Σιβύλλα της Ιερουσαλήμ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Η Σίβυλλα (εξελληνισμένα Σιβύλλη) των Ιεροσολύμων (1160 - 1190) ήταν κόμισσα της Γιάφας και της Ασκαλών (1176 - 1186) και στην συνέχεια βασίλισσα των Ιεροσολύμων (1186 - 1190). Ήταν μεγαλύτερη κόρη του βασιλέως των Ιεροσολύμων Αμαλρίκ του Ανζού και της Αγνής του Κουρτεναί και αδελφή του βασιλέως Βαλδουίνου Δ΄, καθώς και ετεροθαλής αδελφή της βασίλισσας Ισαβέλλας των Ιεροσολύμων και μητέρα του βασιλιά των Ιεροσολύμων Βαλδουίνου Ε΄ του Μομφερατικού.

Πρώτος γάμος της με τον Γουλιέλμο του Μομφερράτου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο αρραβώνας (πάνω) και ο γάμος (κάτω) της Σιβύλλας του Ανζού και του Γκυ των Λουζινιάν - Χειρόγραφο της Άκρας (13ος αι.) από περιγραφή του Γουλιέλμου της Τύρου

Ο πατέρας της Αμαλρίκ Α' ήθελε να της εξασφαλίσει γάμο με μεγάλο Ευρωπαίο ευγενή, αφού γνώριζε ότι ο γιος του, Βαλδουίνος Δ', έπασχε από λέπρα και δεν μπορούσε να έχει απογόνους. Υποψήφιος ήταν ο Στέφανος Α΄ του Σανκέρ, γιος του Θεοβάλδου Β΄ της Καμπανίας, ένας γενναίος πολεμιστής που ήρθε στα Ιεροσόλυμα, προκειμένου να παντρευτεί την Σιβύλλα, αλλά άλλαξε γνώμη και επέστρεψε στην πατρίδα του.

Με τον θάνατο του πατέρα τους Αμαλρίκ Α', ο αδελφός της Βαλδουίνος Δ΄, έγινε βασιλιάς (1174), ενώ ο ίδιος με τον αντιβασιλιά Ραϊμόνδο Γ΄ της Τρίπολης κανόνισαν τον γάμο της Σιβύλλας με τον πρίγκηπα του Μομφερράτου Γουλιέλμο τον Μακρόξιφο, μεγαλύτερο γιο του μαρκήσιου Γουλιέλμου Ε΄ του Μομφερράτου και εξάδελφο του βασιλιά της Γαλλίας Λουδοβίκου Ζ΄ των Καπέτων. Ο γάμος έγινε το φθινόπωρο του 1176, όμως ο σύζυγός της πέθανε τον Ιούνιο του επόμενου χρόνου, έχοντας ήδη αφήσει την Σιβύλλα έγκυο. Το παιδί που γεννήθηκε θα είναι ο βασιλιάς Βαλδουίνος Ε΄ της Ιερουσαλήμ.

Μετά την πρόωρη χηρεία της αναζήτησε νέους συζύγους, ενώ δεν παντρεύτηκε ξανά ως το 1180. Αναφέρεται σαν πρώτος μεγαλύτερος εραστής της ο Βαλδουίνος του Ιμπελέν, δύο φορές χήρος, που σχεδίαζε να τον παντρευτεί, αλλά δεν τα κατάφερε, γιατί αιχμαλωτίστηκε από τον Σαλαντίν (1179). Η Σίβυλλα ικέτευε τον Σαλαντίν, ο οποίος ζητούσε πολύ υψηλά λύτρα για να τον ελευθερώσει. Τελικά τον ελευθέρωσε, αφού πήρε την υπόσχεση ότι θα εισπράξει σύντομα τα λύτρα. Μετά την απελευθέρωσή του, πήγε στην Κωνσταντινούπολη, στον αυτοκράτορα Μανουήλ Α' Κομνηνό προκειμένου να ζητήσει την βοήθεια του, που τον δέχτηκε με τιμές. Ο Βαλδουίνος του πρόσφερε σύζυγο την ανιψιά του Μαρία Κομνηνή, κάτι που θα γινόταν αιτία της διάλυσης της σχέσης του με την Σίβυλλα. Η μητέρα της, Αγνή του Κουρτεναί, βρήκε τότε την ευκαιρία να πείσει τον γιο της να την παντρέψει με τον Γκυ των Λουζινιάν, μικρότερο αδελφό του ευνοουμένου της, Αμαλρίκ των Λουζινιάν.

Ο Βαλδουίνος Δ΄ δεν είχε αντίρρηση, αφού γνώριζε ότι ο Γκυ ήταν υποτελής του βασιλιά της Αγγλίας Ερρίκου Β΄ του Ανζού, την εποχή που ο βασιλιάς της Γαλλίας Φίλιππος Β΄ των Καπέτων ήταν ανήλικος. Στην συνέχεια, ανέτρεψε τις φιλοδοξίες των Ιμπελίν, αφού αρραβώνιασε την μικρή ετεροθαλή αδελφή του Ισαβέλλα με τον Χάμφρεϊ Δ΄ του Τορόν. Ο Γκυ με τη Σίβυλλα είχε δύο θυγατέρες, την Αλίκη και τη Μαρία και αρχικά ορίστηκε αντιβασιλιάς και διάδοχος του αδελφού της Βαλδουίνου Δ΄. Όμως τον καθαίρεσε (1183) λόγω της δειλίας που έδειξε στην επίθεση του Σαλαντίν, ζητώντας από την αδελφή του να ακυρώσει τον γάμο της, αφού την όρισε διάδοχο με τον ανήλικο γιο της, Βαλδουίνο του Μομφερράτου.

Ο Βαλδουίνος Δ΄ πέθανε την άνοιξη του 1185 αφήνοντας τον γιο της Σιβύλλας σαν μοναδικό βασιλιά, κάτω από την προστασία του Τζοσελίν Γ΄ της Έδεσσας. Ο παππούς του μικρού παιδιού, Γουλιέλμος Ε΄ του Μομφερράτου, ήρθε, προκειμένου να υπερασπίσει τα δικαιώματά του, αλλά το παιδί, άρρωστο συνέχεια από βρέφος, πέθανε το καλοκαίρι του 1186. Η Σίβυλλα κέρδισε την υποστήριξη του λαού και της εκκλησίας και ο πατριάρχης Ηράκλειος της Ιερουσαλήμ την όρισε σαν τον νομιμότερο δικαιωματικά κληρονόμο, ενώ μια μερίδα ευγενών αντιπαρατέθηκε στον σύζυγο της, Γκυ των Λουζινιάν, που δεν είχε την υποστήριξη του βασιλιά Βαλδουίνου Δ΄ στην διαδοχή του. Η Σίβυλλα αρνήθηκε πεισματικά να δώσει διαζύγιο στον σύζυγό της και τον έστεψε συμβασιλέα. Παράλληλα, ο σύζυγός της Ισαβέλλας, Χάμφρεϊ Δ΄ του Τορόν, δήλωσε την υποστήριξή του στην Σιβύλλα και τον Γκυ, απορρίπτοντας τα δικά του δικαιώματα, κάτι που δεν έφερε καμιά αμφισβήτηση στην κατοχή της εξουσίας από το ζεύγος.

Βασίλισσα με τον Γκυ του Λουζινιάν και πτώση τους[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Σίβυλλα στις διαπραγματεύσεις της προσπάθησε να συμφιλιωθεί με τους πολιτικούς της αντιπάλους, την οικογένεια των Ιμπελίν, που εκαθοδηγείτο από τον βασιλιά της Τρίπολης Ραϊμόνδο Γ΄. Κύριο μέλημά της ήταν να αντιμετωπίσει την προέλαση του Σαλαντίν. Ο Γκυ και ο Ραϊμόνδος κλήθηκαν να συμφιλιωθούν, προκειμένου να ξεκινήσουν την μάχη κατά του Σαλαντίν, αλλά δεν μπόρεσαν να συντονίσουν τις δυνάμεις τους, με αποτέλεσμα την οδυνηρή ήττα στη μάχη του Χαττίν (4 Ιουλίου 1187). Ο Γκυ πιάστηκε αιχμάλωτος και η Σίβυλλα έσπευσε να υπερασπιστεί τα Ιεροσόλυμα με τον πατριάρχη Ηράκλειο και τον Μπάλιαν του Ιμπελέν, που σώθηκε στη μάχη του Χαττίν. Δεν τα κατάφεραν και τα Ιεροσόλυμα στις 2 Οκτωβρίου εκυριεύθηκαν από τον Σαλαντίν.

Η Σίβυλλα τότε εδραπέτευσε με τις κόρες της στην Τρίπολη. Ο Γκυ απελευθερώθηκε το 1188, επέστρεψε και βρήκε την σύζυγο του βαδίζοντας μαζί στην κατάληψη της Τύρου, της μοναδικής πόλης του βασιλείου που δεν είχε πέσει στα χέρια των μουσουλμάνων. Τότε βρισκόταν υπό την εξουσία του Κονράδου του Μομφερράτου, αδελφού του Γουλιέλμου του Μομφερράτου, πρώτου συζύγου της Σιβύλλας, που αρνήθηκε να τους επιτρέψει την είσοδο. Τότε ο Γκυ πήρε θάρρος στο άκουσμα της εκκίνησης της Γ΄ Σταυροφορίας υπό τον Ριχάρδο του Ανζού βασιλιά της Αγγλίας και τον Φίλιππο Β΄ των Καπέτων βασιλιά της Γαλλίας, και ξεκίνησε την πολιορκία της Άκρας. Το 1190 θανατηφόρα επιδημία έπληξε τα στρατεύματα του, από την οποία βρήκαν τον θάνατο η Σίβυλλα και οι δύο μικρές κόρες τους, αφήνοντας τον Γκυ μόνο του χωρίς ούτε καν τα δικαιώματά του.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Hamilton, Bernard. "Women in the Crusader States: The Queens of Jerusalem." Medieval Women, edited by Derek Baker. Ecclesiastical History Society, 1978. *Hamilton, Bernard. The Leper King and his Heirs. Cambridge, 2000.
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Sibylla of Jerusalem της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).