Πολιτική της Γουινέας-Μπισσάου
Το πολίτευμα της Γουινέας-Μπισσάου είναι Προεδρική Δημοκρατία, με Αρχηγό Κράτους τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ο οποίος εκλέγεται για πενταετή θητεία με καθολική ψηφοφορία. Η νομοθετική εξουσία ασκείται από την Εθνοσυνέλευση του Λαού, η οποία απαρτίζεται από 100 μέλη, τα οποία εκλέγονται με την ψήφο του λαού, για τετραετή θητεία. Το Σύνταγμα είναι σε ισχύ από τις 16 Μαΐου του 1984 και αναθεωρήθηκε στις 4 Μαΐου του 1991, 4 Δεκεμβρίου 1991, 26 Φεβρουαρίου 1993, 9 Ιουνίου 1993 και το 1996. Οι πολίτες αποκτούν δικαίωμα ψήφου σε ηλικία 18 ετών. Η νομοθεσία βασίζεται στο γαλλικό ποινικό δίκαιο. Τα μέλη του Ανωτάτου Δικαστηρίου (Supremo Tribunal da Justica) διορίζονται από τον Πρόεδρο.
Πολιτική ιστορία [Επεξεργασία]
Πρώτα χρόνια ανεξαρτησίας [Επεξεργασία]
Πρώην πορτογαλική αποικία, η χώρα κηρύχθηκε ανεξάρτητη στις 24 Σεπτεμβρίου του 1973 και σχηματίστηκε Συμβούλιο του Κράτους, με επικεφαλής το Λουίς Καμπράλ. Στις 10 Σεπτεμβρίου του επόμενου χρόνου η Πορτογαλία αναγνώρισε την ανεξαρτησία της Γουινέας-Μπισσάου και ο Καμπράλ ανέλαβε Πρόεδρος. Έναν μήνα μετά αποσύρθηκαν και τα τελευταία πορτογαλικά στρατεύματα. Το νεοσύστατο κράτος φρόντισε να προβεί σε σειρά μέτρων, όπως η κρατικοποίηση των γαιών (1975) και η εισαγωγή νομίσματος (πέσο) (1976).
Πραξικόπημα 1980 [Επεξεργασία]
Η σχετική περίοδος σταθερότητας διακόπηκε από το στρατιωτικό πραξικόπημα στις 14 Νοεμβρίου του 1980, που έφερε στην εξουσία το Νίνο Βιέιρα. Ο τελευταίος φρόντισε να ψηφιστεί νέο Σύνταγμα, το Μάιο του 1984 που ενδυνάμωσε τις εξουσίες του και τον κατέστησε πανίσχυρο. Στις 13 Μαΐου του 1984 ο Βιέιρα εξελέγη Πρόεδρος του Συμβουλίου του Κράτους και παράλληλα διατηρήθηκε στο αξίωμα του Αρχηγού της Κυβέρνησης. Προηγήθηκαν οι καταγγελίες κατά του πρωθυπουργού Βίκτορ Σαούντε Μαρία για προετοιμασία πραξικοπήματος και η συνακόλουθη απόλυσή του, στις 12 Μαρτίου του 1984. Στις 31 Μαρτίου του ιδίου έτους διεξήχθησαν και εκλογές για τοπικά συμβούλια.
Πορεία προς τον πολυκομματισμό [Επεξεργασία]
Στις 6 Νοεμβρίου του 1985 ήρθαν στο φως νέες καταγγελίες για σχεδιασμό πραξικοπήματος, αυτήν τη φορά εναντίον του αντιπροέδρου, Πάουλο Κορέια. Αποτέλεσμα ήταν η εκτέλεση του τελευταίου και 6 συνεργατών του, στις 12 Ιουλίου του 1986. Τρία χρόνια μετά, στις 15 Ιουνίου του 1989 διεξήχθησαν γενικές εκλογές και στις 19 Ιουνίου επανεξελέγη ο Βιέιρα στην προεδρία. Το Φεβρουάριο του 1991 το καθεστώς κινήθηκε στην κατεύθυνση μετατροπής του πολιτεύματος σε ημι-προεδρικό σύστημα. Όπως και άλλες χώρες την ίδια περίοδο στην Αφρική, η Γουινέα-Μπισσάου υιοθέτησε το πολυκομματικό σύστημα, στις 8 Μαΐου του 1991. Το Σύνταγμα αναθεωρήθηκε στις 2 Δεκεμβρίου του 1991 και με βάση αυτό θεσμοθετήθηκε ξανά η θέση του Πρωθυπουργού, που είχε καταργηθεί το 1984. Ο Βιέιρα εξελέγη στην προεδρία του πανίσχυρου κόμματος PAIGC στις 23 Δεκεμβρίου του 1991.
Οι καταγγελίες για πραξικοπήματα δε σταμάτησαν παρά την εφαρμογή πολυκομματικού συστήματος διακυβέρνησης. Το Μάρτιο του 1993 κατηγορήθηκε ο Ζοάο ντα Κόστα για σχεδιασμό ανατροπής της κυβέρνησης. Τελικά, οι πρώτες πολυκομματικές εκλογές διεξήχθησαν στις 3 Ιουλίου (βουλευτικές) και στις 7 Αυγούστου του 1994 (προεδρικές) . Πρόεδρος εξελέγη ο Νίνο Βιέιρα με 52% κερδίζοντας τον Κούμπα Ιαλά, ο οποίος έλαβε 48%.
Εμφύλιος πόλεμος [Επεξεργασία]
Τον Ιούνιο του 1998 ξέσπασε ανταρσία του στρατού, εξαιτίας της απόλυσης του Αρχηγού του Στρατού, Ανσουμάνε Μανέ. Ο Πρόεδρος Βιέιρα έστειλε στρατό για να καταστείλουν την ανταρσία. Στις 26 Ιουλίου η κυβέρνηση και οι αντάρτες υπέγραψαν κατάπαυση του πυρός. Έπειτα από παρέμβαση της Οικονομικής Κοινότητας της Δυτικής Αφρικής (ECOWAS) υπογράφηκε νέα συμφωνία, στις 26 Αυγούστου. Ωστόσο, τον Οκτώβριο του ίδιου χρόνου ξανάρχισαν οι εμφύλιες συγκρούσεις και οι αντάρτες επικράτησαν. Την 1η Νοεμβρίου με την υπογραφή συμφωνίας στην Αμπούτζα της Νιγηρίας (και στο Λομέ, το Φεβρουάριο του 1999), επισημοποιήθηκε η νίκη του αρχηγού των ανταρτών, Ανσουμάνε Μανέ και άνοιξε ο δρόμος για διεξαγωγή προεδρικών και βουλευτικών εκλογών το 1999. Επίσης, αποσύρθηκαν τα στρατεύματα της Γουινέας (Κόνακρι) και της Σενεγάλης, τα οποία είχαν παραταχθεί στη χώρα. Τις εκλογές οργάνωσε κυβέρνηση εθνικής ενότητας, που σχηματίστηκε στις 12 Φεβρουαρίου του 1999 με πρωθυπουργό το Φρανσίσκο Φαντούλ. Ο Πρόεδρος Βιέιρα εξαναγκάστηκε να αποχωρήσει από την εξουσία στις 7 Μαΐου του 1999 και Αρχηγός Κράτους ανέλαβε προσωρινά ο Πρόεδρος της Βουλής, Μαλάμ Μπακάι Σανιά. Νέο Σύνταγμα υιοθετήθηκε στις 7 Ιουλίου του ιδίου έτους και στις προεδρικές εκλογές στις 16 Ιανουαρίου του 2000 εξελέγη ο Κούμπα Ιαλά.
Νέο πραξικόπημα, επιστροφή και δολοφονία Βιέιρα [Επεξεργασία]
Νέος Πρόεδρος έγινε μετά ο Κούμπα Ιαλά , ο οποίος κατηγορήθηκε για νεποτισμό και ανατράπηκε με ένα ακόμα πραξικόπημα, το 2003, ξανά από στρατιωτικούς. Οι πραξικοπηματίες παρέδωσαν την εξουσία σε βουλευτές και μετά τις νέες προεδρικές εκλογές, το 2005, επέστρεψε στην εξουσία ο Νίνο Βιέιρα.
Το Μάρτιο του 2007 υπέβαλε την παραίτησή του ο Πρωθυπουργός Αριστίντες Γκόμες και τον διαδέχθηκε στο αξίωμα ο Μαρτίνιο Ντάφα Καμπί. Μετά τη διεξαγωγή των βουλευτικών εκλογών στις 16 Νοεμβρίου του 2008, το Αφρικανικό Κόμμα για την Ανεξαρτησία της Γουινέας και του Πρασίνου Ακρωτηρίου επέστρεψε στην εξουσία. Ωστόσο, μία εβδομάδα έπειτα από τις εκλογές εκδηλώθηκε ανταρσία του στρατού. Συγκεκριμένα, στις 23 Νοεμβρίου, στασιαστές επιτέθηκαν στην οικία του προέδρου Βιέιρα και άνοιξαν πυρ, με αποτέλεσμα να σκοτωθεί ένας από τους επιτιθέμενους και να τραυματιστούν σε ανταλλαγή πυροβολισμών που επακολούθησε δεκάδες άτομα. Οι επίδοξοι πραξικοπηματίες δεν κατάφεραν να φτάσουν στο δωμάτιο του προέδρου και της συζύγου του, με αποτέλεσμα το προεδρικό ζεύγος να μην πάθει το παραμικρό. Ακολούθησε σωρεία συλλήψεων στρατιωτικών. [1]
Την 1η Μαρτίου του 2009 ο αρχηγός του Στρατού, στρατηγός Ταγκμέ Να Ουαϊέ, ο οποίος ασκούσε έντονη κριτική στον πρόεδρο Βιέιρα, σκοτώθηκε από έκρηξη χειροβομβίδας στο αρχηγείο του στρατού. Επακολούθησε ανταλλαγή πυροβολισμών γύρω από το Προεδρικό Μέγαρο στην Μπισσάου, σε μία ακόμα πιθανή απόπειρα πραξικοπήματος και επίθεση εναντίον του προέδρου, στις 2 Μαρτίου. Λίγο αργότερα ανακοινώθηκε η δολοφονία του προέδρου[2]. Ο Βιέιρα φερόταν υπεύθυνος για τη δολοφονία του Ουαϊέ και σκοτώθηκε από υποστηρικτές του δολοφονηθέντος αρχηγού του Στρατού[3] τη στιγμή που εγκατέλειπε την οικία του. Ο στρατός επίσημα αρνήθηκε τους ισχυρισμούς αυτούς[4] μετά την ανάληψη ευθύνης από αξιωματικούς του στρατού. Στις 3 Μαρτίου ορκίστηκε προσωρινός πρόεδρος ο μέχρι τότε πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης, Ραϊμούντο Περέιρα.
Μια μέρα πριν την έναρξη της προεκλογικής περιόδου, στις 5 Ιουνίου του 2009, δολοφονήθηκε στην οικία του ο υποψήφιος για το προεδρικό αξίωμα, Μπασίρο Ντάμπο. Στις εκλογές που διεξήχθησαν τον Ιούνιο και τον Ιούλιο του 2009 εξελέγη πρόεδρος ο Μαλάμ Μπακάι Σανιά.
Ανταρσία του στρατού 2010 [Επεξεργασία]
Έπειτα από την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος του 2008, o υποναύαρχος Μπούμπο Να Τσούτο κατέφυγε στην Γκάμπια, όπου συνελήφθη. Εν συνεχεία επέστρεψε κρυφά μεταμφιεσμένος σε ψαρά και κατέφυγε σε κτήριο του ΟΗΕ στην Γουινέα-Μπισσάου. Τα Ηνωμένα Έθνη αρνήθηκαν να τον παραδώσουν στις αρχές. Την 1η Απριλίου 2010 στρατιώτες εισήλθαν στο κτήριο του ΟΗΕ και πήραν τον Μπούμπο Να Τσούτο. Την ίδια ημέρα εισέβαλαν στην οικία του πρωθυπουργού Κάρλος Γκόμες Ζούνιορ και τον έθεσαν υπό κράτηση. Ταυτόχρονα, αιχμαλωτίστηκαν 40 αξιωματικοί του στρατού σε στρατιωτική βάση. Εκατοντάδες υποστηρικτών του Γκόμες ζήτησαν την απελευθέρωση του πρωθυπουργού, ενώ ο υπαρχηγός του στρατού , Αντόνιο Τζάι, απείλησε να εκτελέσει τον Γκόμες αν συνεχίζονταν οι κινητοποιήσεις.[5] Την επόμενη ημέρα (2 Απριλίου) ο πρωθυπουργός αφέθηκε ελεύθερος και επέστρεψε στα καθήκοντά του[6].
Απόπειρα πραξικοπήματος 2011 [Επεξεργασία]
Στις 26 Δεκεμβρίου 2011 απέτυχε και νέα απόπειρα πραξικοπήματος, για την οποία συνελήφθη ο αρχηγός του Ναυτικού Μπούμπο ντα Τσούτο, μαζί με 100 και πλέον άτομα. Ο Πρωθυπουργός Γκόμες κατέφυγε για λίγο στην πρεσβεία της Αγκόλας. Η απόπειρα έγινε ενώ ο Πρόεδρος Μαλάμ Μπακάι Σανιά απουσίαζε για νοσηλεία στη Γαλλία.[7]
Θάνατος Σανιά, εκλογές και πραξικόπημα 2012 [Επεξεργασία]
Ο Πρόεδρος Σανιά πέθανε στο Παρίσι, στις 9 Ιανουαρίου 2012 και προσωρινά στη θέση του ανέλαβε ο Ραϊμούντο Περέιρα.[8] Την ίδια περίοδο, ανέλαβε καθήκοντα και η πρώτη γυναίκα στο πρωθυπουργικό αξίωμα της χώρας, η Αντιάτο Τζαλό Ναντινιά. Ακολούθησε ο πρώτος γύρος των προεδρικών εκλογών, στις 18 Μαρτίου 2012, κατά τον οποίο ο Κάρλος Γκόμες ο νεότερος προηγήθηκε με ποσοστό 48,97% έναντι 23,36% για τον Μοχάμεντ Ιαλά Εμπαλό. Σε ένα ακόμα στρατιωτικό πραξικόπημα, στις 12 Απριλίου 2012, η πολιτική κυβέρνηση ανατράπηκε, ο Πρόεδρος και η Πρωθυπουργός συνελήφθησαν και ο δεύτερος γύρος των εκλογών αναβλήθηκε.
Νομοθετική εξουσία [Επεξεργασία]
Η Εθνοσυνέλευση (Assembleia Nacional Popular da Guiné-Bissau) σχηματίζεται έπειτα από τη διεξαγωγή εκλογών. Οι τελευταίες βουλευτικές εκλογές διεξήχθησαν στις 28 Μαρτίου του 2004 και οι έδρες είναι 102 , εκ των οποίων τα 100 μέλη εξελέγησαν με αναλογική εκπροσώπηση (λίστα κομμάτων). Οι δύο εναπομείνασες έδρες προορίζονται για τους πολίτες της αφρικανικής χώρας που ζουν στο εξωτερικό. Η θητεία των μελών της Εθνοσυνέλευσης είναι πενταετής. Προσωρινός Πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης από τον Ιανουάριο του 2012 είναι ο Μανουέλ Σερίφο Ναμάτζο.
Διοικητική Διαίρεση [Επεξεργασία]
Η Γουινέα-Μπισσάου διαιρείται σε 9 διοικητικά διαμερίσματα, με μεγαλύτερο αυτό της από το 1942 πρωτεύουσας, Μπισσάου (έχει γύρω στους 350.000 κατοίκους). Στην Μπισσάου ζει το ¼ περίπου του πληθυσμού στη χώρα, ενώ το 1/3 διαμένει στις πόλεις. Η πρωτεύουσα αποτελεί ταυτόχρονα και το μεγαλύτερο λιμάνι στη χώρα.
- Γκαμπού
- Κατσέου
- Κινάρα
- Μπαφάτα
- Μπιόμπο
- Μπισσάου
- Μπολάμα/ Μπιζάγκος
- Οΐο
- Τομπαλί
Αρχηγοί Κράτους της Γουινέας-Μπισσάου [Επεξεργασία]
(Οι ημερομηνίες που αναγράφονται με πλάγιους χαρακτήρες υποδηλώνουν de facto συνέχιση της ηγεσίας)
| Περίοδος | Αρχηγός Κράτους | Σημειώσεις |
|---|---|---|
| 24 Σεπτεμβρίου 1973 ως 14 Νοεμβρίου 1980 | Λουίς ντε Αλμέιντα Καμπράλ, Πρόεδρος του Συμβουλίου του Κράτους | |
| 14 Νοεμβρίου 1980 ως 14 Μαΐου 1984 | Ζοάο Μπερνάρντο Βιέιρα, Πρόεδρος του Συμβουλίου της Επανάστασης | 1η θητεία |
| 14 Μαΐου 1984 ως 16 Μαΐου 1984 | Σενιόρα Κάρμεν Περέιρα, Πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης του Λαού | |
| 16 Μαΐου 1984 ως 29 Σεπτεμβρίου 1994 | Ζοάο Μπερνάρντο Βιέιρα, Πρόεδρος του Συμβουλίου του Κράτους | 2η θητεία |
| 29 Σεπτεμβρίου 1994 ως 7 Μαΐου 1999 | Ζοάο Μπερνάρντο Βιέιρα,Πρόεδρος | |
| 7 Μαΐου 1999 ως 14 Μαΐου 1999 | Ανσουμάνε Μανέ, Διοικητής της Στρατιωτικής Χούντας | |
| 14 Μαΐου 1999 ως 17 Φεβρουαρίου 2000 | Μαλάμ Μπακάι Σανιά, υπηρεσιακός Πρόεδρος | |
| 17 Φεβρουαρίου 2000 ως 14 Σεπτεμβρίου 2003 | Κούμπα Ιαλά, Πρόεδρος | |
| 14 Σεπτεμβρίου 2003 ως 28 Σεπτεμβρίου 2003 | Βερίσιμο Κορέια Σεάμπρα, προσωρινός Πρόεδρος | Γεννήθηκε στις 16 Φεβρουαρίου του 1947. Ηγήθηκε στρατιωτικού πραξικοπήματος και ανέτρεψε τον Κούμπα Ιαλά το Σεπτέμβριο του 2003. Αρχηγός του Στρατού, σκοτώθηκε από στασιαστές στρατιώτες οι οποίοι παρέμεναν απλήρωτοι, στις 6 Οκτωβρίου του 2004. |
| 28 Σεπτεμβρίου 2003 ως 1η Οκτωβρίου 2005 | Ενρίκε Ρόζα, Υπηρεσιακός Πρόεδρος | Γεννήθηκε στις 18 Ιανουαρίου του 1946. Υποψήφιος στις προεδρικές εκλογές του 2009. Πέθανε στις 15 Μαΐου 2013. |
| 1η Οκτωβρίου 2005 ως 2 Μαρτίου 2009 | Ζοάο Μπερνάρντο Βιέιρα, Πρόεδρος | δεύτερη θητεία, δολοφονήθηκε εν ενεργεία |
| 3 Μαρτίου 2009 ως 8 Σεπτεμβρίου 2009 | Ραϊμούντο Περέιρα, Υπηρεσιακός Πρόεδρος | σημερινός |
| 8 Σεπτεμβρίου 2009 ως 9 Ιανουαρίου 2012 | Μαλάμ Μπακάι Σανιά, Πρόεδρος | δεύτερη φορά, πέθανε εν ενεργεία |
| 9 Ιανουαρίου 2012 ως 12 Απριλίου 2012 | Ραϊμούντο Περέιρα, Υπηρεσιακός Πρόεδρος (2η φορά) | Ανατράπηκε σε στρατιωτικό πραξικόπημα |
| 12 Απριλίου 2012 ως σήμερα | Μανουέλ Σερίφο Ναμάτζο, Υπηρεσιακός Πρόεδρος | Σημερινός |
Πρωθυπουργοί της Γουινέας-Μπισσάου [Επεξεργασία]
| Περίοδος | Αρχηγός Κυβέρνησης | Σημειώσεις |
|---|---|---|
| 24 Σεπτεμβρίου 1973 ως 7 Ιουλίου 1978 | Φρανσίσκο Μέντες, Πρωθυπουργός | |
| 7 Ιουλίου 1978 ως 28 Σεπτεμβρίου 1978 | Κονσταντίνο Τεϊσέιρα, Πρωθυπουργός | |
| 28 Σεπτεμβρίου 1978 ως 14 Νοεμβρίου 1980 | Ζοάο Μπερνάρντο Βιέιρα, Πρωθυπουργός | |
| 14 Μαΐου 1982 ως 10 Μαρτίου 1984 | Βίκτορ Σαούντε Μαρία, Πρωθυπουργός | |
| 27 Δεκεμβρίου 1991 ως 26 Οκτωβρίου 1994 | Κάρλος Κορέια, Πρωθυπουργός | 1η θητεία |
| 26 Οκτωβρίου 1994 ως 6 Ιουνίου 1997 | Μανουέλ Σατουρνίνο ντα Κόστα, Πρωθυπουργός | |
| 6 Ιουνίου 1997 ως 3 Δεκεμβρίου 1998 | Κάρλος Κορέια, Πρωθυπουργός | 2η θητεία |
| 3 Δεκεμβρίου 1998 ως 19 Φεβρουαρίου 2000 | Φρανσίσκο Φαντούλ, Πρωθυπουργός | |
| 19 Φεβρουαρίου 2000 ως 19 Μαρτίου 2001 | Καετάνο Ν’Τσάμα, Πρωθυπουργός | Γεννήθηκε το 1955 και ανήκει στο Κόμμα για την Κοινωνική Ανανέωση. Το 2001 διορίστηκε Γενικός Εισαγγελέας. |
| 21 Μαρτίου 2001 ως 9 Δεκεμβρίου 2001 | Φαουστίνο Ιμπαλί, Πρωθυπουργός | Γεννήθηκε γύρω στο 1956 και ήταν υποψήφιος στις προεδρικές εκλογές του 1999, όπου έλαβε το 8,2% των ψήφων (3ος). Το 2001 έγινε Υπουργός Εξωτερικών. Ίδρυσε το Κόμμα Μανιφέστου για το Λαό, με το οποίο κατήλθε υποψήφιος στις προεδρικές εκλογές του 2005 λαμβάνοντας 0,52%. Συνελήφθη μαζί με άλλους πολιτικούς στις 5 Ιουνίου του 2009, καθώς θεωρήθηκε εμπλεκόμενος σε απόπειρα πραξικοπήματος. |
| 9 Δεκεμβρίου 2001 ως 17 Νοεμβρίου 2002 | Αλαμάρα Νιασέ, Πρωθυπουργός | Γεννήθηκε το 1957 και ανήκει στο Κόμμα για την Κοινωνική Ανανέωση, αρχηγός του ως το 2002. Χρημάτισε Υπουργός Γεωργίας το 2000-2001. |
| 17 Νοεμβρίου 2002 ως 14 Σεπτεμβρίου 2003 | Μάριο Πίρες, Πρωθυπουργός | Γεννήθηκε γύρω στο 1949 και ανήκει στο Κόμμα για την Κοινωνική Ανανέωση. |
| 28 Σεπτεμβρίου 2003 ως 10 Μαΐου 2004 | Αρτούρ Σανιά, Πρωθυπουργός | Γεννήθηκε γύρω στο 1965 και χρημάτισε Υπουργός Εσωτερικών. Ανήκει στο Κόμμα για την Κοινωνική Ανανέωση. Συνελήφθη στη διάρκεια αντικυβερνητικών διαδηλώσεων, το 2005. |
| 10 Μαΐου 2004 ως 2 Νοεμβρίου 2005 | Κάρλος Γκόμες (νεότερος), Πρωθυπουργός | 1η θητεία |
| 2 Νοεμβρίου 2005 ως 13 Απριλίου 2007 | Αριστίντες Γκόμες, Πρωθυπουργός | |
| 13 Απριλίου 2007 ως 6 Αυγούστου 2008 | Μαρτίνιο Ντάφα Καμπί, Πρωθυπουργός | |
| 6 Αυγούστου 2008 ως 25 Δεκεμβρίου 2008 | Κάρλος Κορέια, Πρωθυπουργός | 3η θητεία |
| 25 Δεκεμβρίου 2008 ως 10 Φεβρουαρίου 2012 | Κάρλος Γκόμες (νεότερος), Πρωθυπουργός | - |
| 10 Φεβρουαρίου 2012 ως 12 Απριλίου 2012 | Αντιάτο Τζαλό Ναντινιά, Υπηρεσιακή Πρωθυπουργός | Πρώτη γυναίκα στο πρωθυπουργικό αξίωμα. Ανατράπηκε σε στρατιωτικό πραξικόπημα |
| 12 Απριλίου 2012 ως σήμερα | Ρουί Ντουάρτε ντε Μπάρος, Υπηρεσιακός Πρωθυπουργός | - |
Πολιτικά κόμματα [Επεξεργασία]
Με το νέο Σύνταγμα , ο πολυκομματισμός κατοχυρώθηκε στη χώρα. Τα μεγαλύτερα κόμματα είναι το Αφρικανικό Κόμμα Ανεξαρτησίας της Γουινέας και του Πρασίνου Ακρωτηρίου (Partido Africano da Independência de Guiné e Cabo Verde) και το Κόμμα για την Κοινωνική Ανανέωση (Partido para a Renovaçao Social). Υπάρχουν επίσης και άλλα κόμματα, όπως:
- Ενωτικό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (Partido Unido Social Democrático)
- Ενωμένη Πλατφόρμα (Plataforma Unida)
- Εκλογική Ένωση (União Eleitoral)
- Δημοκρατικό Σοσιαλιστικό Κόμμα (Partido Democrático Socialista)
- Ένωση για την Αλλαγή (União para a Mudança)
- Αντίσταση της Γουινέα-Μπισσάου-Κίνημα Μπαφατά t (Resistência da Guiné-Bissau-Movimento Bafatá)
- Κόμμα Εθνικής Ενότητας (Partido da Unidade Nacional)
- Ενωμένος Συνασπισμός του Λαού (Aliança Popular Unida)
- Εθνική Ένωση για Δημοκρατία και Πρόοδο (União Nacional para a Democracia e o Progresso)
- Κόμμα των Εργατών (Partido dos Trabalhadores)
- Κόμμα Μανιφέστου του Λαού (Partido do Manifesto do Povo)
- Σοσιαλιστικό Κόμμα της Γουινέας-Μπισσάου (Partido Socialista da Guiné-Bissau)
- Δημοκρατικό Κίνημα της Γουινέας (Movimento Democrático Guineense)
- Φόρουμ Πολιτών της Γουινέας-Κοινωνική Δημοκρατία (Fórum Cívico Guineense-Social Democracia)
- Λαϊκό Κόμμα της Γουινέας (Partido Popular Guineense)
Εκλογές [Επεξεργασία]
Προεδρικές εκλογές 2012 [Επεξεργασία]
Σύμφωνα με το Σύνταγμα, οι εκλογές θα πρέπει να γίνουν σε διάστημα όχι μεγαλύτερο από 90 ημέρες. Μετά το θάνατο του Προέδρου Σανιά (9 Ιανουαρίου 2012) προκηρύχθηκαν πρόωρες εκλογές. Ο πρώτος γύρος των προεδρικών εκλογών διεξήχθη στις 18 Μαρτίου 2012. Ο Κάρλος Γκόμες ο νεότερος προηγήθηκε με ποσοστό 48,97% έναντι 23,36% για τον Μοχάμεντ Ιαλά Εμπαλό. Ακολούθησε ένα ακόμα στρατιωτικό πραξικόπημα, στις 12 Απριλίου 2012 και ο δεύτερος γύρος των εκλογών αναβλήθηκε.
Προηγούμενες προεδρικές εκλογές [Επεξεργασία]
Προεδρικές εκλογές 2009 [Επεξεργασία]
Οι τελευταίες προεδρικές εκλογές στη χώρα διεξήχθησαν στις 28 Ιουνίου του 2009. Η συμμετοχή ήταν χαμηλή[9]. Αναφορικά με τις συνθήκες διεξαγωγής, οι παρατηρητές της ΕΕ ανέφεραν ότι οι εκλογές ήταν ελεύθερες και δίκαιες, μέχρι εκείνη τη στιγμή, χωρίς να έχουν αναφερθεί περιστατικά βίας ή νοθείας[10]. Εκ των υποψηφίων για το προεδρικό αξίωμα, εγκρίθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο η υποψηφιότητα 12 προσώπων και απορρίφθηκε η υποψηφιότητα οκτώ. Η μοναδική γυναίκα που ήταν υποψήφια είναι η Φρανσίσκα Βαζ Τουρπίν[11] Λίγο πριν τη διεξαγωγή των εκλογών δολοφονήθηκε ο Μπασίρο Ντάμπο, ένας εκ των 12 υποψηφίων. Ανάμεσα στους 11 εναπομείναντες υποψηφίους ήταν και οι πρώην πρόεδροι της χώρας, Κούμπα Ιαλά (υποψήφιος του PRS), Μαλάμ Μπακάι Σανιά (υποψήφιος του PAIGC) και ο ανεξάρτητος Ενρίκε Ρόζα. Οι τρεις τους θεωρούνταν οι σημαντικότεροι διεκδικητές του προεδρικού αξιώματος από τους αναλυτές και αναμένονταν να αποτελέσουν τους πρωταγωνιστές των εκλογών.[12] Στις 2 Ιουλίου ανακοινώθηκε από την εκλογική επιτροπή ότι οι νικητές του δευτέρου γύρου ήταν οι Ιαλά και Σανιά. Σύμφωνα με τα πρώτα αποτελέσματα από τον πρώτο γύρο (28 Ιουνίου) ο Σανιά έλαβε 39,59% των ψήφων και ο Ιαλά 29,42%. Ο δεύτερος γύρος διεξήχθη στις 26 Ιουλίου.[13] Στον δεύτερο γύρο πρόεδρος εξελέγη ο Μαλάμ Μπακάι Σανιά με ποσοστό 63,52% των ψήφων (224.259 ψήφοι), ενώ ο Ιαλά έλαβε 36,48%. Η συμμετοχή ήταν 61%. Ο Ιαλά δέχθηκε το αποτέλεσμα και ζήτησε από τον νικητή των εκλογών να εργαστεί για την ανάπτυξη της χώρας.
Αποτελέσματα [Επεξεργασία]
| Υποψήφιοι - Κόμματα | Ψήφοι 1ου γύρου |
% 1ου γύρου |
Ψήφοι 2ου γύρου |
% 2ου γύρου |
|
|---|---|---|---|---|---|
| Μαλάμ Μπακάι Σανιά - Αφρικανικό Κόμμα για την Ανεξαρτησία της Γουινέας και του Πράσινου Ακρωτηρίου | 133.786 | 37,5% | 224.259 | 63,52% | |
| Κούμπα Ιαλά - Κόμμα για την Κοινωνική Ανανέωση | 99.428 | 27,9% | 129.973 | 36,8% | |
| Ενρίκε Ρόζα - ανεξάρτητος | 81.751 | 22,9% | |||
| Λοιποί - ανεξάρτητοι | 41.375 | 11,6% | |||
| Σύνολο | 356.340 | 100,00% | 354.232 | 100,00% | |
| Πηγή: Adam Carr's Election Archive, abola.pt | |||||
Προεδρικές εκλογές 2005 [Επεξεργασία]
| Υποψήφιοι και κόμματα | Ψήφοι 1ος γύρος |
% 1ος γύρος |
Ψήφοι 2ος γύρος |
% 2ος γύρος |
|---|---|---|---|---|
| Μαλάμ Μπακάι Σανιά - Αφρικανικό Κόμμα Ανεξαρτησίας της Γουινέας και του Πρασίνου Ακρωτηρίου | 158.276 | 35,45% | 196.759 | 47,65% |
| Νίνο Βιέιρα - Ανεξάρτητος | 128.918 | 28,87% | 216.167 | 52,35% |
| Κούμπα Ιαλά - Κόμμα για την Κοινωνική Ανανέωση | 111.606 | 25,00% | - | - |
| Φρανσίσκο Φαντούλ - Ενωμένο Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα | 12.733 | 2,85% | - | - |
| Αρεγκάντο Μαντένκε Τε - Κόμμα των Εργατών της Γουινέας-Μπισσάου | 9.000 | 2,02% | - | - |
| MΜαμαντού Ιάια Τζαλό - Ανεξάρτητος | 7.112 | 1,59% | - | - |
| Μάριο Λόπες ντα Ρόσα - Ανεξάρτητος | 4.863 | 1,09% | - | - |
| Ιντρίσα Ντζαλό - Κόμμα Εθνικής Ενότητας | 3.604 | 0,81% | - | - |
| Αντελίνο Μάνο Κέτα - Ανεξάρτητος | 2.816 | 0,63% | - | - |
| Φαουστίνο Ιμπαλί- Κόμμα- Μανιφέστο του Λαού | 2.330 | 0,52% | - | - |
| Παουλίνο Εμπόσα Ιέ - Ανεξάρτητος | 2.215 | 0,50% | - | - |
| Αντονιέτα Ρόζα Γκόμες - Κοινωνικό Φόρουμ της Γουινέας-Σοσιαλιστική Δημοκρατία | 1.642 | 0,37% | - | - |
| Ζοάο Τάτις Σα - Κόμμα του Λαού της Γουινέας | 1.378 | 0,31% | - | - |
| Σύνολο (συμμετοχή 87,6% / 78,6%) | 446.493 | 412.926 |
Βουλευτικές εκλογές [Επεξεργασία]
Οι τελευταίες βουλευτικές εκλογές διεξήχθησαν στις 16 Νοεμβρίου του 2008[14].Το κόμμα PAIGC κέρδισε 67 επί συνόλου 100 εδρών στο Κοινοβούλιο έναντι 28 για το Κόμμα για την Κοινωνική Ανανέωση του πρώην προέδρου Κούμπα Ιαλά. Τρεις έδρες κέρδισε το νεοσύστατο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα για την Ανεξαρτησία και για την Ανάπτυξη, Η συμμετοχή στις εκλογές ήταν της τάξης του 82%.[15] Στις 25 Δεκεμβρίου του 2008 διορίστηκε πρωθυπουργός ο Κάρλος Γκόμες.
Αποτελέσματα εκλογών 2008 [Επεξεργασία]
| Κόμματα | Ψήφοι | % | Έδρες |
|---|---|---|---|
| Αφρικανικό Κόμμα Ανεξαρτησίας της Γουινέας και του Πρασίνου Ακρωτηρίου (Partido Africano da Independência de Guiné e Cabo Verde, PAIGC) | 227.036 | 49,75 | 67 |
| Κόμμα για την Κοινωνική Ανανέωση (Partido da Renovaçao Social, PRS) | 115.409 | 25,29 | 28 |
| Ρεπουμπλικανικό Κόμμα για Ανεξαρτησία και Ανάπτυξη (Partido Republicano para Independência e Desenvolvimento, PRID) | 34.305 | 7,52 | 3 |
| Κόμμα Νέα Δημοκρατία (Partido da Nova Democracia, PND) | 10.721 | 2,35 | 1 |
| Κόμμα των Εργατών (Partido dos Trabalhadores, PT) | 10.503 | 2,30 | — |
| Ενωμένο Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (Partido Unido Social Democrático, PUSD) | 7.695 | 1,69 | — |
| Κόμμα για την Ανάπτυξη, τη Δημοκρατία και την Υπηκοότητα (Partido para Democracia, Desenvolvimento e Cidadania, PADEC) | 7.073 | 1,55 | — |
| Δημοκρατικός Συνασπισμός (Aliança Democrático, AD) | 6.321 | 1,39 | 1 |
| Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (Partido Social Democrata, PSD) | 6.315 | 1,38 | — |
| Συνασπισμός των Πατριωτικών Δυνάμεων (Aliança de Forças Patrióticas, AFP) | 5.867 | 1,29 | — |
| Δημοκρατικό Κέντρο (Centro Democrático, CD) | 5.475 | 1,20 | — |
| Λαϊκό Δημοκρατικό Κόμμα (Partido Popular Democrático, PPD) | 5.308 | 1,16 | — |
| Κόμμα της Προόδου (Partido de Progresso, PP) | 3.095 | 0,68 | — |
| Δημοκρατικό Κόμμα της Γουινέας (Partido Democrático Guinéense, PDG) | 3.065 | 0,67 | — |
| Πατριωτική Ένωση της Γουινέας (União Patriótica Guinéense, UPG) | 2.807 | 0,62 | — |
| Δημοκρατικό Κοινωνικό Κόμμα (Partido Democrático Social, PDS) | 1.697 | 0,37 | — |
| Εθνική Ένωση για Δημοκρατία και Πρόοδο (União Nacional para Democracia e Progresso, UNDP) | 1.328 | 0,29 | — |
| Κόμμα για την Εθνική Συμφιλίωση (Partido da Reconciliação Nacional, PRN) | 782 | 0,17 | — |
| Σοσιαλιστικό Κόμμα – Γουινέα-Μπισσάου (Partido Socialista – Guiné Bissau, PS–GB) | 639 | 0,14 | — |
| Δημοκρατικό Κίνημα της Γουινέας (Movimento Democrático Guinéense, MDG) | 638 | 0,14 | — |
| Σύνδεσμος για την Οικολογική Προστασία της Γουινέας (Liga Guinéense para Protecção Ecológica, LIPE) | 233 | 0,05 | — |
| Σύνολο (συμμετοχή 82%) | 456.312 | 100,00 | 100 |
| Πηγή: rulers.org, AMBP | |||
Προηγούμενες εκλογές [Επεξεργασία]
Οι προηγούμενες βουλευτικές εκλογές διεξήχθησαν στις 28 Μαρτίου του 2004.
Αποτελέσματα βουλευτικών εκλογών 2004 [Επεξεργασία]
| Κόμματα | Ψήφοι | % | Έδρες |
|---|---|---|---|
| Αφρικανικό Κόμμα Ανεξαρτησίας της Γουινέας και του Πρασίνου Ακρωτηρίου (Partido Africano da Independência de Guiné e Cabo Verde) | 145.316 | 33,88 | 45 |
| Κόμμα για την Κοινωνική Ανανέωση (Partido para a Renovaçao Social) | 113.656 | 26,50 | 35 |
| Ενωμένο Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (Partido Unido Social Democrático) | 75.485 | 17,60 | 17 |
| Ενωμένη Πλατφόρμα(Plataforma Unida) | 20.700 | 4,83 | - |
| Εκλογική Ένωση (União Eleitoral) | 18.354 | 4,28 | 2 |
| Δημοκρατικό Σοσιαλιστικό Κόμμα (Partido Democrático Socialista) | 8.789 | 2,05 | - |
| Ένωση για Αλλαγή (União para a Mudança) | 8.621 | 2,01 | - |
| Αντίσταση της Γουινέας-Μπισσάου- Κίνημα Μπαφατά (Resistência da Guiné-Bissau-Movimento Bafatá) | 7.918 | 1,85 | - |
| Κόμμα Εθνικής Ενότητας| (Partido da Unidade Nacional) | 6.260 | 1,46 | - |
| Ενωμένη Συμμαχία του Λαού (Aliança Popular Unida) | 5.817 | 1,36 | 1 |
| Εθνική Ένωση για Δημοκρατία και Πρόοδο (União Nacional para a Democracia e o Progresso) | 5.042 | 1,18 | - |
| Κοινωνικό Φόρουμ της Γουινέας-Σοσιαλιστική Δημοκρατία (Fórum Cívico Guineense-Social Democracia) | 4.209 | 0,98 | - |
| Δημοκρατικό Κίνημα της Γουινέας (Movimento Democrático Guineense) | 4.202 | 0,98 | - |
| Κόμμα Μανιφέστο του Λαού (Partido do Manifesto do Povo) | 3.402 | 0,79 | - |
| Σοσιαλιστικό Κόμμα της Γουινέας-Μπισσάου (Partido Socialista da Guiné-Bissau) | 1.167 | 0,27 | - |
| Σύνολο (συμμετοχή 76.2%) | 428,937 | 100.00 | 100 |
| Εγγεγραμμένοι | 603,639 | ||
| Σύνολο ψήφων | 460,254 | ||
| Άκυρα | 31,317 | ||
| Πηγή: African Elections Database | |||
Ανθρώπινα δικαιώματα [Επεξεργασία]
Το Φεβρουάριο του 1993 η Εθνοσυνέλευση ενέκρινε σειρά συνταγματικών τροποποιήσεων με σκοπό να διασφαλίσει τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα. Παράλληλα, καταργήθηκε η θανατική ποινή. Η Διεθνής Αμνηστία είχε καταγγείλει τις αρχές της χώρας γισ συλλήψεις πολιτών και στρατιωτών που φέρονταν αναμεμειγμένοι σε απόπειρα πραξικοπήματος το 1993. Σε έκθεση του 1996 η χώρα δεν αναφέρθηκε ξανά. Το 1998 όμως, όταν ξέσπασε ο εμφύλιος πόλεμος, πολλοί στρατιώτες εκτελέστηκαν από τους αντιπάλους τους. Τον Αύγουστο του 1991 ιδρύθηκε ο Σύνδεσμος για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στη Γουινέα-Μπισσάου.
ΜΜΕ [Επεξεργασία]
Με νομοσχέδιο στις 3 Οκτωβρίου του 1993 ο Τύπος και τα ΜΜΕ έγιναν πιο φιλελεύθερα. Ο Τύπος συμπεριλαμβάνει την κυβερνητική εφημερίδα No Pintcha και ανεξάρτητες εκδόσεις, όπως L’Expresso Bissau, Correo da Guinee-Bissau, Banomero. O κρατικός ραδιοφωνικός σταθμός (RDN) ανταγωνίζεται τρεις ιδιωτικούς– Radio Pindjitiguiti, Radio Mavegro και Radio Bombolom.
Συνθήκες διαβίωσης [Επεξεργασία]
Η χώρα είναι μια από τις φτωχότερες στον κόσμο, κάτι που επιβεβαιώνεται και από τη χαμηλή της θέση στο Δείκτη Ανθρώπινης Ανάπτυξης. Επιπλέον, οι υγειονομικές συνθήκες δεν είναι οι ιδανικές για τον πληθυσμό. Το 2005 και το 2008 η χώρα αντιμετώπισε επιδημίες χολέρας, με περισσότερους από 200 νεκρούς στη δεύτερη επιδημία, κατά την οποία προσβλήθηκαν πάνω από 12.000 άτομα.[16]. Σύμφωνα με έκθεση που δόθηκε στη δημοσιότητα στο Ναϊρόμπι, το Νοέμβριο του 2008, η χώρα είναι η χειρότερη για τα παιδιά της Αφρικής[17].
Διεθνείς Σχέσεις [Επεξεργασία]
Η Γουινέα-Μπισσάου είναι μέλος πολλών διεθνών οργανισμών και ειδικότερα ανήκει στους οργανισμούς: ACCT, ACP, AfDB, Αφρικανική Ένωση, CPLP, ECOWAS, FAO, FZ, G-77, IBRD, ICAO, ICCt (υπέγραψε), ICRM, IDA, IDB, IFAD, IFC, IFRCS, ILO, IMF, IMO, Interpol, IOC, IOM, ITSO, ITU, ITUC, MIGA, NAM, OIC, OIF, OPCW (υπέγραψε), ΟΗΕ, UNCTAD, UNESCO, UNIDO, Union Latina, UNWTO, UPU, WADB (περιφερειακό μέλος), WAEMU, WFTU, WHO, WIPO, WMO, WTO.
Άμυνα [Επεξεργασία]
Δραστηριοποιούνται οι Επαναστατικές Ένοπλες Δυνάμεις του Λαού (FARP). Αυτές περιλαμβάνουν Στρατό Ξηράς, Ναυτικό, Αεροπορία και παραστρατιωτική δύναμη. Τις δεκαετίες του ' 80 και του ' 90 αλλά και το 2003 εκδηλώθηκαν επιτυχημένες και μη απόπειρες πραξικοπημάτων. Το Μάρτιο του 2009 ο πρόεδρος της χώρας, Νίνο Βιέιρα, δολοφονήθηκε από υποστηρικτές του επίσης δολοφονηθέντος αρχηγού του στρατού. Η στρατιωτική θητεία είναι υποχρεωτική και η ηλικία στράτευσης είναι στα 18 χρόνια.
Πηγές [Επεξεργασία]
- Χρονολόγιο - Πολιτική ιστορία της Γουινέας-Μπισσάου.
- ↑ Express, Γουϊνέα-Μπισάου-Επίθεση στασιαστών στρατιωτών εναντίον της προεδρικής κατοικίας, 23 Νοεμβρίου 2008.
- ↑ Guinea-Bissau president 'killed', Al Jazeera, 2 Μαρτίου 2009
- ↑ Εξπρές, Γουινέα-Μπισάου. Στρατιωτικοί σκότωσαν τον πρόεδρο της χώρας, 2 Μαρτίου 2009.
- ↑ "Guinea-Bissau president 'killed in clash between rival soldiers'", The Guardian, 2 Μαρτίου 2009>
- ↑ Al Jazeera English - Africa - Guinea-Bissau PM detained
- ↑ Xinhua, Guinea-Bissau PM resumes post after brief detention, 04-04-2010.
- ↑ Al Jazeera, Coup attempt 'fails' in Guinea-Bissau, 29-12-2011.
- ↑ President of Guinea-Bissau Dies in France, VOA News, 9-1-2012.
- ↑ Voice of America, Guinea Bissau Election Turnout Low, 29 Ιουνίου 2009.
- ↑ Afrik.com,Guinea Bissau: Elections so far free and fair, 29 Ιουνίου 2009.
- ↑ "Bissau: 12 candidats retenus pour la présidentielle, 8 exclus", AFP, 14 Μαΐου 2009 (Γαλλικά).
- ↑ Fid Thompson, "Guinea-Bissau holds elections Sunday", Associated Press, 26 Ιουνίου 2009.
- ↑ Radio France International, Former presidents to face off in second round of presidential poll, 2 Ιουλίου 2009.
- ↑ Guinea-Bissau votes in search for stability, Reuters, 16 Νοεμβρίου 2008.
- ↑ Nasdaq, Guinea-Bissau's Main Party Wins Election -Provisional Results, 21 Νοεμβρίου 2008.
- ↑ Καθημερινή, Περισσότεροι από 200 νεκροί εξαιτίας της χολέρας στη Γουινέα Μπισάου, 24 Οκτωβρίου 2008.
- ↑ Γαλλικό Πρακτορείο, Mauritius best, Guinea Bissau worst for African children: report, 20 Νοεμβρίου 2008.
| Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Politics of Guinea-Bissau της Αγγλόγλωσσης Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες). |
