Σιδηροδρομική Γραμμή Λαυρίου - Αγίων Αναργύρων

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
 π  σ  ε Σιδηροδρομική Γραμμή
Λαυρίου - Αγίων Αναργύρων
Λιμένας Λαυρίου
Βιομηχανικό δίκτυο Λαυρίου
0,000 Λαύριο
1,150 Κυπριανός
2,201 Θορικό
Λιμένας Θορικού
6,000 Κονάκια
8,570 Σπηλιαζέζα
10,925 Δασκαλειό
Μεταλλουργεία Λαυρίου
13,350 Χ.Σ. 13,350
17,609 Κερατέα
19,814 Κουβαράς
23,333 Καλύβια
28,600 Μαρκόπουλο
Εγκαταστάσεις φόρτωσης γλεύκους Κορωπίου
34,318 Κορωπί
37,550 Καρελάς
39,650 Λιόπεσι
Ποτοποιία Καμπά
43,804 Κάντζα
46,183 Γέρακας
51,675 Χ.Σ. 51,675
52,999 Χαλάνδρι
54,600 Φιλοθέη
56,000 Γραμμή Ηρακλείου - Καλογρέζας
Γραμμή ΕΗΣ, σήμερα Γραμμή 1 Μετρό Αθήνας (ΗΣΑΠ)
Γραμμή Πλατείας Λαυρίου - Στροφυλίου1885-1938
56,998 Ηράκλειο
Γραμμή Πλατείας Λαυρίου - Στροφυλίου (1885-1938), το 1957 γραμμή ΕΗΣ
57,600 Νέα Ιωνία
59,120 Χ.Σ. 59,120
60,000 Μάδυτος
Κηφισός
Γραμμή Πειραιά Λιμένα - Πλατέος
Γραμμή Πειραιά - Πάτρας
62,548 Άγιοι Ανάργυροι
Γραμμή Πειραιά - Πάτρας

Η σιδηροδρομική γραμμή Λαυρίου - Αγίων Αναργύρων ήταν σιδηροδρομική γραμμή μετρικού εύρους που λειτούργησε το 1885, αρχικά ως διακλάδωση της γραμμής Αθηνών - Κηφισιάς των Σιδηροδρόμων Αττικής (Σ.Α.) από το Ηράκλειο. Οι Σ.Α. δημιουργήθηκαν ως αντισταθμιστικό όφελος προς το Δημόσιο από την μητρική τους εταιρεία, την Ελληνική Εταιρεία Μεταλλείων Λαυρίου (ΕΕΜΛ), έναντι της εκμετάλλευσης κοιτασμάτων της Λαυρεωτικής (η σύμβαση υπογράφηκε το 1882), και μάλιστα το τμήμα Λαυρίου - Δασκαλιού προηγήθηκε χρονικά και λειτούργησε ως αμιγώς βιομηχανική γραμμή προ της ολοκληρώσεως του δικτύου και της ενάρξεως της εμπορικής κυκλοφορίας.

Με την αναδιάρθρωση των συγκοινωνιών στην Αθήνα στα μέσα της δεκαετίας του 1920, η μεν αστικού χαρακτήρα γραμμή Κηφισιάς περιήλθε στην Ηλεκτρική Εταιρεία Μεταφορών του Ομίλου Πάουερ & Τράξιον για να ενταχθεί στο κανονικού εύρους σύστημα μετρό της Αθήνας (σημερινή γραμμή 1), η δε διακλάδωση Λαυρίου, ως προαστιακού χαρακτηρα, στους Σιδηροδρόμους Πειραιώς - Αθηνών - Πελοποννήσου (Σ.Π.Α.Π.), λόγω συμβατότητας του εύρους, οι οποίοι την επέκτειναν το 1929 από το Ηράκλειο έως τους Αγίους Αναργύρους, προκειμένου να εξασφαλισθεί η προσπέλαση στους Κεντρικούς Σταθμούς Αθήνας και Πειραιά.[1].

Η επιβατική λειτουργία της γραμμής ανεστάλη το 1957 και η οριστική κατάργησή της επήλθε το 1962 με την αποκοπή της από τη Νέα Εθνική Οδό Αθηνών - Θεσσαλονίκης στο ύψος της Νέας Φιλαδελφείας. Η γραμμή ανήκει σήμερα στην Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου (ΚΕΔ).

Από το 1995, μέλη του Συλλόγου Φίλων Σιδηροδρόμου εργάζονται εθελοντικά και πρωτοβουλιακά σε διάφορα σημεία του τμήματος Μαρκόπουλου - Δασκαλιού με σκοπό τη δημιουργία ενός μουσειακού - τουριστικού σιδηροδρόμου και το 2002 ίδρυσαν προς τούτο τη μη κερδοσκοπική Εταιρεία Μουσειακών Σιδηροδρόμων Αττικής, στην οποία η ΚΕΔ εκχώρησε τη χρήση του ανωτέρω τμήματος.

Κατά καιρούς συζητούνται σχέδια για επέκταση του Προαστιακού σιδηροδρόμου προς το Λαύριο.

Σήμερα, διατηρούνται αρκετά απομεινάρια της γραμμής:

  • Στους Αγίους Αναργύρους (περιοχή Ανάκασα) η παλιά χάραξη της γραμμής είναι η οδός Γεωργίου Παπανδρέου.
  • Σταυρώνοντας τον Κηφισό, στην Νέα Φιλαδέλφεια υπάρχουν ακόμα κάποιες σιδηροτροχιές. Η οδός Λαυρίου παίρνει το όνομά της επειδή κάποτε ήταν η σιδηροδρομική γραμμή που εξυπηρετούσε το Λαύριο.
  • Στο Νέο Ηράκλειο, η χάραξη της γραμμής είναι οι σημερινές οδοί Ιφιγενείας και Μαρίνου Αντύπα.
  • Στην οδό Λαυρίου (σύνορα Αγίας Φιλοθέης - Αλσούπολης) υπάρχουν ακόμα σιδηροτροχιές και ένα μικρό σιδηροδρομικό γεφυράκι ανέπαφο στην νησίδα.
  • Στην οδό Καποδιστρίου (Φιλοθέη) και Παλαιολόγου / Παπανικολή (Χαλάνδρι) υπάρχουν ακόμα οι ράγες, θαμμένες στο χώμα αλλά σε κάποια σημεία που αυτό έχει διαβρωθεί, είναι ορατές.
  • Το κτίριο του σταθμού Χαλανδρίου σώζεται σε πολύ καλή κατάσταση δίπλα σε έναν χώρο αθλοπαιδιών κοντά στην εκκλησία της Αγίας Άννας.
  • Στον Γέρακα, η χάραξη της γραμμής είναι η σημερινή οδός Θεσσαλονίκης. Το κτίριο του σταθμού είναι τα δημοτικά αποδυτήρια στον χώρο άθλησης στην κεντρική πλατεία. Ράγες είναι ορατές απέναντι από το αστυνομικό τμήμα.
  • Στην Παιανία, οι ράγες σώζονται στην περιοχή της Αγίας Μαρίνας. Στον χώρο του παλιού σταθμού, το κτίριο λειτουργεί ως παιδικός σταθμός. Οι ράγες μέσα στον σταθμό ήταν ορατές μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1990, οπότε καλύφθηκαν για να κατασκευαστεί παιδική χαρά. Είναι όμως ορατές στην νησίδα της οδού Αττικής.
  • Το κτίριο του σταθμού Κορωπίου σώζεται, αλλά σε πολύ κακή κατάσταση.
  • Στο Μαρκόπουλο, το κτίριο του σταθμού έχει περιστασιακά λειτουργήσει ως καφετέρια - εστιατόριο. Μπροστά του, στον χώρο του σταθμού υπάρχουν ράγες και ένα τρένο, με επικεφαλής ατμομηχανή Breda, σε κακή όμως κατάσταση.
  • Στην Κερατέα, σώζεται το κτίριο του σταθμού και μπροστά του υπάρχουν ακόμα 2 εμπορικά βαγόνια που έχουν ξεμείνει εκεί. Η χάραξη νότια της Παιανίας είναι ουσιαστικά ανέπαφη, αν και σε πολλά σημεία οι ράγες έχουν κλαπεί από αθίγγανους. Σώζονται αρκετές γέφυρες, αναχώματα κ.τ.λ., κάποια σε πολύ καλή (ίσως και λειτουργική) κατάσταση, άλλα σε χειρότερη.
  • Στο Δασκαλειό, το μικρο κτίριο του σταθμού υπάρχει και έχει αναπαλαιωθεί.
  • Στο Θορικό υπάρχουν ράγες και μια σιδηροδρομική γέφυρα στην είσοδο του αλιευτικού καταφυγίου. Το κτίριο του σταθμού είναι σε επικίνδυνα κακή κατάσταση.
  • Μέσα στο Λαύριο, η χάραξη είναι ανέπαφη. Ράγες υπάρχουν μέχρι περίπου το ύψος του εθνικού σταδίου. Όλα τα κτίρια του σταθμού σώζονται σε καλή κατάσταση. Το κεντρικό κτίριο στεγάζει τον πολιτιστικό σύλλογο Κρητών, το εστιατόριο σήμερα είναι fast food. Η κατοικία του σταθμάρχη παραμένει κλειδωμένη, αλλά διατηρείται σε καλή κατάσταση. Στον χώρο που κάποτε ήταν οι ράγες, υπάρχει μια παροπλισμένη αυτοκινητάμαξα, μια από αυτές που λειτουργούσαν την γραμμή τα τελευταία της χρόνια, για να θυμίζει το παρελθόν της γραμμής.

Στοιχεία γραμμής[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Εύρος: 1.000 mm
  • Μήκος: 62,548 χιλιόμετρα
  • Μεγίστη ανωφέρεια: 2,5%
  • Ελάχιστη ακτίνα καμπυλότητας: 180 m
  • Σιδηρόστρωση: 20 kg/m
  • Διασυνδέσεις:
    • Στο Λαύριο και το Δασκαλιό με τα μετρικά βιομηχανικά δίκτυα των ΕΕΜΛ & CFML
    • Στο Ηράκλειο με τη γραμμή Κηφισιάς
    • Στους Αγίους Αναργύρους με τη γραμμή Πειραιά - Πάτρας
    • Ιδιωτικές βιομηχανικές «μόρτες» στά λιγνιτωρυχεια Καλογρέζας και στην ποτοποιία Καμπά στο Λεοντάριο

Μηχανοστάσιο & περιστροφική πλάκα: Λαύριο

Τρίγωνα περιστροφής: Λαύριο, Άγιοι Ανάργυροι

Αναφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Το λεξικό του Λαυρίου, [1]

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ζαρταλούδης, Νάθενας, Κουτελίδης κ.ά. (1997) Οι Ελληνικοί Σιδηρόδρομοι, Εκδόσεις Μίλητος, ISBN 960-8460-07-7, σελ. 38-47.
  • Νάθενας, Κουρμπέλης κ.ά. (2007) Από τα Παμφορεία στο Μετρό: 170 χρόνια δημόσιες συγκοινωνίες Αθηνών-Πειραιώς-Περιχώρων, Τόμος ΙΙ, Εκδόσεις Μίλητος, ISBN 978-960-8460-91-1, σελ. 723-834.