Πολ Κάλας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ο Πολ Κάλας (Paul Kalas) είναι σύγχρονος Ελληνοαμερικανός αστρονόμος, γνωστός για την ανακάλυψη δίσκων συντριμμάτων γύρω από αστέρες. Ομάδα επιστημόνων με επικεφαλής τον Κάλας απεικόνισε για πρώτη φορά στο ορατό φως έναν εξωηλιακό πλανήτη με τροχιακή κίνηση γύρω από τον αστέρα Φομαλώ, σε απόσταση 25 ετών φωτός από τη Γη[1]. Ο πλανήτης αυτός αναφέρεται ως «Φομαλώ b».

Βιογραφικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Κάλας γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη στις 13 Αυγούστου 1967. Οι γονείς του ήταν ο Γεώργιος και η Μαρία Καβαλλίνη, που είχαν μεταναστεύσει στις ΗΠΑ από το Ηράκλειο της Κρήτης. Ο Πολ παρακολούθησε μαθήματα στο γυμνάσιο Detroit Country Day School στο Μίσιγκαν και σπούδασε φυσική και αστρονομία στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, στο Ανν Άρμπορ. Συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές και πήρε το διδακτορικό του στην αστρονομία το 1996 από το Πανεπιστήμιο της Χαβάης υπό την επίβλεψη του Ντέιβιντ Τζούιτ.

Στη συνέχεια ο Κάλας εργάσθηκε ως μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ για την Αστρονομία στη Χαϊδελβέργη της Γερμανίας, στο Επιστημονικό Ινστιτούτο του Διαστημικού Τηλεσκοπίου (Βαλτιμόρη) και στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ. Το 2006 εκλέχθηκε καθηγητής της αστρονομίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ. Σήμερα ζει στο Μπέρκλεϊ με τη σύζυγό του Ασπασία Γκίκα και τις κόρες τους Μαρία-Νικολέττα και Ναταλία[2].

Ανακαλύψεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Κάλας πρωτοστάτησε στην ανακάλυψη αρκετών περιαστρικών δίσκων χρησιμοποιώντας ένα στεμματογράφο στο Διαστημικό Τηλεσκόπιο Χαμπλ και στο τηλεσκόπιο των 2,2 μέτρων του Πανεπιστημίου της Χαβάης στο Μάουνα Κέα. Το 1995 ανεκάλυψε ποικίλες μορφές ασύμμετρων δομών σε οπτικές εικόνες του δίσκου του Βήτα Οκρίβαντος[3]. Υπήρξε ο επικεφαλής επιστήμονας στην ομάδα που απεικόνισε για πρώτη φορά στο ορατό φως δίσκους συντριμμάτων γύρω από τον γειτονικό ερυθρό νάνο AU Μικροσκοπίου και τον φωτεινό αστέρα Φομαλώ[4][5].

Η εικόνα του Φομαλώ από τον Κάλας με το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Χαμπλ απεκάλυψε μία στενή ζώνη σκόνης και μικρών σωμάτων ανάλογη με τη Ζώνη Κάιπερ του Ηλιακού μας Συστήματος. Ωστόσο, ο Κάλας βρήκε πως η ζώνη του Φομαλώ είναι στενή και γεωμετρικά έκκεντρη σε σχέση με τον αστέρα κατά 15 AU. Τα χαρακτηριστικά αυτά θεωρούνται ισχυρές ενδείξεις για την ύπαρξη ενός εξωηλιακού πλανήτη που περιφέρεται γύρω από τον Φομαλώ και διαμορφώνει με τη βαρύτητά του τη μορφολογία της ζώνης-δίσκου.

Ανακαλυφθέντες περιαστρικοί δίσκοι: 5
AU Μικροσκοπίου[5] 14 Οκτωβρίου 2003
Φομαλώ[4] 17 Μαΐου 2004
HD 15115[6] 17 Ιουλίου 2006
HD 53143[7] 11 Σεπτεμβρίου 2004
HD 139664[7] 14 Οκτωβρίου 2004

Τιμητική διάκριση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Βραβείο Newcomb Cleveland του Αμερικανικού Συνδέσμου για την Προαγωγή της Επιστήμης (American Association for the Advancement of Science) το 2009[8][9]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Overbye, Dennis (November 14, 2008). «First Pictures Taken of Extrasolar Planets». The New York Times. http://www.nytimes.com/2008/11/14/science/space/14planet.html?partner=permalink&exprod=permalink. Ανακτήθηκε στις 13 November 2008. 
  2. http://astro.berkeley.edu/~kalas/
  3. Kalas, P. (1995). «Asymmetries in the Beta Pictoris dust disk». The Astrophysical Journal 110: 794-804. doi:10.1086/117565. Bibcode1995AJ....110..794K. 
  4. 4,0 4,1 Kalas, P. (2005). «A planetary system as the origin of structure in Fomalhaut's dust belt». Nature 435 (7045): 1067-1070. doi:10.1038/nature03601. PMID 15973402. Bibcode2005Natur.435.1067K. 
  5. 5,0 5,1 Kalas, P. (2004). «Discovery of a large dust disk around the nearby star AU Microscopii». Science 303 (5666): 1990-1992. doi:10.1126/science.1093420. PMID 14988511. Bibcode2004Sci...303.1990K. 
  6. Kalas, P. (2007). «Discovery of extreme asymmetry in the debris disk surrounding HD 15115». The Astrophysical Journal 661 (1): L85-L88. doi:10.1086/518652. Bibcode2007ApJ...661L..85K. 
  7. 7,0 7,1 Kalas, P. (2006). «First scattered light images of debris disks around HD 53143 and HD 139664». The Astrophysical Journal 637 (1): L57-L60. doi:10.1086/500305. Bibcode2006ApJ...637L..57K. 
  8. Robert Sanders (February 18, 2010). «Images of extrasolar planets win award for most outstanding papers in Science». http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2010/02/18_kalas_fomalhaut.shtml. Ανακτήθηκε στις 2010-03-11. 
  9. AAAS (November, 2009). «Newcomb Cleveland Prize Recipients». http://www.aaas.org/aboutaaas/awards/newcomb/newcomb_winners.shtml. Ανακτήθηκε στις 2010-04-21. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Paul Kalas της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).