Προσωκρατικοί φιλόσοφοι

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ως προσωκρατικοί φιλόσοφοι εννοούνται φιλόσοφοι που έζησαν από τον 7ο αιώνα π.Χ. μέχρι και κατά την εποχή του Σωκράτη, αφού ορισμένοι υπήρξαν σύγχρονοί του. Ο στοχασμός τους είναι προδρομικός της σωκρατικής σκέψης και της ελληνικής φιλοσοφίας γενικότερα. Θεωρούνται οι πρώτοι που διατύπωσαν συγκεκριμένες φιλοσοφικές θεωρίες, εγκαταλείποντας την αυθεντία της παράδοσης. Τα ερωτήματα που θέτουν αφορούν κυρίως στην Κοσμογονία, ως απάντηση στο ερώτημα για τη γένεση του κόσμου, την Κοσμολογία, ως απάντηση στο ερώτημα για την υφή και τη λειτουργία του κόσμου και την Γνωσιολογία, ως απάντηση στο ερώτημα ποιες είναι οι δυνατότητες και τα όρια της ανθρώπινης σκέψης

Η ποιητική παράδοση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παρόλο που η ποιητική παράδοση απηχεί στα έργα των προσωκρατικών φιλοσόφων, θεωρείται ότι ήταν εκείνοι που διαμόρφωσαν το γνωσιοθεωρητικό υπόβαθρο για το πέρασμα από τον μύθο στον λόγο. Στη θέση των μύθων που εξηγούν δημιουργία του κόσμου ή φυσικά φαινόμενα, εμφανίζονται θεωρίες διατυπωμένες από στοχαστές. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη θέση της αυθεντίας της ποιητικής παράδοσης να παίρνουν επιχειρήματα και αποδείξεις που διατυπώνονται με λογική συνοχή.

Οι πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι πηγές μας για τους προσωκρατικούς φιλόσοφους είναι τα διάσπαρτα αποσπάσματα του αυθεντικού λόγου τους (πρωτογενείς) -έτσι όπως τουλάχιστον έχει σωθεί- και οι αναφορές άλλων συγγραφέων, (δευτερογενείς), όπως ο Πλούταρχος, ο Κλήμης Αλεξανδρεύς, ο Ιππόλυτος, ο Διογένης Λαέρτιος, ο Ιωάννης Στοβαίος, ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης, ο Θεόφραστος με το Φυσικών Δόξαι, που καθιέρωσε την Δοξογραφική παράδοση, ο Ηρακλείδης ο Ποντικός, ο Κλεάνθης και ο Αριστόξενος. Βέβαια, οι ύστερες πληροφορίες χρειάζεται πάντα να σταθμίζονται προσεκτικά, καθώς οι όποιες αναφορές γίνονται εκφράζουν και την οπτική γωνία του εκάστοτε συγγραφέα.

Κυριότεροι εκπρόσωποι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ως κυριότεροι εκπρόσωποι της προσωκρατικής φιλοσοφίας καταχωρούνται συνήθως και βάσει των μαρτυριών οι παρακάτω:

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Windelband W. - Heimsoeth H., Εγχειρίδιο Ιστορίας της Φιλοσοφίας, Τομ. Α΄, Μ.Ι.Ε.Τ. (Αθήνα 2001 δ΄), ISBN 960-250-051-4.
  • Καλογεράκος Ι. - Θανασάς Π. "Οι προσωκρατικοί φιλόσοφοι", στο Ελληνική Φιλοσοφία και Επιστήμη από την Αρχαιότητα έως τον 20ο αιώνα, Ε.Α.Π., (Πάτρα, 2000), ISBN 960-538-290-3.
  • Legrand, G.: «Η σκέψη των προσωκρατικών». Μετάφρ. Αλέξανδρος Βέλιος. Σκέψη και τέχνη 1 (1985), 3-20 + 2 (1985), 10-31 + 3 (1985), 21-35 + 4 (1985), 13-26 + 5 (1985), 21-29 + 6 (1986), 29-40
  • Παιονίδης, Φιλήμων, «Ελληνική βιβλιογραφία για τους προσωκρατικούς φιλοσόφους (1960-1980)». Διαβάζω 48 (1981), 58-63
  • Κελεσίδου-Γαλανού, Άννα, «Παρουσία και νόημα του ‘είναι’ στα αποσπάσματα των Προσωκρατικών». Φιλοσοφία 10-11 (1980-81), 221-240.
  • Cherniss, Harold F., «Οἱ προσωκρατικοί φιλόσοφοι: Χαρακτηριστικὰ καὶ ἐπιδράσεις » , Παλίμψηστον, 12 (1992), σσ. 29-65
  • Cornford, F. M., «Ἡ Ἰωνικὴ ἐπιστήμη πρὶν ἀπὸ τὸν Σωκράτη » , Ἐποπτεία, 7-8 (1977), σσ. 94-103
  • Hoffmann, Ernst, «Ἡ νοοτροπία τῆς προσωκρατικῆς φιλοσοφίας » , Ἀρχεῖον φιλοσοφίας καὶ θεωρίας τῶν ἐπιστημῶν (Τόμος Β΄ 1930 - 1931), 2, 1 (1930), σσ. 3-14

Δικτυακοί τόποι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]