεατίτιδα. Τα κρεμμύδια και τα σκόρδα καταστρέφουν τα ερυθρά αιμοσφαίρια προκαλώντας αναιμία, γενική αποδυνάμωση και προβλήματα στην αναπνοή.

Οι σταφίδες και τα σταφύλια μπορεί να καταστρέψουν τα νεφρά του σκύλου και η δράση τους είναι αθροιστική, ενώ οι τομάτες προκαλούν αρρυθμία στην καρδιά και τρεμούλες στο ζώο. Πρόκειται για μία υπόθεση που δεν είναι ακόμα αποδεκτή από όλους τους επιστήμονες, κυρίως στη Ευρώπη, ενώ οι έρευνες είναι ακόμα σε εξέλιξη.

Ευφυΐα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο σκύλος είναι πολύ έξυπνο ζώο, μπορεί να μάθει να αντιλαμβάνεται από 60 έως και 100 λέξεις. Παράδειγμα, όταν του λέμε “έλα”, ο σκύλος καταλαβαίνει και έρχεται σε μας. Όταν λέμε “πάμε” ο σκύλος ξέρει ότι θα πάει βόλτα και μπορεί να μας φέρει να του φορέσουμε και το λουρί του. Αντίστοιχα όταν του λέμε “φαγητό” ξέρει ότι ήρθε η ώρα για να φάει. Όταν του δείχνουμε το σφουγγάρι ή το αφρόλουτρό του, καταλαβαίνει ότι θα κάνει το μπάνιο του.

Αισθήσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο σκύλος διαθέτει και τις 5 αισθήσεις (όραση, όσφρηση, ακοή, γεύση, αφή) όπως και ο άνθρωπος, αλλά με κάποιες ιδιαιτερότητες.

  • Όραση: Η όραση στον σκύλο δεν θεωρείται η πιο ανεπτυγμένη αίσθηση, αφού βλέπει μόνο ένα μέρος των χρωμάτων του ηλιακού φάσματος (αποχρώσεις του μπλε και του κίτρινου).

Μπορεί όμως να βλέπει οξύτερα σε πολύ χαμηλότερο φωτισμό, αλλά και να αντιληφθεί την κινητικότητα από ότι στους ανθρώπους λόγω της κατασκευής του αμφιβληστροειδή των ματιών που διαθέτει.

  • Όσφρηση: Η όσφρηση στον σκύλο είναι μια από τις πιο ανεπτυγμένες αισθήσεις καθώς μπορεί να είναι ως 100.000 φορές πιο ισχυρή από του ανθρώπου έχοντας παράλληλα μεγάλη απομνημονευτική ικανότητα των οσμών. Μετά από κατάλληλη εκπαίδευση χρησιμοποιείται από τον άνθρωπο ως ιχνηλάτης ο σκύλος για την εύρεση θηραμάτων, ναρκωτικών, εκρηκτικών υλικών κτλ. ακόμα και για την ανεύρεση καρκινικών όγκων.
  • Ακοή: Η ακοή στον σκύλο είναι η δεύτερη από τις πιο ανεπτυγμένες αισθήσεις, επιτρέποντας στο ζώο να αντιλαμβάνεται ήχους που παράγονται σε αποστάσεις τέσσερις φορές μεγαλύτερες από ότι μπορεί να συλλάβει η ανθρώπινη ακοή.
  • Αφή: Ο σκύλος, όπως και η γάτα, διαθέτουν τριχωτούς αισθητήρες στο ρύγχος, πάνω και γύρω από τα μάτια και κάτω από το σαγόνι.

Ασθένειες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι ασθένειες του σκύλου που μεταδίδονται και στον άνθρωπο είναι η λύσσα, η λεϊσμανίαση (Καλά-αζάρ, δεν μεταδίδεται από σκύλο σε άνθρωπο, αλλά μέσω ενός είδους σκνίπας), η λεπτοσπείρωση ή νόσος της Στουτγάρδης, η εχινοκοκκίαση.

Γηρατειά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Συνήθως τα κατοικίδια σκυλιά ζουν έως και 16 χρόνια. Ο μέσος όρος ζωής τους διαφέρει πολύ, ανάλογα με την φυλή - σαν γενικό κανόνα μπορούμε να αναφέρουμε ότι όσο πιο μεγάλο σε μέγεθος είναι ένα σκυλί τόσο λιγότερο ζει. Πιο συγκεκριμένα, τα μεγαλόσωμα σκυλιά ζουν έως 14 χρόνια, ενώ τα μικρόσωμα έως 18. Τα αδέσποτα ζουν λιγότερο (γύρω στα 10) λόγω δυσμενών συνθηκών. Το γηραιότερο σκυλί στον κόσμο, το dachshund-terrier Ότο, απεβίωσε στη Βρετανία σε ηλικία σχεδόν 21 ετών (31 ημέρες πριν συμπληρώσει τα 21) στις 14 Ιανουαρίου 2010.[3]

Εκφράσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. "Έγινε σκύλος" ή "Σκύλιασε", ή "Κάνει σαν το σκύλο", ή "γαβγίζει σαν το σκύλο", ή "Σκύλιασε από το κακό του", ή "κάνει σα λυσσασμένος σκύλος" που λέγονται όταν κάποιος οργίζεται από τον θυμό του.
  2. "Σαν το σκύλο με το γάτο" ή "με τη γάτα", που λέγεται σε περιπτώσεις που δύο άνθρωποι φιλονικούν συνεχώς.
  3. "Σκυλίσια ζωή" είναι η δύσκολη ζωή (πείνα, κατατρεγμός, κακουχίες).
  4. "Τον έχουν σα σκυλί, του κλώτσου και του μπάτσου", για άτομα που δεν χαίρουν εκτίμησης.
  5. "Δεν γνωρίζει το σκυλί τ' αφέντη του", λέγεται σε μεγάλη αναστάτωση.
  6. "Τον ακολουθάει σα σκυλί", σε υπέρμετρη αφοσίωση.
  7. "Να τον τραβούν τα σκυλιά, δεν φεύγει", σε μεγάλη εμμονή.
  8. "Πήγε σαν το σκυλί στ΄ αμπέλι", ή "ψόφησε σα σκυλί", πέθανε κάποιος αβοήθητος, χωρίς καμία φροντίδα.
  9. "Είναι σκυλί μονάχο", ή "δουλεύει σα σκυλί", για άτομα που μοχθούν ακούραστα.
  10. "Δέναν τα σκυλιά με τα λουκάνικα", παλαιότερη έκφραση για προηγούμενη, μάλλον φανταστική εποχή, ευμάρειας.
  11. "Τράβαγαν το σκύλο, από την ουρά", όταν κάποιος περιπαίζεται ή χειραγωγείται, έχοντας μειωμένα περιθώρια αντίδρασης.

Παροιμίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. "Σκύλος που γαβγίζει δεν δαγκώνει", για άτομα που προσπαθούν ανεπιτυχώς να εμπνεύσουν τον φόβο.
  2. "Εγώ το λέω στο σκύλο μου κι ο σκύλος στην ουρά του", όταν δεν δίνεται σημασία στον λόγο μας.
  3. "Άσπρος σκύλος, μαύρος σκύλος, όλοι οι σκύλοι μια γενιά".
  4. "Κακό σκυλί ψόφο δεν έχει", που λέγεται για μακροβιότητα ατόμων κακού χαρακτήρα.
  5. "Ο δρόμος είναι ανοιχτός και τα σκυλιά δεμένα", όταν έχει κανείς το ελεύθερο να δράσει ανεμπόδιστα.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Ανατομία της διατροφής». http://www.gpeppas.gr/ktiniatrika/anatomia-diatrofi.html. Ανακτήθηκε στις 25 Απριλίου 2013. 
  2. Finlay, Fiona. «Chocolate poisoning». BMJ Publishing Group Ltd.. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1215566/. Ανακτήθηκε στις 4 Φεβρουαρίου 2011. 
  3. Daily Mail
Wiktionary logo
Το Βικιλεξικό έχει λήμμα που έχει σχέση με το λήμμα:
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]