Πρωτεϊνογενετικά αμινοξέα
Στα κύτταρα των διαφόρων οργανισμών απαντώνται διάφορα είδη αμινοξέων εκ των οποίων τα 24 (που όλα ανήκουν στα α-αμινοξέα) αποτελούν τους δομικούς λίθους των πρωτεϊνών.
Κάθε αμινοξύ περιγραφικά διακρίνεται από δύο τμήματα ένα "σταθερό", που αποτελείται από ένα άτομο υδρογόνου, μια αμινομάδα και μια καρβοξυλομάδα (που φέρονται ενωμένα σε κοινό άτομο άνθρακα), και ένα "μεταβλητό" που αποτελείται από την "πλευρική ομάδα R". Σημειώνεται πως η "πλευρική ομάδα R" έχει διαφορετική χημική δομή σε κάθε αμινοξύ και δεν είναι πάντα αλκύλιο, με τη στενή έννοια, αλλά υδρογόνο ή οργανική ρίζα, γενικά.
Η ισομορφή που συναντάται στα κύτταρα είναι αυτή των L-αμινοξέων και αντιστοιχεί σε S διαμόρφωση για τα περισσότερα αμινοξέα. Εξαίρεση αποτελούν η γλυκίνη (η οποία δεν είναι χειρόμορφη και δεν διαθέτει κατοπτρικό είδωλο) και η κυστεΐνη (που έχει διαμόρφωση R-, αλλά επίσης L-). Μάλιστα, στα αμινοξέα ισολευκίνη και θρεονίνη, που έχουν δύο οπτικώς ενεργά κέντρα και άρα συνολικά τέσσερα (4) οπτικά ισομερή, η ισομορφή που συναντάται στις πρωτεΐνες είναι ειδικότερα η L,L- (που συμβολίζεται πιο σχολαστικά 2L,3L-).
[Επεξεργασία] Τα πρωτεϊνικά αμινοξέα
Τα 24 αμινοξέα που απαντώνται στα κύτταρα των ζώντων οργανισμών είναι (δίπλα σε κάθε όνομα αναγράφεται η συντομογραφία του κάθε αμινοξέος με τρία γράμματα και με ένα γράμμα):
- Αλανίνη, Ala, A.
- Αλυσίνη, Aly.
- Αργινίνη, Arg, R.
- Ασπαραγίνη, Asn, N.
- Ασπαραγινικό οξύ, Asp, D.
- Βαλίνη, Val, V.
- Γλουταμίνη, Gln, Q.
- Γλουταμινικό οξύ, Glu, E.
- Γλυκίνη, Gly, G.
- Θρεονίνη, Thr, T.
- Θρυπτοφάνη, Trp, W.
- Ισολευκίνη, Ile, I.
- Ιστιδίνη, His, H.
- Κυστεΐνη, Cys, C.
- Λευκίνη, Leu, L.
- Λυσίνη, Lys, K.
- Μεθειονίνη, Met, M.
- Προλίνη, Pro, P.
- Πυρρολυσίνη, Pyl
- Σεληνοκυστεΐνη, Sec
- Σερίνη, Ser, S.
- Τυροσίνη, Tyr, Y.
- Υδροξυπρολίνη Hpr
- Φαινυλαλανίνη, Phe, F.
[Επεξεργασία] Ομαδοποίηση αμινοξέων σύμφωνα με τις ιδιότητες των πλευρικών αλυσίδων τους
[Επεξεργασία] Αμινοξέα με αλειφατικές, μη πολικές πλευρικές αλυσίδες
Αλανίνη, Βαλίνη, Γλυκίνη, Ισολευκίνη, Λευκίνη, Μεθειονίνη, Προλίνη.
[Επεξεργασία] Αμινοξέα με αλειφατικές, πολικές πλευρικές αλυσίδες
Θρεονίνη, Σερίνη, Κυστεΐνη.
[Επεξεργασία] Αμινοξέα με αρωματικές πλευρικές αλυσίδες
Φαινυλαλανίνη, Τυροσίνη, Θρυπτοφάνη.
[Επεξεργασία] Αμινοξέα με βασικές πλευρικές αλυσίδες
Λυσίνη, Αργινίνη, Ιστιδίνη.
[Επεξεργασία] Αμινοξέα με όξινες πλευρικές αλυσίδες
Ασπαραγινικό, Γλουταμινικό.
[Επεξεργασία] Αμινοξέα με καρβοξυλαμίδια στις πλευρικές αλυσίδες τους
Ασπαραγίνη, Γλουταμίνη.
[Επεξεργασία] Ειδικά αμινοξέα
Αλυσίνη, Υδροξυπρολίνη, Σεληνοκυστεΐνη, Πυρρολυσίνη (pyl)
- Άσχετα από τη δομή τους, τοποθετήθηκαν ξεχωριστά γιατί χρησιμοποιούνται σχετικά σπάνια και γι' αυτό μερικές φορές αγνοούνται.
 |
Αυτό το λήμμα που σχετίζεται με τη Γενετική χρειάζεται επέκταση. Βοηθήστε τη Βικιπαίδεια επεκτείνοντάς το!. |
