Μοναστήρι (ΠΓΔΜ)

Μοναστήρι
Ο δρόμος Σιρόκ Σοκάκ (Широк Сокак) στο Μοναστήρι.
Χώρα	Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας
Περιφέρεια	Πελαγονίας
Δήμος	Μπίτολα
Πληθυσμός	86.408 (2002)
Υψόμετρο	580 m
Δικτυακός τόπος	http://www.bitola.gov.mk

Το Μοναστήρι ή Μπίτολα (Σλαβομακεδονικά: Битола [ˈbitɔɫa] , Σερβικά: Битољ, Βουλγαρικά: Битоля, Βλάχικα: Bitule/Bituli, Τουρκικά: Manastır, مناستر) και διεθνώς Bitola) είναι πόλη της νοτιοδυτικής ΠΓΔΜ, το δεύτερο μετά τα Σκόπια σημαντικότερο διοικητικό, πολιτιστικό, βιομηχανικό, εμπορικό, εκπαιδευτικό, αλλά και πληθυσμιακό κέντρο της χώρας, με 86.408 κατοίκους κατά την απογραφή του 2002.

Γενικά

Η πόλη είναι χτισμένη σε υψόμετρο 576 μέτρα από την επιφάνεια της θάλασσας, στο νοτιότερο τμήμα της κοιλάδας της Πελαγονίας. Περιβάλλεται από τα όρη Μπάμπα και Νίντζε και απέχει 175 χλμ από την πρωτεύουσα της χώρας, τα Σκόπια, 180 χλμ από τη Θεσσαλονίκη και μόλις 15 χλμ από τα σύνορα με την Ελλάδα και πιο συγκεκριμένα από τον μεθοριακό σταθμό της Νίκης Φλώρινας. Εξαιτίας του κομβικού χαρακτήρα της, κατά την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ήταν γνωστή με το προσωνύμιο «η πόλη των προξένων», καθώς πολλές ευρωπαϊκές χώρες διέθεταν προξενεία στο Μοναστήρι.

Η πόλη βρίθει αξιόλογων πολιτιστικών μνημείων, χαρακτηριστικότερα όλων ο καθεδρικός ναός του Αγίου Δημητρίου (1830), μια από τις μεγαλύτερες Ορθόδοξες εκκλησίες της ΠΓΔΜ, η σκεπαστή αγορά, το παλιό παζάρι του Μoναστηριού (19ος αι.), ο Πύργος με το Ρολόι (17ος αι.), το Τέμενος του Αϊντάρ Καντί (16ος αι.) αλλά και πλήθος νεοκλασσικών αρχοντικών του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα στο φημισμένο κεντρικό δρόμο της πόλης Σιρόκ Σοκάκ (Широк Сокак).

Ιστορία

Ο θυρεός του Μοναστηρίου με τους μαιάνδρους

Κουπόνια εκχώρησης από την Οθωμανικό κράτος για την κατασκευή και εκμετάλλευση της σιδηροδρομικής γραμμής Thessalonique-Monastir (1893)

Στα 2 χλμ από το κέντρο της πόλης, ήταν χτισμένη η αρχαία πόλη Ηράκλεια Λυγκηστίς που ιδρύθηκε από τον Μακεδόνα βασιλιά Φίλιππο Β΄ κατά τον 4ο αι. π.Χ.

Η ίδρυση της πόλης ανάγεται στον 9ο ή στον 10ο αι. μ.Χ. Αρχικά βυζαντινή πόλη, καταλήφθηκε από τους Βουλγάρους, οι οποίοι την ονόμασαν Ομπίτελ. Το όνομα Μπίτολα προέρχεται από την παλαιά εκκλησιαστική σλαβική λέξη обитѣль (ομπίτελ) που σημαίνει μοναστήρι. Αργότερα πέρασε στην κατοχή των Τούρκων (1382), που της έδωσαν την ονομασία Μοναστήρι και, λόγω της στρατηγικής θέσης της, την ενίσχυσαν και την κατέστησαν σημαντικό κέντρο της μεγάλης διοικητικής περιφέρειας ως Βιλαέτι του Μοναστηρίου. Το 1821, με το ξέσπασμα της Ελληνικής επανάστασης, οι Μοναστηριώτες ξεσηκώθηκαν εναντίον των Τούρκων συμμετέχοντας στον πανελλήνιο ξεσηκωμό. Στην Πρώτη Προσωρινή Ελληνική Κυβέρνηση μάλιστα, το 1822, συστάθηκε τριμελής επιτροπή Βορειομακεδόνων, το ένα μέλος της οποίας ήταν εκπρόσωπος των επαναστατημένων Μοναστηριωτών. Σπουδαίοι Μοναστηριώτες αγωνιστές ήταν ο οπλαρχηγός της Ελληνικής επανάστασης του 1821 Σωτήριος Δαμιάνοβιτς, ο Δημήτριος Βούλγαρης, ο Στέργιος Νικολάου, ο Νικόλαος Σακκούλας και ο Νικόλαος Αδάμης. Μέχρι τους Βαλκανικούς πολέμους το ελληνικό στοιχείο της πόλης ήταν πολύ έντονο. Μετά την κατάληψή της από το σέρβικο στρατό οι περισσότεροι Έλληνες μετακινήθηκαν στην κοντινή πόλη της Φλώρινας και σε άλλες περιοχές της ελληνικής Μακεδονίας.

Υδατογραφία 19ου αιώνα με το Μοναστήρι.

Στη διάρκεια του Α΄Βαλκανικού πολέμου (1912-13) κατακτήθηκε από τους Σέρβους (18 Νοεμβρίου 1913), ενώ κατά τον Α΄Παγκόσμιο πόλεμο αποτέλεσε βουλγαρική κτήση, μετά από επίθεση του βουλγαρικού-γερμανικού στρατεύματος του στρατηγού φον Γκάλβιτς (4 Δεκεμβρίου 1915). Τον επόμενο χρόνο καταλήφθηκε από το εκστρατευτικό σώμα του Γάλλου στρατηγού Σαράιγ (19 Νοεμβρίου 1916) και στη συνέχεια αποτέλεσε για μεγάλο διάστημα το επίκεντρο των κατακτητικών προσπαθειών των Βουλγάρων, έως ότου ηττήθηκαν και παρατήθηκαν από τις βλέψεις τους.

Ελληνική Κοινότητα

Ο οθωμανικός πύργος με το ρολόι XVI αιώνα στο Μοναστήρι.

Είναι κυρίως σλαβόφωνοι, βλαχόφωνοι με καταγωγή από τη Μοσχόπολη (ήρθαν στην περιοχή μετά το 1750, λόγω της καταστροφής της Μοσχόπολης απο τουρκαλβανούς, ως αντίποινα για τα Ορλωφικά), Σαρακατσαναίοι και απόγονοι των πολιτικών προσφύγων του Ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου.

Στο Μοναστήρι λειτουργεί πολιτιστικός σύλλογος της ελληνικής ομογένειας και δεκάδες φροντιστήρια εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας. Την πόλη επισκέπτονται αρκετοί Έλληνες από τον Νομό Φλώρινας, οι οποίοι επισκέπτονται τη λαϊκή αγορά κάθε Τρίτη ή Παρασκευή, ή το καζίνο στο κέντρο της πόλης.

Φεστιβάλ Κινηματογράφου Οι Αδελφοί Μανάκη

Κάθε Σεπτέμβρη στο Μοναστήρι γίνεται το διεθνές φεστιβάλ κινηματογράφου και φωτογραφίας Manaki brothers film festival στην μνήμη των αδελφών Μανάκη οι οποίοι θεωρούνται οι πρωτοπόροι κινηματογραφιστές στα Βαλκάνια.

Προσωπικότητες

• Αναστάσιος Βαφειάδης (-1866) - έλληνας επαναστάτης του 19ου αιώνα.
• Δημήτριος Λάλας, (1848-1911) Έλληνας συνθέτης, από το Μεγάροβο. Μαθήτευσε στον Ρίχαρντ Βάγκνερ
• Αλέξανδρος Ζουμετίκος, (1861-1929) Διδάσκαλος, Διδάκτωρ Φιλοσοφίας
• Βασίλειος Αγοραστός (1864-1925) Έλληνας πολιτικός.
• Δημήτριος (Τάκος) Μακρής, πολιτικός, διατέλεσε υπουργός Εσωτερικών
• Γεώργιος Μόδης (1887-1975) Έλληνας πολιτικός και ακαδημαϊκός.
• Αντώνιος Ζώης (;-1941) - Έλληνας οπλαρχηγός Μακεδονομάχος.
• Φανούλα Παπάζογλου (1917-2001) Ελληνίδα ιστορικός.
• Θεοφύλακτος Παπακωνσταντίνου (1905-1991), δημοσιογράφος, υπουργός παιδείας (1967-1969).

Πανοραμική εικόνα του Μοναστηρίου

Πανοραμική εικόνα του Μοναστηρίου από τον λόφο Krkkardaš.

Σύνδεσμοι

• Επίσημη Ιστοσελίδα του Δήμου των Μπιτόλων.
• Σελίδα με τουριστικές πληροφορίες για τα Μπίτολα.