Πληκτρολόγιο

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Πατώντας τα πλήκτρα ενός πληκτρολογίου.

Το πληκτρολόγιο είναι μία συσκευή εισόδου του υπολογιστή. Η βασική λειτουργία του πληκτρολογίου είναι η εισαγωγή χαρακτήρων (κειμένου) στον υπολογιστή. Επιπλέον, περιλαμβάνει αρκετά ακόμα πλήκτρα που βοηθούν στην ευκολότερη πλοήγηση στον υπολογιστή.

Συνδέσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αντάπτορας USB σε PS/2

Υπάρχουν πληκτρολόγια που συνδέονται με καλώδιο με βύσμα τύπου PS2, σε θύρα USB αλλά και πληκτρολόγια ασύρματης σύνδεσης. Σε περίπτωση που θέλουμε να συνδέσουμε πληκτρολόγιο με καλώδιο USB σε θύρα PS/2 θα χρειαστούμε τον ανάλογο αντάπτορα.

Βύσμα πληκτρολογίου USB

Εκτυπώσιμοι χαρακτήρες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Διατάξεις χαρακτήρων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το πληκτρολόγιο περιλαμβάνει όλους τους χαρακτήρες κάποιου αλφάβητου π.χ. του λατινικού, και πολλά σημεία στίξης, διακριτικά σύμβολα, και βοηθητικά πλήκτρα. Ανάλογα με το αλφάβητο και την γλώσσα που χρησιμοποιεί ο χρήστης μπορεί το πληκτρολόγιο να έχει διάφορες διατάξεις πλήκτρων.

Λατινικά πληκτρολόγια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι διάφορες δυνατές διατάξεις πληκτρολογίων για διάφορες γλώσσες που χρησιμοποιούν το λατινικό αλφάβητο, συνήθως αναφέρονται με τα πρώτα έξι γράμματα στην διάταξη. Έτσι για παράδειγμα η συνηθέστερη διάταξη είναι η QWERTY, ακολουθούμενη από την QWERTZ (που χρησιμοποιείται στην Κεντρική Ευρώπη) και την AZERTY (που χρησιμοποιείται στην γαλλόφωνες χώρες). Οι λατινικοί χαρακτήρες σύμφωνα με την διάταξη πλήκτρων QWERTY βρίσκονται στο πληκτρολόγιο όπως φαίνονται στο παρακάτω σχήμα:

Αμερικανική διάταξη πλήκτρων

Εκτός από τις παραπάνω διατάξεις υπάρχουν κάποιες που δεν είναι βασισμένες στην τυπική διάταξη QWERTY, π.χ. στην Τουρκία χρησιμοποιείται η τουρκική διάταξη Turkish-F παράλληλα με την τυπική QWERTY. Επίσης υπάρχει η διάταξη πληκτρολογίου Dvorak που δημιουργήθηκε με γνώμονα την συχνότητα γραμμάτων στην αγγλική γλώσσα ώστε να είναι γρηγορότερη η πληκτρολόγηση, έχοντας τα συνηθέστερα γράμματα κάτω από τα περισσότερο ευκίνητα δάκτυλα. Η διάταξη Dvorak είναι η παρακάτω:

Αμερικανική διάταξη πλήκτρων Dvorak

Ελληνικά πληκτρολόγια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ελληνική διάταξη πλήκτρων είναι η παρακάτω (δεν υπάρχουν άλλες διατάξεις για το ελληνικό αλφάβητο):

Ελληνική διάταξη πλήκτρων

Τα αριθμητικά ψηφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα ψηφία βρίσκονται στον υπολογιστή πάνω από τις γραμμές που περιέχουν τους χαρακτήρες. Περιέχονται, δηλαδή, τα ψηφία από 0 μέχρι 9 με την παρακάτω σειρά. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 0

Οι ειδικοί χαρακτήρες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δεξιά από τα γράμματα, υπάρχουν 8 πλήκτρα (περίπου) με ειδικούς χαρακτήρες. Αυτό σημαίνει ότι όταν τα χρησιμοποιούμε, μόνα τους ή σε συνδυασμό με το πλήκτρο Shift, έχουμε 16 ειδικούς χαρακτήρες. Άλλο ένα πλήκτρο με ειδικούς χαρακτήρες βρίσκεται αριστερά από το πλήκτρο που έχει το 1. Επιπλέον, ειδικοί χαρακτήρες υπάρχουν και στα πλήκτρα που είναι και τα νούμερα και εμφανίζονται πατώντας ταυτόχρονα το πλήκτρο Shift. Τέλος, όταν το πληκτρολόγιο γράφει ελληνικούς χαρακτήρες το πλήκτρο που στα λατινικά εμφάνιζε το Q εμφανίζει το : και το ; με ή χωρίς το πάτημα του Shift, αντίστοιχα.

Ορισμένοι από τους ειδικούς χαρακτήρες που περιέχονται στο πληκτρολόγιο είναι οι ακόλουθοι:

+ _ - = ! @ # $ % ^ & * ( ) ~ ` : ; { } | ¨ " < > ? [] \ , . /

(Επειδή, προφανώς υπάρχουν πολύ περισσότεροι ειδικοί χαρακτήρες, τα προγράμματα επεξεργασίας κειμένου (editors) παρέχουν άλλους τρόπους για την εμφάνιση τους.)

Τα πλήκτρα Space και Tab[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Space (κενό, διάστημα) χρησιμοποιείται για την εμφάνιση ενός κενού. Το tab, χρησιμοποιείται για τη στοίχιση του κέρσορα κατά μήκος ενός μεγάλου κενού διαστήματος (συνήθως 4-5 φορές μεγαλύτερο από το κενό) από την προηγούμενη στοίχιση και εξαρτάται από τις ρυθμίσεις του συγκεκριμένου προγράμματος (ή του περιβάλλοντος εργασίας). Συνήθως το tab δεν προσθέτει κενά στο κείμενο αλλά τον ειδικό χαρακτήρα "οριζόντιο tab" (με κωδικό ASCII το: 9) και εξαρτάται από το περιβάλλον στο οποίο θα εμφανιστεί το κείμενο το πόσα κενά θα δημιουργήσει. Επίσης, σε αρκετά περιβάλλοντα ( ή/και προγράμματα), χρησιμεύει για τη μετακίνηση σε επόμενο σημείο (ή προηγούμενο αν χρησιμοποιηθεί δευτερεύον ειδικό πλήκτρο όπως π.χ. το Alt) π.χ. σε επόμενο κουτί εισαγωγής κειμένου.

Τα βέλη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα τέσσερα βέλη του πληκτρολογίου χρησιμεύουν για την μετακίνηση πάνω, κάτω, δεξιά ή αριστερά ανάλογα με το σύμβολο που έχουν επάνω τους. Η μετακίνηση αυτή μπορεί να είναι μετακίνηση του δρομέα (κέρσορα) (όταν μιλάμε για επεξεργασία κειμένου), μετακίνηση ενός επιλεγμένου αντικειμένου, εικόνας ή και κάποιου χαρακτήρα-ήρωα (σε παιχνίδια).

Τα πλήκτρα των συντομεύσεων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα πλήκτρα που χρησιμοποιούνται στις διάφορες συντομεύσεις είναι κυρίως το Shift, το Ctrl και το Alt.

Το πλήκτρο Shift[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Shift

Η λέξη Shift (σιφτ) στα αγγλικά σημαίνει μετάθεση, γι' αυτό άλλωστε, δίπλα στη λέξη Shift στο αντίστοιχο πλήκτρο, υπάρχει και ένα βελάκι που δείχνει προς τα πάνω. Ονομάστηκε έτσι, για τον εξής λόγο: Μερικά πλήκτρα έχουν σχεδιασμένους πάνω τους 2 χαρακτήρες, ο ένας πάνω από τον άλλο. Όταν πατάς ένα τέτοιο πλήκτρο μόνο του, τότε εμφανίζεται ο χαρακτήρας που είναι σχεδιασμένος από κάτω. Αντίθετα, αν πατάς ταυτόχρονα και το Shift τότε εμφανίζεται ο χαρακτήρας που βρίσκεται από πάνω.

Για να εμφανιστούν τα κεφαλαία γράμματα, τόσο στους ελληνικούς, όσο και στους λατινικούς χαρακτήρες, αρκεί να πατηθεί αρχικά το πλήκτρο Shift και κρατώντας το πατημένο να πατηθεί ο επιθυμητός χαρακτήρας. Πχ. για να εμφανιστεί ο χαρακτήρας 'Α', αρκεί να πατηθεί το Shift και στη συνέχεια το α. Αυτό μπορεί να το αναφερθεί συμβολικά ως Shift + α.

Το Shift υπάρχει δύο φορές στο πληκτρολόγιο, μία τέρμα αριστερά και μία τέρμα δεξιά στη σειρά που βρίσκονται τα πλήκτρα των χαρακτήρων ζ, χ, ψ, ω, β, ν και μ.

Το πλήκτρο Ctrl[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ctrl

Το όνομα Ctrl προκύπτει από την αγγλική λέξη Control που σημαίνει έλεγχος. Το Ctrl διαβάζεται και ως Control (κοντρόλ).

Το Ctrl χρησιμεύει σε ορισμένες συντομεύσεις του πληκτρολογίου. Μία συνηθισμένη συντόμευση στον υπολογιστή είναι αυτή της αντιγραφής. Συνήθως (στις περισσότερες εφαρμογές), ο συνδυασμός Ctrl + C αντιγράφει το κείμενο που έχει επιλέξει προηγουμένως ο χρήστης. Άλλη ιδιαίτερα γνωστή συντόμευση είναι το Ctrl + V που επικολλά το κείμενο που έχει προηγουμένως αντιγραφεί ή αποκοπεί.

Γενικότερα, υπάρχουν πολλές συντομεύσεις περισσότερες από τις οποίες δεν είναι κοινώς "αποδεκτές" από όλα τα προγράμματα και λειτουργικά συστήματα, αλλά αλλάζουν ανάλογα με το πρόγραμμα που χρησιμοποιείται.

Το Ctrl υπάρχει δύο φορές στο πληκτρολόγιο, μία τέρμα αριστερά και μία στο άκρο δεξιά κάτω από τη σειρά που βρίσκονται τα δύο Shift.

Alt

Όπως και το Ctrl, το πλήκτρο Alt βοηθάει σε ορισμένες συντομεύσεις, ενώ αρκετά συχνά χρησιμοποιείται μαζί με το Ctrl (Ctrl + Alt + [χαρακτήρας]).

Το Alt υπάρχει δύο φορές στο πληκτρολόγιο, δεξιά και αριστερά από το πλήκτρο Space (κενό).


Το πλήκτρο AltGR[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο αρχικό IBM AT Enhanced πληκτρολόγιο το δεξί κουμπί Alt έχει πράσινους χαρακτήρες, ωστόσο η IBM ισχυρίζεται ότι το πλήκτρο AltGr είναι ένα αρκτικόλεξο της φράσης "εναλλακτικά γραφικά" [1] [2]. Η σημασία της συντομογραφίας του πλήκτρου δεν αναγράφεται σε πολλά συμβατά τεχνικά εγχειρίδια IBM PC.

Το πλήκτρο Caps Lock[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Caps Lock

Όπως λέει το όνομά του, "κλειδώνει" τα κεφαλαία. Δηλαδή, όταν είναι ενεργοποιημένο και πατήσεις οποιοδήποτε από τα πλήκτρα χαρακτήρων, εμφανίζεται το κεφαλαίο του αντίστοιχου γράμματος. Επίσης, όταν είναι ενεργοποιημένο, αν πατήσεις Shift + [χαρακτήρα], εμφανίζεται το αντίστοιχο πεζό γράμμα.

Τα πλήκτρα F1 - F12[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το όνομα F(αριθμός) προέκυψε από την αγγλική λέξη function που σημαίνει λειτουργία ή συνάρτηση και την αρίθμηση αυτών.

Υπάρχουν 12 τέτοια πλήκτρα στον πληκτρολόγιο και βρίσκονται στη σειρά πάνω από τα πλήκτρα με τους αριθμούς.

Το F1 χρησιμοποιείται σχεδόν πάντα για να εμφανίσει το παράθυρο της βοήθειας του αντίστοιχου προγράμματος ή λειτουργικού συστήματος. Τα υπόλοιπα πλήκτρα F2-F12 δεν έχουν κάποιο σταθερό ρόλο και κάθε πρόγραμμα επιλέγει για το αν θα εκτελούν κάποια λειτουργία ή δεν θα χρησιμοποιούνται καθόλου.

Τα πλήκτρα αυτά ήταν πολύ μεγάλης σημασίας όταν πολύ παλιότερα οι υπολογιστές δεν είχαν ποντίκι. Ήταν ένας από τους λίγους τρόπους να δοθεί εντολή για εκτέλεση μίας ενέργειας σχετικά εύκολα.

Πλήκτρα διόρθωσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Enter/Return
  • Backspace
  • Insert
  • Delete
  • Tab

Το πλήκτρο Enter[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα πλήκτρα Return/Enter σ' ένα πληκτρολόγιο.

Το πλήκτρο enterπλήκτρο επιστροφής, return) σε έναν προσωπικό υπολογιστή, στα σύγχρονα μοντέλα επιτελεί δυο βασικές λειτουργίες.

  1. Προκαλεί τον τερματισμό καταχώρησης στοιχείων σε μια φόρμα ή πεδίο και τη συνέχιση του εν λόγω προγράμματος ή την εκτέλεση μιας προκαθορισμένης ενέργειας σε ένα πλαίσιο διαλόγου.
  2. Επιστρέφει τον δείκτη εισαγωγής κειμένου (δρομέα ή κέρσορα - cursor) στην επόμενη γραμμή σε έναν επεξεργαστή κειμένου. Αυτή η λειτουργία προέρχεται από την παλαιότερη λειτουργία της επιστροφής του φορέα (σαριού ή κυλίνδρου, γνωστής και σαν επιστροφή φορέα ή carriage return), που υπήρχε στις γραφομηχανές.

Άλλοι χαρακτήρες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άλλα πλήκτρα του πληκτρολογίου είναι το Delete (=διαγραφή), που σβήνει τον επόμενο χαρακτήρα ή αρχεία, το Backspace που σβήνει τον προηγούμενο χαρακτήρα, το Home που πηγαίνει τον δρομέα (cursor) στην αρχή της γραμμής, το End που πηγαίνει τον δρομέα στο τέλος της γραμμής, το Page up και το Page down που εμφανίζουν την παραπάνω ή την παρακάτω "οθόνη", το Print screen (=εκτύπωση οθόνης), που αντιγράφει υπό μορφή εικόνας ό,τι εμφανίζεται εκείνη τη στιγμή στην οθόνη (εκτός από τον δείκτη του ποντικιού - mouse pointer), το Insert (ενεργοποιεί - απενεργοποιεί την παρεμβολή χαρακτήρων), το NumLock ("κλειδώνει" το αριθμητικό πληκτρολόγιο), το Scroll Lock (ενεργοποιεί - απενεργοποιεί την κύλιση της οθόνης), το Pause ή Break (διακόπτει τη ροή ενός προγράμματος ή σταματά εντελώς την εκτέλεσή του) κ.α. Πολλά από τα πιο πάνω πλήκτρα, επειδή στο σύγχρονο λογισμικό είτε χρησιμοποιούνται ελάχιστα είτε είναι ολοσχερώς ανενεργά, χρησιμοποιούνται για ειδικές λειτουργίες από πολλούς δημιουργούς λογισμικού.

Πλήκτρα WASD[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πλήκτρα WASD.

Τα πλήκτρα WASD (δηλαδή αυτά που αντιστοιχούν στους χαρακτήρες W, A, S και D) είναι ένα υποσύνολο των πλήκτρων των πληκτρολογίων τύπου QWERTY το οποίο, εκτός από την εισαγωγή των αντίστοιχων χαρακτήρων, χρησιμοποιείται και στα περισσότερα παιχνίδια υπολογιστών. Συγκεκριμένα, τα πλήκτρα αυτά χρησιμεύουν στο χειρισμό της κίνησης του παίκτη, ειδικά σε παιχνίδια όπου απαιτείται και ποντίκι.

Προαιρετικά πλήκτρα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εκτός από όσα αναφέρθηκαν παραπάνω, ορισμένα πληκτρολόγια περιέχουν και άλλα πλήκτρα, όπως το Fn που υπάρχει στην πλειονότητα των φορητών υπολογιστών και το ειδικό πλήκτρο με το λογότυπο των Windows, που υπάρχει σχεδόν σε όλα τα σύγχρονα πληκτρολόγια προσωπικών υπολογιστών, για λειτουργίες του συστήματος. Το τελευταίο υπάρχει και στους υπολογιστές της Apple, σαν πλήκτρο με το σήμα της εταιρείας (μήλο) και με παρόμοια λειτουργία. Άλλα πλήκτρα, που υπάρχουν σε κάποια πληκτρολόγια, μπορεί να χρησιμεύουν στην πλοήγηση στο Διαδίκτυο, στον χειρισμό προγραμμάτων μουσικής, στον χειρισμό παιχνιδιών κτλ.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα