Προπανάλη

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Προπανάλη
Propionaldehyde flat structure.png
Propanal-skeletal.png
Propionaldehyde-3D-balls.png
Γενικά
Όνομα IUPAC Προπανάλη
Άλλες ονομασίες Προπιοναλδεΰδη
Χημικά αναγνωριστικά
Χημικός τύπος C3H6O
Μοριακή μάζα 58,080 amu
Σύντομος
συντακτικός τύπος
CH3CH2CHO
Συντομογραφίες EtCHO
Αριθμός CAS 123-38-6
SMILES CCC=O
Αριθμός UN 1275
PubChem CID 512
Δομή
Διπολική ροπή 2,52 D
Ισομέρεια
Ισομερή θέσης 8
Φυσικές ιδιότητες
Σημείο τήξης −81 °C
Σημείο βρασμού 46-50 °C
Πυκνότητα 810 kg/m3
Διαλυτότητα
στο νερό
200 kg/m3
Ιξώδες 0,6 cP (20 °C)
Εμφάνιση Άχρωμο υγρό
Χημικές ιδιότητες
Ελάχιστη θερμοκρασία
ανάφλεξης
-26 °C
Σημείο αυτανάφλεξης 175 °C
Επικινδυνότητα
Hazard F.svg Hazard X.svg
Πολύ εύφλεκτη (F)
Ερεθιστική (Xi)
Φράσεις κινδύνου R11, R36/37/38
Φράσεις ασφαλείας S9, S16, S29
Κίνδυνοι κατά
NFPA 704
NFPA 704.svg
3
2
2
Η κατάσταση αναφοράς είναι η πρότυπη κατάσταση (25°C, 1 Atm)
εκτός αν σημειώνεται διαφορετικά

Η προπανάλη ή προπιοναλδεΰδη είναι μια οργανική χημική ένωση με χημικό τύπο C3H6O και σύντομο συντακτικό τύπο CH3CH2CHO ή συντομογραφικά EtCHO. Είναι μια από τις αλδεΰδες. Η καθαρή προπανάλη, στις συνηθισμένες συνθήκες, δηλαδή σε θερμοκρασία 25°C και πίεση 1 atm), είναι ένα άχρωμο υγρό, με ελαφρά ερεθιστική φρουτένια οσμή.

Με βάση το χημικό της τύπο, C3H6O έχει τα ακόλουθα οκτώ (8) ισομερή θέσης:

  1. 1-προπεν-1-όλη (ελάσσων ταυτομερές της προπανάλης με σύντομο συντακτικό τύπο CH3CH=CHOH (σε δύο (2) γεωμετρικά ισομερή).
  2. 1-προπεν-2-όλη ή αλλυλική αλκοόλη με σύντομο συντακτικό τύπο CH2=CHCH2OH.
  3. 2-προπενόλη (ελάσσων ταυτομερές της προπανόνης) με σύντομο συντακτικό τύπο CH3C(OH)=CH2.
  4. Βινυλομεθυλαιθέρας ή μεθοξυαιθένιο με σύντομο συντακτικό τύπο CH3OCH=CH2.
  5. Κυκλοπροπανόλη με σύντομο συντακτικό τύπο Cyclopropanole.svg.
  6. Προπανόνη (κύριο ταυτομερές) της 2-προπενόλης με σύντομο συντακτικό τύπο CH3COCH3.
  7. Οξετάνιο με σύντομο συντακτικό τύπο Oxetane.png.
  8. Μεθυλοξιράνιο με σύντομο συντακτικό τύπο Methyloxirane.png

Πίνακας περιεχομένων

Ονοματολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ονομασία «προπανάλη» προέρχεται από την ονοματολογία κατά IUPAC. Συγκεκριμένα, το πρόθεμα «προπ-» δηλώνει την παρουσία τριών (3) ατόμων άνθρακα ανά μόριο της ένωσης, το ενδιάμεσο «-αν-» δείχνει την παρουσία μόνο απλών δεσμών μεταξύ ατόμων άνθρακα στο μόριο και η κατάληξη «-άλη» φανερώνει ότι περιέχει μια φορμυλομάδα (-CHO) ως κύρια χαρακτηριστική ομάδα, δηλαδή ότι πρόκειται για αλδεΰδη.

Η ονομασία «1-οξοπροπάνιο» προέρχεται από την «ονοματολογία υποκατάστασης», κατά την οποία η ένωση υποτίθεται ότι είναι προπάνιο, του οποίου δύο άτομα υδρογόνου, του #1 ατόμου άνθρακα, υποκαθίσταται από ένα άτομο οξυγόνου, που συνδέεται με διπλό δεσμό.

Δομή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δεσμοί[1]
Δεσμός τύπος δεσμού ηλεκτρονική δομή Μήκος δεσμού Ιονισμός
C-H σ 2sp3-1s 110,3 pm 3% C- H+
C-O σ 2sp3-2sp3 152 pm 19% C+ O-
C=O σ 2sp2-2sp2 121,3 pm 19% C+ O-
π 2p-2p
C#1-C#2 σ 2sp3-2sp2 151 pm
C#2-C#3 σ 2sp3-2sp3 154 pm
Στατιστικό ηλεκτρικό φορτίο[2]
O (C=O) -0,38
C#3 -0,09
C#2 -0,06
H (H-C) +0,03
C#1 +0,35

Διαστρική προπανάλη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από το 2004 και μετά, ερευνητές ανακάλυψαν νέα διαστρικά μόρια, ένα από τα οποία είναι η προπανάλη. Η ερευνητική ομάδα ανίχνευσε αιθαναμίδιο (CH3CONH2), προπεν-2-άλη (CH2=CHCHO), προπανάλη και αιθενυλιδενιμίνη (CH2=C=NH) στο Νεφέλωμα B2 Τοξότη, ενώ εξαδιιν-2,4-νιτρίλιο (CH3C ≡ CC ≡ CN), επτατριίνιο-1,3,5 (CH3C ≡ CC ≡CC ≡ CH) και βουταδιενονιτρίλιο (CH2=C=CHCN) βρέθηκαν στο μοριακό νέφος TMC-1 του Ταύρου. Το πρώτο βρίσκεται κοντά στο κέντρο του Γαλαξία και περίπου σε απόσταση 26.000 έτη φωτός από τη Γη, ενώ το μοριακό νέφος TMC-1 βρίσκεται σε απόστααση 450 ετών φωτός από το Νεφέλωμα B2 Τοξότη[3]. Δύο χρόνια έρευνας οδήγησαν σε αυτές τις ανακαλύψεις, «ένα γεγονός χωρίς προηγούμενο στην 35χρονη ιστορία της αναζητήσεως σύνθετων μορίων στο διάστημα, που υποδεικνύει ότι μια συμπαντική προβιωτική χημεία» κατά τον Jan M. Hollis της NASA, που ηγήθηκε της ερευνητικής ομάδας. Για την ταυτοποίηση της προπανάλης, η ομάδα αναζήτησε τις χαρακτηριστικές της φασματικές γραμμές εκπομπής στα ραδιοκύματα που προέρχονταν από το νέφος. Ανακαλύφθηκαν γραμμές από μόρια προπανάλης και προπεν-2-άλης. Η ύπαρξη των δύο αλδεϋδών θα βοηθήσει στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι μοριακοί δομικοί λίθοι συνενώνονται σε πιο πολύπλοκα μόρια στον διαστρικό χώρο.

Παραγωγή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με καταλυτική υδροφορμυλίωση αιθενίου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η συνηθισμένη βιομηχανική μέθοδος παραγωγής είναι με προσθήκη μεθανάλης (πρακτικά μονοξειδίου του άνθρακα και υδρογόνου) σε αιθένιο. Π.χ.[4]:

\mathrm{
CH_2=CH_2 + CO + H_2 \xrightarrow[10 - 100 \; atm, 40^oC-100^oC]{Co \;\acute{\eta}\; Rh} CH_3CH_2CHO 
}

  • Τα παραπάνω μέταλλα που αναφέρονται στη θέση του καταλύτη χρησιμοποιούνται με τη μορφή συμπλόκων τους και όχι σε μεταλλική μορφή.

Με επίδραση αιθυλομαγνησιοαλογονίδιου σε φορμικό εστέρα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με επίδραση αιθυλομαγνησιοαλογονίδιου σε φορμικό εστέρα[5]:

\mathrm{CH_3CH_2X + Mg \xrightarrow{|Et_2O|} CH_3CH_2MgX \xrightarrow{+HCOOR} CH_3CH_2CHO + ROMgX \downarrow}

Με μερική οξείδωση 1-προπανόλης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με μερική οξείδωση 1-προπανόλης, με σχετικά ήπια οξειδωτικά μέσα, όπως το τριοξείδιο του χρωμίου[6]:


\mathrm{3CH_3CH_2CH_2OH + 2CrO_3 \xrightarrow{} 3CH_3CH_2CHO + Cr_2O_3 + 3H_2O}

Με έμμεση μερική αναγωγή προπανικού οξέος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

1. Αρχικά το προπανικό οξύ μετατρέπεται σε προπανοϋλοχλωρίδιο[7]:


\mathrm{CH_3CH_2COOH + SOCl_2 \xrightarrow{} CH_3CH_2COCl + SO_2 \uparrow + HCl}

2. Το προπανοϋλοχλωρίδιο ανάγεται καταλυτικά άμεσα προς προπανάλη:


\mathrm{CH_3CH_2COCl + H_2 \xrightarrow{Pd} CH_3CH_2CHO + HCl}

Με οζονόλυση 3-εξένιου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με οζονόλυση 3-εξενίου παράγεται τελικά προπανάλη[8]:


\mathrm{CH_3CH_2CH=CHCH_2CH_3 + \frac{2}{3}O_3 \xrightarrow{} 2CH_3CH_2CHO}

Με επίδραση υπεριωδικού οξέως σε 3,4-εξανοδιόλη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με επίδραση υπεριωδικού οξέος σε 3,4-εξανοδιόλη παράγεται προπανάλη[9]:


\mathrm{CH_3CH_2CH(OH)CH(OH)CH_2CH_3 + HIO_4 \xrightarrow{}2CH_3CH_2CHO + HIO_3 + H_2O}

Ισομερείωση 2-μεθυλοξιράνιου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με ισομερείωση 2-μεθυλοξιράνιου, στους 300 °C, πάνω από silica gel, μπορεί να συνθεθεί προπανάλη[10]:

Synthese Propanal 3 V1.svg

Με υδρογόνωση 2-προπενάλης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με καταλυτική προσθήκη υδρογόνου σε 2-προπενάλη, μπορεί να συνθεθεί προπανάλη[11]

Synthese Propanal 4 V1.svg

Χημικές ιδιότητες και παράγωγα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ταυτομέρεια με 1-προπεν-1-όλη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η προπανάλη βρίσκεται πάντα σε χημική ισορροπία με την ταυτομερή της 1-προπεν-1-όλη. Μπορεί να καταλυθεί προς την επιθυμητή κατεύθυνση με παρουσία οξέων ή βάσεων[12]:

Propanal propanol tautomery.svg

Αναγωγή προς 1-προπανόλη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μπορεί να αναχθεί προς 1-προπανόλη με τις ακόλουθες μεθόδους[13]

1. Με λιθιοαργιλιοϋδρίδιο (LiAlH4):


\mathrm{4CH_3CH_2CHO + LiAlH_4 \xrightarrow{} Li[Al(CH_3CH_2O)_4] \xrightarrow{+2H_2O} 4CH_3CH_2CH_2OH + LiAlO_2}

2. Με καταλυτική υδρογόνωση:


\mathrm{CH_3CH_2CHO + H_2 \xrightarrow{Ni \; \acute{\eta} \; Pd \; \acute{\eta} \; Pt} CH_3CH_2CH_2OH }

Αναγωγή προς προπάνιο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μπορεί να αναχθεί προς προπάνιο με την μεθόδο Wolff-Kishner[14]


\mathrm{CH_3CH_2CHO + NH_2NH_2 \xrightarrow{-H_2O} CH_3CH_2CH_2N=NH  \xrightarrow{KOH} CH_3CH_2CH_3 + N_2 }

Οξείδωση προς προπανικό οξύ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μπορεί να οξειδωθεί προς προπανικό οξύ[15];

1. Με υπερμαγγανικό κάλιο:


\mathrm{3CH_3CH_2CHO + 2KMnO_4 + H_2SO_4 \xrightarrow{} 3CH_3CH_2COOH + 2MnO_2 + K_2SO_4 + H_2O}

2. Με τριοξείδιο του χρωμίου:


\mathrm{3CH_3CH_2CHO + 2CrO_3 \xrightarrow{} 3CH_3CH_2COOH + Cr_2O_3}

3. Με οξυγόνο:


\mathrm{CH_3CH_2CHO + O_2 \xrightarrow{} CH_3CH_2CO_3H \xrightarrow{+CH_3CH_2CHO} 2CH_3CH_2COOH}

4. Με αντιδραστήριο Tollens (αμμωνιακό διάλυμα νιτρικού αργύρου):


\mathrm{CH_3CH_2CHO + Ag_2O \xrightarrow{NH_4NO_3} CH_3CH_2COOH + 2Ag \downarrow}

5. Με αντιδραστήρια Fehling:


\mathrm{CH_3CH_2CHO + CuO \xrightarrow{NH_4NO_3} CH_3CH_2COOH + Cu_2O \downarrow}

  • Οι αντιδράσεις 4-5 παρουσιάζονται απλοποιημένες και χρησιμοποιούνται γενικά για την ανίχνχνευση αλδεϋδομάδας (-CHO).

Οξείδωση προς 2-οξοπροπανάλη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μπορεί να οξειδωθεί προς 2-οξοπροπανάλη με χρήση διοξειδίου του σεληνίου[16]


\mathrm{CH_3CH_2CHO + SeO_2 \xrightarrow{} CH_3COCHO + Se + H_2O }

Προσθήκη ύδατος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με προσθήκη ύδατος σε προπανάλη παράγεται, σε χημική ισορροπία, η μη απομονώσιμη ασταθής 1,1-προπανοδιόλη[17]:


\mathrm{CH_3CH_2CHO + H_2O \rightleftarrows CH_3CH_2CH(OH)_2 }

Προσθήκη 1,2-αιθανοδιόλης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με προσθήκη 1,2-αιθανοδιόλης παράγεται 2-αιθυλο-1,3-διοξολάνιο[18]:


\mathrm{CH_3CH_2CHO + HOCH_2CH_2OH \xrightarrow{H^+} H_2O + } 2-ethyl-1,3-dioxolane.png

Προσθήκη 1,2-αιθανοδιθειόλης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με προσθήκη 1,2-αιθανοδιθειόλης παράγεται 2-αιθυλο-1,3-διθειολάνιο[19]:


\mathrm{CH_3CH_2CHO + HSCH_2CH_2SH \xrightarrow{H^+} H_2O + } 2-ethyl-1,3-dithiolane.png

2-ethyl-1,3-dithiolane.png  \mathrm{+ 2Ni + 2H_2 \xrightarrow{\triangle} 2CH_3CH_2CH_3 + CH_3CH_3 + 2NiS }

Αντιδράσεις με αζωτούχες ενώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αντιδρά με αρκετά είδη αζωτούχων ενώσεων του γενικού τύπου NH2A, όπου το A μπορεί να είναι υδρογόνο, αλκύλιο, υδροξύλιο, αμινοξάδα και διάφορα άλλα. Με βάση το γενικό τύπο η γενική αντίδραση είναι η ακόλουθη[20]:


\mathrm{CH_3CH_2CHO + NH_2A  \xrightarrow{} CH_3CH_2CH=NA + H_2O}

  • Μερικά σχετικά παραδείγματα αμέσως παρακάτω:

1. Με αμμωνία παράγεται 1-προπανιμίνη. Προκύπτει από την παραπάνω γενική με A = H:


\mathrm{CH_3CH_2CHO + NH_3  \xrightarrow{} CH_3CH_2CH=NH + H_2O}

2. Με πρωτοταγείς αμίνες (RNH2) παράγεται Ν-αλκυλο-1-προπανιμίνη. Προκύπτει από την παραπάνω γενική με A = R:


\mathrm{CH_3CH_2CHO + RNH_2 \xrightarrow{} CH_3CCH_2H=NR + H_2O}

3. Με υδροξυλαμίνη παράγεται 1-προπανοξίμη. Προκύπτει από την παραπάνω γενική με A = OH:


\mathrm{CH_3CH_2CHO + NH_2OH \xrightarrow{} CH_3CH_2CH=NOH + H_2O}

4. Με υδραζίνη παράγεται αρχικά 1-προπανυδραζόνη και με περίσσεια προπανάλης διπροπυλιδεναζίνη. Προκύπτει από την παραπάνω γενική με A = NH2:


\mathrm{CH_3CH_2CHO + NH_2NH_2  \xrightarrow{-H_2O} CH_3CH_2CH=NNH_2 \xrightarrow{+CH_3CH_2CHO} CH_3CH_2CH=NN=CHCH_2CH_3}

5. Με φαινυλυδραζίνη παράγεαι 1-προπυλιδενο-2-φαινυλυδραζόνη. Προκύπτει από την παραπάνω γενική με A = NHPh::


\mathrm{CH_3CH_2CHO + NH_2NHPh  \xrightarrow{} CH_3CH_2CH=NNHPh + H_2O}

6. Με υδραζινομεθαναμίδιο παράγεται (2-προπυλιδενυδραζινο)μεθαναμίδιο. Προκύπτει από την παραπάνω γενική με A = NCONH2:


\mathrm{CH_3CH_2CHO + H_2NNHCONH_2  \xrightarrow{} CH_3CH_2CH=NNHCONH_2 + H_2O}

Συμπύκνωση με δευτεροταγείς αμίνες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με επίδραση δευτεροταγούς αμίνης (RNHR') παράγεται αρχικά 1-(διαλκυλαμινο)-1-προπανόλη, η οποία στη συνέχεια με αφυδάτωση μπορεί να δώσει Ν,Ν-διαλκυλο-1-προπεν-1-αμίνη[21]:


\mathrm{CH_3CH_2CHO + RNHR\acute{} \xrightarrow{} CH_3CH_2CH(OH)N(R)R \acute{} \xrightarrow{\pi. H_2SO_4} CH_3CH=CHN(R)R \acute{} + H_2O}

Αλδολική συμπύκνωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με επίδραση βάσης έχουμε τη λεγόμενη αλδολική συμπύκνωση, η οποία όταν γίνεται με τον ευατό της, παράγεται αρχικά 2-μεθυλο-3-υδροξυπεντανάλη, η οποία στη συνέχεια με αφυδάτωση μπορεί να δώσει 2-μεθυλοπεντεν-2-άλη[22]:


\mathrm{2CH_3CH_2CHO \xrightarrow{OH^-} CH_3CH_2CH(OH)CH(CH_3)CHO  \xrightarrow{\pi. H_2SO_4} CH_3CH_2CH=C(CH_3)CHO + H_2O }

Συμπύκνωση με «ενεργές» μεθυλενομάδες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με την επίδραση «ενεργών» μεθυλενομάδων, δηλαδή ενώσεων του γενικού τύπου XCH2Y, όπου X,Y ηλεκτραρνητικές ομάδες όπως π.χ. κυανομάδα (CN), καρβαλκοξυομάδα (COOR), έχουμε την αντίδραση Knoevenagel[23]:


\mathrm{CH_3CH_2CHO + XCH_2Y \xrightarrow{OH^-} CH_3CH_2CH=CH(X)Y + H_2O }

Συμπύκνωση με α-αλεστέρες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με επίδραση α-αλεστέρων (R'CHXCOOR) έχουμε την αντίδραση Darzen, κατά την οποία τελικά παράγεται 2-αιθυλο-1-καρβαλκοξυοξιράνιο. Π.χ. με αλαιθανικό αλκυλεστέρα (XCH2COOR) έχουμε[24]:


\mathrm{CH_3CH_2CHO + XCH_2COOR \xrightarrow{EtONa \; \acute{\eta} \; NaNH_2 \; \acute{\eta} \; Na}  HX + } 1-carbalkoxy-2-ethyloxirane.png

Επίδραση φωσφοροϋλιδίων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με επίδραση φωσφοροϋλιδίων [Ph3P+C-(R)R'] έχουμε τη λεγόμενη αντίδραση Wittig, με την οποία παράγεται 1,1-διαλκυλο-1-βουτένιο[25]:


\mathrm{CH_3CH_2CHO + Ph_3P^+C^-(R)R \acute{} \xrightarrow{} CH_3CH_2CH=CH(R)R \acute{} + Ph_3PO }

Προσθήκη διαφόρων πυρηνόφιλων αντιδραστηρίων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Είναι δυνατή η προσθήκη διαφόρων πυρηνόφιλων αντιδραστηρίων στο διπλό δεσμό C=O που περιέχει η προπανάλη. Π.χ.:[26]:

1. Με προσθήκη υδροκυανίου παράγεται αρχικά 2-υδροξυβουτανονιτρίλιο, από το οποίο με υδρόλυση μπορεί να παραχθεί 2-υδροξυβουτανικό οξύ:


\mathrm{CH_3CH_2CHO + HCN \xrightarrow{} CH_3CH_2CH(OH)CN \xrightarrow{+2H_2O} CH_3CH_2CH(OH)COONH_4 \xrightarrow{+HCl} CH_3CH_2CH(OH)COOH + NH_4Cl }

2. Με προσθήκη όξινου θειικού νατρίου παράγεται 1-υδροξυ-1-προπανοσουλφονικό οξύ:


\mathrm{CH_3CH_2CHO + NaHSO_3 \xrightarrow{} CH_3CH_2CH(OH)SO_3Na \xrightarrow{+HCl} CH_3CH_2CH(OH)SO_3H + NaCl }

3. Με προσθήκη αλκυλομαγνησιοαλογονιδίου (RMgX) παράγεται 1-αλκυλο-1-προπανόλη:


\mathrm{CH_3CH_2CHO + RMgX \xrightarrow{} CH_3CH_2CH(OMgX)R \xrightarrow{+H_2O} CH_3CH_2CH(OH)R + Mg(OH)X \downarrow }

4. Με προσθήκη πενταχλωριούχου φωσφόρου παράγεται 1,1-διχλωροπροπάνιο:


\mathrm{CH_3CH_2CHO + PCl_5 \xrightarrow{} CH_3CH_2CHCl_2 + POCl_3}

Αλογόνωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με επίδραση αλογόνου (X2) έχουμε προσθήκη του στην ταυτομερή 1-προπεν-1-όλη. Παράγεται αρχικά η ασταθής 1,2-διαλο-1-προπανόλη που αφυδραλογονώνεται σχηματίζοντας τελικά 2-αλοπροπανάλη[27]:


\mathrm{CH_3CH=CHOH + X_2 \xrightarrow{} CH_3CHXCH(X)OH \xrightarrow{} CH_3CHXCHO + HX}

Επίδραση διαζωμεθανίου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με επίδραση διαζωμεθάνιου παράγεται αιθυλοξιράνιο[28]:


\mathrm{CH_3CH_2CHO + CH_2N_2 \xrightarrow{} N_2 + } Ethyloxirane.png

Επίδραση υδραζωτικού οξέος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με επίδραση υδραζωτικού οξέος (αντίδραση Achmidt) παράγεται προπανονιτρίλιο και αιθυλαμινομεθανάλη[29]:


\mathrm{2CH_3CH_2CHO + HN_3 \xrightarrow{H_2SO_4} CH_3CH_2CN + CH_3CH_2NHCHO + N_2 \uparrow}

Προσθήκη αλκοολών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με προσθήκη αλκοόλης (ROH) παράγεται αρχικά 1-αλκοξυπροπανόλη και έπειτα, με περίσσεια αλκοόλης 1,1-διαλκοξυπροπάνιο[30]:


\mathrm{CH_3CH_2CHO + ROH \xrightarrow{H^+} CH_3CH_2CH(OR)OH \xrightarrow{+ROH} CH_3CH_2CH(OR)_2 + H_2O}

Αντίδραση Stracker[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με επίδραση υδροκυανίου (HCN) και αμμωνίας (NH3) σε προπανάλη παράγεται αρχικά 2-αμινοβουτανονιτρίλιο και στη συνέχεια, με υδρόλυση, 2-αμινοβουτανικό οξύ (ένα μη πρωτεϊνικό αμινοξύ)[31]:

\mathrm{CH_3CH_2CHO + HCN + NH_3 \xrightarrow{-H_2O} CH_3CH_2CH(NH_2)CN \xrightarrow{+2H_2O} CH_3CH_2CH(NH_2)COOH  + NH_3}

Φωτοχημική προσθήκη σε αλκένια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με επίδραση προπανάλης σε αιθένιο σχηματίζεται φωτοχημικά 2-αιθυλοξετάνιο (Αντίδραση Paterno–Büchi)[32] [33]:

\mathrm{
CH_2=CH_2 + CH_3CH_2CHO \xrightarrow{hv}} 2-EtOxetane.svg

Επίδραση καρβενίων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παρεμβολή καρβενίων, π.χ. με μεθυλενίου παράγονται βουτανάλη, μεθυλοπροπανάλη, βουτανόνη και αιθυλοξιράνιο[34]:


\mathrm{CH_3CH_2CHO + CH_3Cl + KOH \xrightarrow{} \frac{3}{7} CH_3CH_2CH_2CHO +  \frac{2}{7} (CH_3)_2CHCHO + \frac{1}{7} CH_3CH_2COCH_3 + KCl + H_2O + \frac{1}{7}} Ethyloxirane.png

Χρήσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η προπανάλη χρησιμοποιήθηκε ως πρώτη ύλη για την παραγωγή 2-μεθυλο-2-(υδροξυμεθυλο)προπανοδιόλη-1,2 [CH3C(CH2OH)3] με αντίδραση συμπύκνωσης με μεθανόλη. Αυτή η τριόλη είναι σημαντική πρώτη ύλη για αλκυδρητίτες.

Επίσης, η προπανάλη συμπυπνώνεται με 2-μεθυλοπροπάναμίνη-2 [(CH3)3CNH2] για την παραγωγή Ν-(διμεθυλαιθυλο)προπανιμίνης-1 [CH3CH2CH=N-C(CH3)3], μια ιμίνη, που χρησιμοποιείται σε παραπέρα οργανικές συνθέσεις. Με επίδραση διισοπροπυλαμίδιο του λιθίου [LiN(CH(CH3)2)2] Ν-(διμεθυλαιθυλο)-2-λιθιοπροπανιμίνη-1 [CH3CHLiCH=N-C(CH3)3] που με τη σειρά του συμπυκνώνεται με (διάφορες) αλδεΰδες.[35]

Αναφορές και σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Τα δεδομένα προέρχονται εν μέρει από το «Table of periodic properties of thw Ellements», Sagrent-Welch Scientidic Company και Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, Σελ. 34.
  2. Υπολογισμένο βάση του ιονισμού από τον παραπάνω πίνακα
  3. Δικτυακός τόπος: Astrophysical Journal
  4. Kniel, Ludwig; Winter, Olaf; Stork, Karl (1980). Ethylene, keystone to the petrochemical industry. New York: M. Dekker. ISBN 0-8247-6914-7. 
  5. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.216, §9.2.1.
  6. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.216, §9.2.2.
  7. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.216, §9.2.3.
  8. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.216, §9.2.4.
  9. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.216, §9.2.6.
  10. C. D. Hurd, R. N. Meinert: "Propionaldehyde" in Org. Synth. 1932, 12, S. 64. Volltext.
  11. P. Sabatier, J.-B. Senderens: "Nouvelles méthodes générales d'hydrogénation" in Ann. phys. chim. (8) 1905, 4, S. 398 Volltext.
  12. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.218, §9.5.1.
  13. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.218, §9.5.2.
  14. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.218, §9.5.3α.
  15. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.221, §9.6.1,2.
  16. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.218, §9.5.4.
  17. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.218, §9.5.5α.
  18. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.218, §9.5.5β.
  19. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.218, §9.5.5β.
  20. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.218-219, §9.5.6.
  21. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.219, §9.5.7.
  22. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.219, §9.5.8. και SCHAUM'S OUTLINE SERIES, ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ, Μτφ. Α. Βάρβογλη, 1999, σελ. 268, §15.3.8
  23. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.219, §9.5.9.
  24. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.219, §9.5.10.
  25. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.219, §9.5.11.
  26. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.220, §9.5.12.
  27. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.220, §9.5.13.
  28. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.220, §9.5.14.
  29. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.220, §9.5.15.
  30. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.221, §9.6.3.
  31. «Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας» Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 329, §14.2.2.
  32. E. Paterno, G. Chieffi (1909). ".". Gazz. Chim. Ital. 39: 341. 
  33. G. Büchi, Charles G. Inman, and E. S. Lipinsky (1954). "Light-catalyzed Organic Reactions. I. The Reaction of Carbonyl Compounds with 2-Methyl-2-butene in the Presence of Ultraviolet Light". Journal of the American Chemical Society 76 (17): 4327–4331. doi:10.1021/ja01646a024. 
  34. Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 155, §6.7.3, R = CH3CH2CO.
  35. Peralta, M. M. "Propionaldehyde t-Butylimine" in Encyclopedia of Reagents for Organic Synthesis (Ed: L. Paquette) 2004, J. Wiley & Sons, New York. DOI: 10.1002/047084289.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Γ. Βάρβογλη, Ν. Αλεξάνδρου, Οργανική Χημεία, Αθήνα 1972
  • Α. Βάρβογλη, «Χημεία Οργανικών Ενώσεων», παρατηρητής, Θεσσαλονίκη 1991
  • SCHAUM'S OUTLINE SERIES, ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ, Μτφ. Α. Βάρβογλη, 1999
  • Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982
  • Δημήτριου Ν. Νικολαΐδη: Ειδικά μαθήματα Οργανικής Χημείας, Θεσσαλονίκη 1983.
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Propionaldehyde της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Propanal της Γερμανικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).