Μοναστήρι και Σπίτι

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Αφίσα του Έντουαρντ Πένφιλντ που διαφημίζει το "Μοναστήρι και Σπίτι" (1893).

Το Μοναστήρι και Σπίτι (The Cloister and the Hearth) είναι ιστορικό μυθιστόρημα του Άγγλου συγγραφέα Κάρολου Ρηντ, που δημοσιεύθηκε το 1861. Η υπόθεσή του τοποθετείται το 15ο αιώνα και περιστρέφεται γύρω από τα ταξίδια ενός νεαρού γραφέα, του Γεράρδου, σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες. Το "Μοναστήρι και Σπίτι" περιγράφει συχνά τα γεγονότα, τους ανθρώπους και τις πρακτικές τους με κάθε λεπτομέρεια. Το κυρίως θέμα του είναι ο αγώνας μεταξύ των υποχρεώσεων του ανθρώπου προς την οικογένεια και προς την εκκλησία.

Υπόθεση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σε μια μικρή πόλη της Ολλανδίας, το Τέργκου, ζει μία φτωχική οικογένεια με 5 παιδιά. Το ένα από αυτά, ο Γεράρδος, έχει κλίση στη ζωγραφική. Η ευφυία και το ταλέντο του νέου προκαλούν το ενδιαφέρον της λαίδης Βαν Άικ, αδελφής του διάσημου ζωγράφου της Αναγέννησης και τον στέλνει να πάρει μέρος στον καλλιτεχνικό διαγωνισμό του δούκα.

Στο δρόμο ο Γεράρδος συναντά τη Μαργαρίτα με το γέρο πατέρα της. Βλέποντας την όμορφη αυτή κοπέλα νιώθει ένα παράξενα ευχάριστο συναίσθημα, κι εκείνη το ίδιο. Ενώ τρώνε το λιτό φαγητό του Γεράρδου, περνά από μπροστά τους ο φαύλος δήμαρχος του Τέργκου, ο οποίος είχε πάρει την περιουσία του γέρου με άνομα μέσα. Βλέποντας μαζί τους τον Γεράρδο, αρχίζει να ανησυχεί ότι μία μέρα θα ανακαλύψει την απάτη του.

Στο σπίτι του δούκα, στο Ρότερνταμ, ο Γεράρδος εκφράζει τα συναισθήματά του στη Μαργαρίτα. Αργότερα ο δήμαρχος τον καλεί και του κάνει αυστηρές συστάσεις γι' αυτό το δεσμό. Αντί, όμως, να αποτρέψει προκαλεί τη συνάντηση των δύο νέων. Η στιγμή που ξαναβλέπονται είναι συγκινητική. Δίνουν όρκους αιώνιας αγάπης και σε λίγο βρίσκονται μπροστά στον παπά, για να ευλογήσει την ένωσή τους. Όμως εκείνη τη στιγμή φτάνουν ένοπλοι του δημάρχου, συλλαμβάνουν τον Γεράρδο και τον κλείνουν στη φυλακή του πύργου. Τη νύχτα η Μαργαρίτα μ' ένα φίλο του πατέρα της τού πετούν ένα σχοινί και δραπετεύει. Ο δήμαρχος με τους άνδρες του καταδιώκουν τον φυγάδα που τελικά ξεφεύγει. Τώρα πλέον δεν μένει άλλη λύση παρά η ξενητιά. Έτσι, οι δύο ερωτευμένοι χωρίζονται.

Μετά από πολλές περιπέτειες, ο Γεράρδος φτάνει στην Ιταλία, όπου αναλαμβάνει να αντιγράφει χειρόγραφα και ζωγραφίζει το πορτραίτο μίας ωραίας πριγκίπισας που τον ερωτεύεται. Αυτός όμως αγαπά τη Μαργαρίτα κι ενώ, πλούσιος πια, ετοιμάζεται να γυρίσει κοντά της, από ένα γράμμα της λαίδης -που το έχει αντικαταστήσει ο δήμαρχος- μαθαίνει ότι η αγαπημένη του -τάχα- πέθανε. Ο Γεράρδος πιστεύει το νέο και, χτυπημένος από τη θλίψη, αρχίζει να κάνει άσωτη ζωή και επιχειρεί να αυτοκτονήσει. Αφού κατά τύχη σώζεται από βέβαιο θάνατο, πηγαίνει σ' ένα μοναστήρι και γίνεται Δομινικανός καλόγερος. Αργότερα ο πάτερ Κλημέντιος, όπως τον λένε τώρα, φεύγει για τη Γερμανία και την Ολλανδία για να κηρύξει το λόγο του Θεού. Στην Ολλανδία αναζητεί τον τάφο της αγαπημένης του κι όταν μαθαίνει ότι ζει και ότι έπεσε θύμα πλεκτάνης του δημάρχου, πηγαίνει να τον βρει, αυτός όμως είναι τώρα στα τελευταία του.

Ο Γεράρδος τον εξομολογεί και τον καλεί να επανορθώσει την αδικία που έκανε στον πατέρα της Μαργαρίτας. Ύστερα, φοβούμενος τον πειρασμό και προκειμένου να αποφύγει τη Μαργαρίτα, πηγαίνει στο γειτονικό δάσος και γίνεται ερημίτης. Εκεί η Μαργαρίτα πηγαίνει να συμβουλευθεί τον ερημίτη έχοντας μαζί και το παιδάκι που είχε αποκτήσει μαζί του. Τον αναγνωρίζει και του δείχνει το παιδί τους, τον μικρό Γεράρδο. Εκείνος δέχεται τη λιγότερο οδυνηρή λύση και γίνεται εφημέριος. Η Μαργαρίτα μένει με το παιδί τους, πηγαίνει όμως συχνά και βοηθά τον αγαπημένο της στα φιλανθρωπικά του έργα. Έτσι ο ένας κοντά στον άλλο, περνούν τη ζωή τους με στοργή και αγάπη. Η ευτυχία τους, όμως, δεν μπορεί να ολοκληρωθεί γιατί ενώ εκείνος ανήκει στο μοναστήρι, αυτή έχει δοσμένο τον εαυτό της στο σπίτι.

Μετά από μερικά χρόνια, ο γιος του Γεράρδου στέλνεται σε ένα ιδιωτικό σχολείο. Αργότερα, έχοντας ακούσει ότι ξέσπασε πανώλη στο σχολείο, η Μαργαρίτα σπεύδει να σώσει το γιο της αλλά κολλάει η ίδια την ασθένεια και στη συνέχεια πεθαίνει. Ο Γεράρδος βιώνει την απώλειά της οδυνηρά, παραιτείται από τη θέση του και πεθαίνει μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Ο συγγραφέας αποκαλύπτει στο τέλος της ιστορίας ότι ο γιος της Μαργαρίτας και του Γεράρδου, ο μικρός Γεράρδος, έγινε ο μεγάλος Καθολικός λόγιος και ανθρωπιστής Ντεζιντέριους Έρασμος, που ήταν μία σημαντική ιστορική προσωπικότητα.

Κριτική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην πραγματικότητα, λίγα πράγματα είναι γνωστά για την καταγωγή του Έρασμου, αν και οι γονείς του όντως λέγονταν Μαργαρίτα και Γεράρδος. Οι γονείς του διάσημου σοφού είχαν αγνοηθεί από την Ιστορία, έως ότου ο Κάρολος Ρηντ έπεσε πάνω σε κάτι παλιές περγαμηνές και σε χειρόγραφα του ίδιου του Έρασμου. Ύστερα από μία τρομερά κουραστική αναδίφηση, ο Κάρολος Ρηντ έγραψε το έργο αυτό, που θεωρείται το αριστούργημά του. Στο τέλος του έργου, μιλώντας για τον εαυτό του, ο Ρηντ λέει ότι έσωσε τον Γεράρδο και τη Μαργαρίτα "από τη μακροχρόνια και άδικη λησμονιά".

Ο Ρηντ ένιωσε υπερηφάνεια για το πλήθος των ιστορικών πληροφοριών που περιείχε το έργο του. Όλα τα έθιμα της Ολλανδίας, της Γερμανίας και της Βουργουνδίας, που περιγράφονται μέσα στο έργο αυτό, δίνουν μία ακριβή και γραφική εικόνα για τον τρόπο ζωής και τις αντιλήψεις των ευρωπαϊκών λαών στον 15ο αιώνα.

Κατά μία εκδοχή, ο Κάρολος Ρηντ χρησιμοποίησε τη φαντασία του για να συμπληρώσει κάποια κενά στο ιστορικό υπόβαθρο του Έρασμου. Κεντρική ιδέα στην οποία στηρίζεται το λογοτέχνημα, είναι η αγαμία των ιερωμένων, την οποία ο συγγραφέας θεωρεί απάνθρωπη. Υπό αυτή την άποψη, το "Μοναστήρι και Σπίτι" μπορεί να διαβαστεί εύκολα ως μία επίθεση στις διάφορες απαιτήσεις της Καθολικής ιεροσύνης, οι οποίες αποτέλεσαν εμπόδιο στο να ξαναενωθούν η Μαργαρίτα και ο Γεράρδος. Κι αυτή η επίθεση είναι πολύ συνεπής με μερικές από τις απόψεις του Έρασμου.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • "Μοναστήρι και Σπίτι", Κλασσικά Εικονογραφημένα Νο 1033, Εκδόσεις Μ. Πεχλιβανίδη & Σία
  • "Κάρολος Ρηντ", Κλασσικά Εικονογραφημένα Νο 1033 σελ.45, Εκδόσεις Μ. Πεχλιβανίδη & Σία

Εξωτερικές συνδέσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]