Προεδρική Εκλογή των Ηνωμένων Πολιτειών 2008

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ 2008
Flag of the United States.svg
2004 ←
4 Νοεμβρίου 2008
→ 2012

  Official portrait of Barack Obama.jpg John McCain official portrait 2009.jpg
Κόμμα Δημοκρατικό Ρεπουμπλικανικό
Λαϊκή ψήφος 69.456.897[1] 59.934.814[1]
Ποσοστό 52,9%[1] 45,7%[1]

ElectoralCollege2008.svg

Χάρτης των αποτελεσμάτων των προεδρικών εκλογών. Το μπλε σημαίνει
τις πολιτείες/περιφέρειες που κέρδισαν οι Ομπάμα/Μπάιντεν, και το Red
σημαίνει αυτές που κερδήθηκαν από τους Μακκέιν/Πέιλιν. Οι
αριθμοί υποδεικνύουν τις εκλεκτορικές ψήφους που κατανέμονται
στον νικητή κάθε πολιτείας. Ο Ομπάμα κέρδισε μία εκλεκτορική ψήφο (από την
2η περιφέρεια του Κογκρέσου στην Νεμπράσκα) από τις πέντε της Νεμπράσκα.

Απερχόμενος Πρόεδρος

Τζορτζ Γ. Μπους
Ρεπουμπλικανικό

Εκλεγμένος Πρόεδρος

Μπάρακ Ομπάμα
Δημοκρατικό

Ο Μπαράκ Ομπάμα αναδείχθηκε νικητής των προεδρικών εκλογών του 2008, σηματοδοτώντας την επιστροφή των Δημοκρατικών στο Λευκό Οίκο μετά από 8 χρόνια διακυβέρνησης του ρεπουμπλικανού Τζορτζ Μπους.

Οι Προεδρικές εκλογές του 2008 είναι η διαδικασία, με την οποία οι πολίτες των ΗΠΑ αποφάσισαν ποιος θα είναι ο πρόεδρος και ο αντιπρόεδρος της χώρας τους για την τετραετία 2009 - 2013. Επίσημη ημερομηνία διεξαγωγής τους θεωρείται η 4η Νοεμβρίου 2008, αν και σε μερικές περιοχές η ψηφοφορία είχε ξεκινήσει νωρίτερα. Ήταν οι 56ες αμερικανικές προεδρικές εκλογές. Νικητές αναδείχθηκαν οι Μπαράκ Ομπάμα και Τζο Μπάιντεν, οι οποίοι ανέλαβαν καθήκοντα στις 20 Ιανουαρίου 2009.

Λόγω του προεδροκεντρικού χαρακτήρα του αμερικανικού πολιτεύματος, ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεν είναι απλά ο «πρώτος πολίτης» της χώρας και ο «εγγυητής του πολιτεύματος» όπως π.χ. στην Ελλάδα, αλλά ο επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας, δηλαδή ο βασικός υπεύθυνος για τη διακυβέρνηση του κράτους. Με μια δόση υπερβολής οι εξουσίες του χαρακτηρίζονται παρόμοιες με παλαιού μονάρχη, με τη διαφορά ότι εκλέγεται από το λαό και κυβερνά για περιορισμένο χρονικό διάστημα. Επίσης, λόγω της πρωτοκαθεδρίας των ΗΠΑ στον παγκόσμιο οικονομικό, στρατιωτικό και διπλωματικό συσχετισμό, συχνά ο πρόεδρος της χώρας αποκαλείται και «πλανητάρχης».

Κατάθεση - υποστήριξη υποψηφιοτήτων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υποψηφιότητα μπορούσε να θέσει οποιοσδήποτε πολίτης των ΗΠΑ επιθυμούσε, αρκεί να πληρούσε μια σειρά προϋποθέσεων με κυριότερες: να είναι άνω των 35 ετών, να έχει γεννηθεί σε έδαφος των ΗΠΑ (συμπεριλαμβανομένων των αμερικανικών βάσεων στο εξωτερικό) και να είναι υπήκοος της χώρας από τη στιγμή της γέννησής του. Η στήριξη κάποιου κόμματος («χρίσμα») δεν αποτελεί υποχρεωτική προϋπόθεση, επιδιώχθηκε όμως από τους περισσότερους υποψηφίους για λόγους αναγνωρισιμότητας, οικονομικής υποστήριξης και προσβασιμότητας σε περισσότερες πολιτείες.

Μεγάλα κόμματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα μεγαλύτερα κόμματα (Δημοκρατικό, Ρεπουμπλικανικό) επέλεξαν τους υποψηφίους που στήριξαν μέσω προκριματικών εκλογών ανά πολιτεία, σε μια διαδικασία που διήρκεσε έξι μήνες. Επειδή τυπικά στις προκριματικές εκλογές δεν αποφασίζεται ποιος θα στηριχθεί ως υποψήφιος πρόεδρος, αλλά ποιοι θα σταλούν ως αντιπρόσωποι της περιοχής στην ειδική προεκλογική συνδιάσκεψη, οι υποψήφιοι αντιπρόσωποι δήλωναν από πριν ποιον θα υποστηρίξουν εάν εκλεγούν. Σε ειδικές συνδιασκέψεις δόθηκε το χρίσμα και από τα μικρότερα κόμματα, τα οποία όμως δε διεξήγαγαν προκριματικές εκλογές.

Στους Ρεπουμπλικανούς επικράτησε ο γερουσιαστής Τζον Μακέιν (Αριζόνα), ο οποίος υπολογίζεται ότι εξασφάλιζε το 66,2% των αντιπροσώπων. Τελικά στη συνδιάσκεψη εξελέγη ομόφωνα, αφού οι κυριότεροι ανθυποψήφιοί του - οι πρώην κυβερνήτες Μάικ Χάκαμπη (Αρκάνσας) και Μιτ Ρόμνεϋ (Μασαχουσέτη) - είχαν αποσυρθεί νωρίτερα, βλέποντας πως αδυνατούσαν να τον ανταγωνισθούν. Επίσης η συνδιάσκεψη επικύρωσε την επιλογή της Σάρα Πέιλιν, κυβερνήτριας της Αλάσκας, ως υποψήφιας αντιπροέδρου.

Στους Δημοκρατικούς το χρίσμα έλαβε ο γερουσιαστής του Ιλινόις Μπαράκ Ομπάμα, μετά από πολύ σκληρή μάχη με την επίσης γερουσιαστή Χίλαρι Κλίντον (Νέα Υόρκη). Οι υπόλοιποι υποψήφιοι είχαν αποσυρθεί από τους πρώτους μήνες, λόγω κακών αποτελεσμάτων ή αδυναμίας να προσελκύσουν επαρκή χρηματοδότηση. Υπολογίζεται ότι ο Ομπάμα θα έλεγχε στη συνδιάσκεψη το 54% των αντιπροσώπων, ενώ η Κλίντον το 46%. Μπροστά σε αυτήν την πρόγνωση, η Κλίντον αποσύρθηκε και κάλεσε τους υποστηρικτές της να επικυρώσουν ομόφωνα την υποψηφιότητα Ομπάμα. Παρ' όλα αυτά υπήρξαν αντιπρόσωποι που επέμεναν να ψηφίζουν Κλίντον στη συνδιάσκεψη, με αποτέλεσμα η τελευταία να παρέμβει από μικροφώνου και να επιτύχει την εκλογή Ομπάμα δια βοής, σε μια κίνηση αβροφροσύνης προς τον ανθυποψήφιό της. Ο Ομπάμα επέλεξε ως αντιπρόεδρό του το γερουσιαστή Τζο Μπάιντεν (Ντέλαγουερ).

Κύριοι υποψήφιοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μία από τις ιδιαιτερότητες του αμερικανικού εκλογικού συστήματος είναι ότι δεν αρκεί η πλήρωση των τυπικών προσόντων ή η υποστήριξη κάποιου κόμματος, ώστε να αναγράφεται κάποιος στα ψηφοδέλτια. Αφού ανακηρυχθούν οι προεδρικές υποψηφιότητες, κάθε πολιτεία μπορεί να θέσει δικά της επιμέρους κριτήρια - για παράδειγμα έναν ορισμένο αριθμό υπογραφών υποστήριξης από ντόπιους, κατάθεση χρηματικού ποσού, έγγραφη υποστήριξη από τοπικούς βουλευτές κτλ. Αυτό είναι εύκολο για όσους υποψηφίους στηρίζονται από μεγάλα κόμματα, αποτελεί όμως συχνά ανυπέρβλητο εμπόδιο για τους υπολοίπους. Υπήρξαν έτσι υποψήφιοι που δεν είχαν καμία πιθανότητα να εκλεγούν επειδή αναγράφονταν στα ψηφοδέλτια λίγων μόνο πολιτειών. Mόνο οι Ομπάμα και Μακέιν κάλυψαν τα κριτήρια συμμετοχής σε όλες τις πολιτείες, ενώ τέσσερις ακόμα μπόρεσαν να αναγράφονται σε πάνω από τριάντα.

Συνεπεία του παραπάνω, οι μοναδικές υποψηφιότητες που μπορούσαν να οδηγήσουν στο Λευκό Οίκο ήταν οι ακόλουθες έξι (με αλφαβητική σειρά - παρατίθενται και τα κόμματα που τις υποστήριξαν):

Ψηφοφορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά τα ειωθότα οι προεδρικές εκλογές ολοκληρώνονται την πρώτη Τρίτη του Νοεμβρίου, επί του προκειμένου στις 4 Νοεμβρίου 2008. Εδώ έγκειται άλλη μία ιδιαιτερότητα του αμερικανικού εκλογικού συστήματος: υπήρξαν πολιτείες όπου η ψηφοφορία είχε ξεκινήσει νωρίτερα, με πιο ακραία περίπτωση το Όρεγκον που ξεκίνησε στις 15 Οκτωβρίου, υποχρεωτικά όμως έπρεπε να ολοκληρωθεί την οριζόμενη ημέρα.

Η συμμετοχή στην ψηφοφορία ήταν προαιρετική και για να μπορεί κάποιος να ψηφίσει, έπρεπε να είναι άνω των 18 ετών. Εάν κάποιος θα ψήφιζε για πρώτη φορά, έπρεπε πρώτα να δηλωθεί στους εκλογικούς καταλόγους της πολιτείας του. Τη δήλωση αυτή μπορούσε να την κάνει είτε κατά μόνας, είτε σε συνεργεία δήμων, κομμάτων, οργανώσεων, που περιόδευαν στις γειτονιές κατά την προεκλογική περίοδο και συγκέντρωναν δηλώσεις. Επιβεβαιώνοντας τις προβλέψεις, η συμμετοχή νέων ψηφοφόρων στις εκλογές του 2008 ήταν η υψηλότερη των τελευταίων δεκαετιών, ιδιαίτερα σε κοινωνικές ομάδες όπως οι έγχρωμοι και οι ισπανόφωνοι, πολλοί εκ των οποίων στο παρελθόν ήταν αδιάφοροι για τις εκλογές. Κατά τις εκτιμήσεις των αναλυτών, όσοι ψήφισαν για πρώτη φορά ήταν η κρίσιμη μάζα που έγειρε την πλάστιγγα υπέρ του Ομπάμα.

Με μπλε χρώμα απεικονίζονται οι πολιτείες που κέρδισε ο Ομπάμα και με κόκκινο όσες κέρδισε ο Μακέιν. Οι αριθμοί δείχνουν τους αντιπροσώπους που στέλνει κάθε πολιτεία στο Εκλεκτορικό Κολλέγιο.

Αν και η ψηφοφορία διεξήχθη υποχρεωτικά σε εκλογικά τμήματα (με εξαίρεση την επιστολική ψήφο των κατοίκων εξωτερικού), δεν υπήρχε ενιαίο σύστημα εναπόθεσης της ψήφου. Κάθε πολιτεία ακολούθησε δικό της - κάλπη, διατρητικό μηχάνημα, ηλεκτρονικός υπολογιστής κτλ.

Εκλογικό σύστημα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Για την εκλογή του προέδρου δεν παίζει ρόλο το παναμερικανικό ποσοστό ενός υποψηφίου, αλλά ο αριθμός εκλεκτόρων που συγκεντρώνει. Πιο συγκεκριμένα, κάθε πολιτεία (ανάλογα με τον πληθυσμό της) διορίζει έναν αριθμό εκλεκτόρων στο παναμερικανικό «Εκλεκτορικό Κολλέγιο», ένα όργανο που συγκαλείται μόνο μια φορά ανά τετραετία και είναι τυπικά το μόνο αρμόδιο για να εκλέξει τον πρόεδρο και τον αντιπρόεδρο. Η κατανομή εκλεκτόρων γίνεται με όρους απόλυτου πλειοψηφικού συστήματος («ο πρώτος τα παίρνει όλα»). Δηλαδή στην πραγματικότητα ο λαός δεν ψηφίζει άμεσα για πρόεδρο, αλλά για εκλέκτορες που θα σταλούν στο Κολλέγιο: κάθε υποψήφιος πρόεδρος δήλωσε τα ονόματα των εκλεκτόρων του ανά πολιτεία και όπου βγήκε πρώτος, στάλθηκαν στο Κολλέγιο οι δικοί του εκλέκτορες.

Δεδομένου ότι ο συνολικός αριθμός μελών του Κολλεγίου είναι 538, πρόεδρος θα αναδεικνυόταν αυτός που θα νικούσε σε τόσες πολιτείες, ώστε να εξασφαλίσει 270 εκλέκτορες. Σε μια θεωρητική περίπτωση, κάποιος μπορούσε να συγκεντρώσει αυτόν τον αριθμό κερδίζοντας με διαφορά μιας ψήφου στις 11 μεγαλύτερες πολιτείες, ακόμη και εάν δε λάμβανε ούτε μία ψήφο στις υπόλοιπες. Τρεις φορές έως τώρα (1876, 1888, 2000) έχει εκλεγεί πρόεδρος όχι αυτός που κέρδισε σε παναμερικανικό επίπεδο, αλλά αυτός που ήλθε δεύτερος, διότι συγκέντρωσε μεγαλύτερο αριθμό εκλεκτόρων.

Αποτελέσματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μπαράκ Ομπάμα κατέλαβε την πρώτη θέση τόσο στη λαϊκή ψήφο, συγκεντρώνοντας γενικό ποσοστό κοντά στο 53%, όσο και στο Κολλέγιο όπου διορίσθηκαν δικοί του εκλέκτορες σε ποσοστό 68%. Κυριάρχησε απόλυτα στo Διάδρομο BosWash (καταλαμβάνει το 2% της έκτασης των ΗΠΑ αλλά συγκεντρώνει το 1/6 του πληθυσμού) , στις Μεγάλες Λίμνες και στις πολιτείες του Ειρηνικού (από μόνη της η Καλιφόρνια δίνει το 1/10 των εκλεκτόρων όλης της χώρας). Από την άλλη ο Μακέιν άντλησε υποστήριξη κυρίως από τη Ζώνη της Βίβλου και τις μεγάλες αλλά πολύ αραιοκατοικημένες αγροτικές κεντρικές πολιτείες.

Ο ακόλουθος πίνακας αναφέρει τα ανεπίσημα τελικά αποτελέσματα. Η επιβεβαίωσή τους θα γίνει από το Κογκρέσο στις αρχές του 2009, ταυτόχρονα με την επίσημη καταμέτρηση των επιστολικών ψήφων των μελών του Εκλεκτορικού Κολλεγίου.

Υποψήφιος Ψήφοι Ποσοστό% Εκλέκτορες
Μακέιν, Τζον 59.934.813 45,67 173
Μακίννεϋ, Σύνθια 161.195 0,12 0
Μπαρ, Μπομπ 524.524 0,40 0
Μπόλντγουιν, Τσακ 196.461 0,15 0
Νέιντερ, Ραλφ 736.804 0,56 0
Ομπάμα, Μπαράκ 69.456.884 52,92 365
Άλλοι υποψήφιοι 226.908 0,17 0

Παραλειπόμενα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Στις εκλογές του 2008, για πρώτη φορά στην αμερικανική ιστορία αναμετρήθηκαν δύο εν ενεργεία γερουσιαστές (Ομπάμα, Μακέιν).
  • Για πρώτη φορά κανείς από τους δύο βασικούς υποψηφίους δεν είχε γεννηθεί στις ηπειρωτικές ΗΠΑ - ο Ομπάμα γεννήθηκε στη Χαβάη και ο Μακέιν στη Διώρυγα του Παναμά, η οποία μεταξύ 1903 - 1979 θεωρείτο αμερικανικό έδαφος.
  • Ο Ομπάμα ήταν ο πρώτος έγχρωμος υποψήφιος ενός από τα δύο μεγάλα κόμματα. Έως τότε παρόμοιες υποψηφιότητες στηρίζονταν συνήθως αποκλειστικά από μικρά αριστερά κόμματα. Με την εκλογή του έγινε ο πρώτος έγχρωμος πρόεδρος των ΗΠΑ.
  • Εάν εκλεγόταν ο Μακέιν, η Σάρα Πέιλιν θα γινόταν η πρώτη γυναίκα αντιπρόεδρος.
  • Με την εκλογή Ομπάμα, ο Τζο Μπάιντεν έγινε ο πρώτος ρωμαιοκαθολικός αντιπρόεδρος.
  • Για πρώτη φορά από το 1928, δεν ήταν υποψήφιος κάποιος πρώην πρόεδρος ή αντιπρόεδρος.
  • Παράλληλα με την εκλογή προέδρου, οι Αμερικανοί ψήφισαν την 4η Νοεμβρίου για τα μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων και το 1/3 των θέσεων της Γερουσίας, καθώς και για κυβερνήτες μερικών πολιτειών. Αν και η ψήφος για τα παραπάνω είναι χωριστή από τις προεδρικές εκλογές, σε γενικές γραμμές καταγράφηκε η ανοδική πορεία του Δημοκρατικού κόμματος.

Σχετικά άρθρα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αναφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα United States presidential election, 2008 της Αγγλόγλωσσης Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).