Πραίτορας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ο Πραίτορας (ή Πραίτωρ), λατινικά praetor, ήταν ανώτατος ρωμαϊκός τίτλος. Γενικά ο όρος σήμαινε ο προέχων, ο προστάτης και σύμβουλος.[1]

Πραίτορες στην αρχή καλούνταν οι Ύπατοι στην αρχαία Ρώμη. Όμως το 366 π.Χ. οι πατρίκιοι αναγκάσθηκαν να παραχωρήσουν στους πληβείους το δικαίωμα να εκλέγονται και αυτοί ύπατοι. Έτσι δημιουργήθηκε απ΄ αυτούς μια τρίτη θέση υπάτου που ονομάσθηκε Πραίτορας με δικονομικά καθήκοντα.[1] Πρώτος Πραίτορας εκλέχθηκε ο Σπάριος Φούριος Κάμιλλος. Μετά όμως 30 χρόνια, το 337 π.Χ., απέκτησαν τέτοιο δικαίωμα και οι πληβείοι.[2]

Οι Πραίτορες κυβερνούσαν την πόλη όταν οι Ύπατοι εξέρχονταν απ΄ αυτή κυρίως σε πόλεμο, αναπληρώνοντας αυτούς σε όλα τους τα καθήκοντα. Το 242 π.Χ. δημιουργήθηκε και δεύτερη θέση πραίτορα που ονομάσθηκε ξενοδίκης που είχε δικαιοδοσία επί των ξένων κατοίκων της πόλης σε αντίθεση μ΄ εκείνον τον "κατά πόλη" πραίτορα που λέγονταν "αστυδίκης" και που εφάρμοζε το Ρωμαϊκό Δίκαιο στους Ρωμαίους.

Το 224 π.Χ. προστέθηκαν ακόμη δύο πραίτορες επιφορτισμένοι με τη διοίκηση της Σικελίας και της Σαρδηνίας, και αργότερα το 197 π.Χ. ακόμα δύο για τις επαρχίες της Ισπανίας. Επί Αυτοκράτορα Σύλλα οι πραίτορες έφθασαν τους 8 και επί Ιουλίου Καίσαρα τους 16.[1] Όταν τότε ο πραίτορας αναλάμβανε την Αρχή εξέδιδε ανακοίνωση που περιείχε τις αρχές με τις οποίες έμελλε να κυβερνήσει. Η ανακοίνωση αυτή αποτελούσε μορφή διατάγματος του οποίου και απαγορευόταν η αθέτηση (edictum). Επί Αυγούστου αυξήθηκαν πέραν του ενός οι Πραίτορες της Ρώμης ως προϊστάμενοι τμημάτων (regiones). Τότε ξεκίνησε και η συνήθεια, οι εξερχόμενοι της Αρχής ύπατοι και πραίτορες να στέλνονται σε διάφορες επαρχίες ως έπαρχοι.

Στην εποχή του Βυζαντίου ο Μέγας Κωνσταντίνος μετέφερε την Αρχή των Πραιτόρων στη Κωνσταντινούπολη. Με το χρόνο οι πραίτορες του Βυζαντίου έφθασαν τους 8 που ο καθένας έφερε ιδιαίτερο τίτλο. [3] Έτσι κατέληξε στο Βυζάντιο να λέγεται πραίτορας ο αρχιδικαστής του κάθε θέματος.

Στους νεότερους χρόνους πραίτορες λέγονταν και οι άρχοντες πολλών γερμανικών πόλεων. Στη δε εποχή του Ναπολέοντα οι διοριζόμενοι πραίτορες γερουσιαστές ήταν επιφορτισμένοι με καθήκοντα φρούρησης της γερουσίας.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]