Μένιος Κουτσόγιωργας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Αγαμέμνων Κουτσόγιωργας
Υπουργός Προεδρίας της Κυβέρνησης
Περίοδος
21 Οκτωβρίου 1981 – 17 Ιανουαρίου 1984
Πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου
Προκάτοχος Κωνσταντίνος Στεφανόπουλος
Διάδοχος Απόστολος Λάζαρης
Υπουργός Εσωτερικών
Περίοδος
17 Ιανουαρίου 1984 – 22 Μαΐου 1984
Πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου
Προκάτοχος Γεώργιος Γεννηματάς
Διάδοχος Παναγιώτης Μακρόπουλος
Προσωπικά στοιχεία
Γέννηση Ροδινή, Αχαΐα, Ελλάδα
Θάνατος 18 Απριλίου 1991
Πολιτικό Κόμμα ΠΑΣΟΚ
Σπουδές Τμήμα Νομικής του Πανεπιστημίου Αθηνών
Επάγγελμα Δικηγόρος

Ο Αγαμέμνων "Μένιος" Κουτσόγιωργας (1922 - 18 Απριλίου 1991) ήταν Έλληνας δικηγόρος και πολιτικός. Υπήρξε φίλος και προσωπικός δικηγόρος του Γεωργίου Παπανδρέου από τη δεκαετία του '50 και Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Προεδρίας την περίοδο 1963-1965. Επίσης, ήταν ιδρυτικό μέλος της Νέας Κίνησης Δικηγόρων Αθηνών και διετέλεσε μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών. Ο Αγαμέμνων Κουτσόγιωργας ήταν νυμφευμένος με την Αλίκη Κουτσόγιωργα με την οποία απέκτησε τρία παιδιά.

Ανήκε στη μεταπολεμική γενιά φιλελεύθερων κεντρογενών πολιτικών που διεκδικούσαν τον πλήρη εκδημοκρατισμό της Ελλάδας και τον περιορισμό των ξένων επιρροών προς την χώρα. Είχε ξεχωρίσει για την οξύτητα στις συγκρούσεις του με την αντιπολίτευση κατά τη δεκαετία του '80 και χαρακτηριστική έχει μείνει η φράση του στη Βουλή "δε δικαιούστε διά να ομιλείτε", την οποία απηύθυνε στον τότε αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης και αρχηγό της ΝΔ, Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, σχετικά με τα γεγονότα της Αποστασίας εναντίον της κυβέρνησης Γ. Παπανδρέου το 1965.[1] Συνέβαλε αποφασιστικά κατά γενική ομολογία στην εκλογική νίκη του ΠΑ.ΣΟ.Κ. στις εκλογές του 1985 ως εκφραστής, εκπρόσωπος αλλά και εμπνευστής της στρατηγικής της πόλωσης και της έντονης αντιπαράθεσης με το αντίπαλο κόμμα της Νέας Δημοκρατίας.

Πρώτη περίοδος (1922-1981)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Κουτσόγιωργας γεννήθηκε στο χωριό Ροδινή του Νομού Αχαΐας τον Μάιο του 1922. Σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και έκανε μεταπτυχιακές νομικές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού. Ανέπτυξε σημαντική δραστηριότητα ως δικηγόρος στην Αθήνα επί τριάντα έτη αναλαμβάνοντας πολλές υποθέσεις στα ανώτατα διοικητικά και αστικά δικαστήρια της Ελλάδας. Έλαβε μέρος στην Εθνική Αντίσταση κατά το διάστημα 1940-44, ως μέλος της οργάνωσης Όμηρος, οπότε και συνελήφθη από τις ιταλικές αρχές κατοχής και φυλακίστηκε.

Υπήρξε ιδρυτικό μέλος του ΠΑΣΟΚ με το οποίο και εκλεγόταν βουλευτής Αχαΐας συνεχώς από το 1974 έως το 1989. Διατέλεσε υπουργός Προεδρίας της Κυβέρνησης (1981-84), Εσωτερικών (1985), Εσωτερικών και Δημόσιας Τάξης (1985-86), Εσωτερικών (1986-1987), Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός Δικαιοσύνης με ευθύνη επίβλεψης και συντονισμού του κυβερνητικού έργου στον εσωτερικό τομέα (1985-89) και Υπουργός Προεδρίας Κυβέρνησης (1988-89).[2][3]

Είχε την απόλυτη εμπιστοσύνη του Ανδρέα Παπανδρέου και ήταν συνήγορος υπεράσπισης του κατά τη δίκη της υπόθεσης Ασπίδα. Τον Σεπτέμβριο του 1988 κατά τη διάρκεια της παραμονής του πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου στο νοσοκομείο Χέρφιλντ στο Λονδίνο για διενέργεια καρδιοχειρουργικής επέμβασης, τον αντικατέστησε στα εγκαίνια της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, όπου και εκφώνησε την καθιερωμένη ομιλία που εκφωνεί ο πρωθυπουργός.[4]

Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας της περιόδου 1967-1974 ανέπτυξε έντονη αντιστασιακή δραστηριότητα (ως ιδρυτικό μέλος της οργάνωσης ΔΕΚΑ) και συνελήφθη τον Οκτώβριο του 1967 μετά την ανακάλυψη όπλων και πομπών στο σπίτι του και φυλακίστηκε στην Τρίπολη. Αργότερα, όντας στενός πολιτικός συνεργάτης του Ανδρέα Γ. Παπανδρέου κατά την ίδια περίοδο, συνελήφθη πάλι το 1970 από την Ελληνική Στρατιωτική Αστυνομία μαζί με άλλες προσωπικότητες από τον χώρο της πρώην Ένωσης Κέντρου. Ανακρίθηκε και φυλακίσθηκε στα κτήρια της ΕΑΤ-ΕΣΑ και ύστερα στις φυλακές Κορυδαλλού. [5]

Δεκαετία 1980[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Επεισόδια της 12ης επετείου Εξέγερσης του Πολυτεχνείου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά τη διάρκεια της θητείας του ως Υπουργού Εσωτερικών και Δημόσιας Τάξης, ο Μένιος Κουτσόγιωργας χειρίστηκε την κρίση των επεισοδίων που προέκυψαν τη 17η Νοεμβρίου 1985 κατά την περίοδο των εκδηλώσεων μνήμης για την 12η επέτειο του Πολυτεχνείου, εξαιτίας του θανάτου του 15χρονου Μιχάλη Καλτεζά από πυροβολισμό αστυνομικού. Λίγη ώρα μετά το γεγονός αυτό ομάδες νεαρών συγκεντρώθηκαν στην περιοχή των Εξαρχείων και προέβησαν σε εκτεταμένα επεισόδια, εμπρησμούς και συγκρούσεις με την αστυνομία. Αργά τη νύχτα, κατέφυγαν και κατέλαβαν το κτίριο του Χημείου του Πανεπιστημίου Αθηνών στην οδό Σόλωνος στην Αθήνα το οποίο προστατευόταν από το πανεπιστημιακό άσυλο. Τις πρώτες πρωινές ώρες αποφασίστηκε η άρση του ασύλου από τις πρυτανικές αρχές και την επιτροπή ασύλου. Έτσι ο Μένιος Κουτσόγιωργας ως Υπουργός Δημόσιας Τάξης αποφάσισε την επιχείρηση εκκένωσης του Χημείου. Στη συνέχεια, δυνάμεις της αστυνομίας κατέλαβαν το Χημείο και συνέλαβαν αρκετούς από τους καταληψίες δίνοντας έτσι τέλος στα επεισόδια. Λόγω του τραγικού θανάτου του Μιχάλη Καλτεζά, ο Μένιος Κουτσόγιωργας υπέβαλε την παραίτησή του στον πρωθυπουργό, η οποία όμως δεν έγινε δεκτή.[6] [7]

Προεδρική Εκλογή 1985[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η συμβολή του Μένιου Κουτσόγιωργα θεωρήθηκε ότι ήταν καθοριστικής σημασίας σχετικά με την απόφαση του Ανδρέα Παπανδρέου να μην προτείνει τον Κωνσταντίνο Καραμανλή για επανεκλογή στο αξίωμα του Προέδρου της Δημοκρατίας στις προεδρικές εκλογές του 1985 και αντί αυτού να προτείνει τον Αρεοπαγίτη Χρήστο Σαρτζετάκη, διωχθέντα από το απριλιανό καθεστώς και γνωστό από την υπόθεση δολοφονίας του φιλειρηνιστή βουλευτή Λαμπράκη το 1963. Η πρώτη κυβέρνηση του ΠΑ.ΣΟ.Κ. βρισκόταν σε μια μορφή συγκατοίκησης με την Προεδρία Κ. Καραμανλή που είχε εκλεγεί από την προηγούμενη Βουλή τον Μάρτιο 1980. Εκτιμάται ότι χωρίς αλλαγή στο πρόσωπο του Προέδρου της Δημοκρατίας, η κυβέρνηση Παπανδρέου θα ήταν πολύ δύσκολο να προχωρήσει στην αναθεώρηση του Συντάγματος το 1985/86, η οποία αφαίρεσε σημαντικές αρμοδιότητες από τον θεσμό του Προέδρου της Δημοκρατίας (διάλυση της Βουλής, προκήρυξη εκλογών, εντολή σχηματισμού κυβέρνησης) οι οποίες εκτιμήθηκαν εκείνη την εποχή ως υπερεξουσίες ή βασιλικές για έναν θεσμό, όπως του Προέδρου της Δημοκρατίας, που δεν αναδεικνυόταν από άμεση λαϊκή εκλογή.[8]

Ειδικό δικαστήριο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Αγαμέμνων Κουτσόγιωργας δεν συμμετείχε στις βουλευτικές εκλογές του 1989 μετά από πρόταση της Κ.Ε. του ΠΑΣΟΚ και υπό το βάρος των κατηγοριών για την υπόθεση της Τράπεζας Κρήτης. Μετά τις εκλογές του Ιουνίου 1989, έγινε κοινή πρόταση παραπομπής του στο ειδικό δικαστήριο από το Κ.Κ.Ε. και τη ΝΔ για την υπόθεση του σκανδάλου Κοσκωτά. Οι κατηγορίες για τον Αγαμέμνονα Κουτσόγιωργα αφορούσαν παραβίαση του άρθρου 2 του Ν.Δ. 802/71 επειδή δεν έλαβε μέτρα ελέγχου της Τράπεζας Κρήτης, υπόθαλψη εγκληματία, παθητική δωροδοκία και αποδοχή προϊόντων εγκλήματος από ιδιοτέλεια.[9] Η πρόταση υπερψηφίστηκε τον Σεπτέμβριο του 1989 για τους Α. Παπανδρέου, Α. Κουτσόγιωργα, Δ. Τσοβόλα και Γ. Πέτσο. Η παραπομπή του τέως πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου και κορυφαίων υπουργών στο ειδικό δικαστήριο αποτέλεσε αντικείμενο οξείας πολιτικής αντιπαράθεσης καθώς και έντονης αμφισβήτησης από έγκριτους νομικούς όσο αφορούσε στη νομιμότητα της παραπομπής. Όσο αφορά την ουσία του δικαστηρίου, αμφισβητήθηκε έντονα κατά πόσο αυτό πληρούσε τους κανόνες διεξαγωγής δίκαιης δίκης υπό την έννοια ότι τελούσε κάτω από έντονες πολιτικές επιρροές. Χαρακτηριστικό είναι ότι σύμφωνα με το θεσμικό πλαίσιο που έγινε η δίκη τον ρόλο του δημόσιου κατηγόρου και εισαγγελέα τελούσαν εν ενεργεία βουλευτές πολιτικοί αντίπαλοι των κατηγορουμένων υπουργών και του πρωθυπουργού (Κατσαρός και Κωνσταντινίδης από τη ΝΔ και Κωνσταντόπουλος από τον Συνασπισμό). Επίσης, ο πρόεδρος του δικαστηρίου ως ανώτατος δικαστικός είχε επιλεγεί ευθέως από την τότε πολιτική ηγεσία και πάλι αντίπαλη προς του κατηγορούμενους. Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, υπέρμαχος της δίκης και πρωθυπουργός κατά την διεξαγωγή της, σε συνέντευξη του στις 25 Οκτωβρίου 2010 στην εκπομπή "Οι Νέοι Φάκελοι" του δημοσιογράφου Αλέξη Παπαχελά στον τηλεοπτικό σταθμό Σκαϊ δήλωσε «εάν κουνούσα το μικρό μου δαχτυλάκι θα είχε δικαστεί ο Ανδρέας.»[10]

Θάνατος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τον Οκτώβριο του 1990 αποφασίστηκε από το τριμελές συμβούλιο του Ειδικού Δικαστηρίου και τους βουλευτές κατηγόρους η προφυλάκιση μόνο του Αγαμέμνονα Κουτσόγιωργα. Η απόφαση για την προφυλάκιση λήφθηκε στο έντονα τεταμένο πολιτικά κλίμα της εποχής, παρά την κατάθεση ιατρικού φακέλου που αποδείκνυε τη σοβαρή κατάσταση της υγείας του.

Τη Δευτέρα 11 Μαρτίου 1991 άρχισε η συνεδρίαση του ειδικού δικαστηρίου. Στις 11 Απριλίου, έναν μόλις μήνα μετά, ο Α. Κουτσόγιωργας κατέρρευσε μέσα στη δικαστική αίθουσα κατά την διάρκεια της συνεδρίασης. Μία εβδομάδα αργότερα, στις 18 Απριλίου 1991, ο Αγαμέμνων Κουτσόγιωργας απεβίωσε. Κατά γενικό τεκμήριο, ο θάνατος του επηρέασε την συνολική τροπή και έκβαση της δίκης, μια και η μαρτυρία του θεωρείτο κρίσιμη για την αντικειμενική εκτίμηση της υπόθεσης της Τράπεζας Κρήτης.[11]Την κηδεία του παρακολούθησε πλήθος ατόμων και πήρε τη μορφή μαζικής διαμαρτυρίας για τη δίκη στο Ειδικό Δικαστήριο και την χρήση αυτής για την εξυπηρέτηση κομματικών σκοπιμοτήτων.[12]

Κληρονομιά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Αγαμέμνων Κουτσόγιωργας θεωρείτο οξυδερκής πολιτικός και αποτέλεσε ένα από τα κύρια και βασικά στελέχη του ΠΑ.ΣΟ.Κ. και των ελληνικών κυβερνήσεων την περίοδο 1981-1989. Ήταν ίνδαλμα των οπαδών του ΠΑΣΟΚ και διακρινόταν για τις πολιτικές του ικανότητες. Αυτός πρότεινε και σχεδίασε την επιτυχή προσπάθεια παρεμπόδισης του Κωνσταντίνου Καραμανλή να διεκδικήσει και δεύτερη θητεία στο αξίωμα του Προέδρου της Δημοκρατίας το 1985, ενώ κομβικός θεωρείται ο ρόλος του στην εκκαθάριση του κρατικού μηχανισμού από οπαδούς του Απριλιανού καθεστώτος, ιδιαίτερα ως Υπουργός Εσωτερικών και Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης .[13][14][15]

Ενώ ήταν υπουργός Προεδρίας ετέθη το θεσμικό πλαίσιο για:

  • την εξυγίανση της δημόσιας διοίκησης με την κατάργηση του καθεστώτος της πολυθεσίας και της πολυ-απασχόλησης στο δημόσιο τομέα και έθεσε ανώτατο όριο απολαβών (νόμος 1232/82) και την αποκατάσταση των διωχθέντων υπαλλήλων από το Απριλιανό καθεστώς.
  • μετονομάσθηκε και εκσυγχρονίσθηκε ο τηλεοπτικός σταθμός Υ.ΕΝ.Ε.Δ., ο οποίος έως τότε ήταν υπό τον έλεγχο των Ενόπλων Δυνάμεων (νόμος 1288/82).
  • εισήγαγε σύστημα προσλήψεων στον δημόσιο τομέα με κοινωνικά και αξιοκρατικά κριτήρια.
  • ρύθμισε τα συνδικαλιστικά δικαιώματα των δημοσίων υπαλλήλων με το άρθρο 30 του νόμου 1264.

Η πρώτη θητεία του ως υπουργού σηματοδοτήθηκε από τον ν. 1388/83 που αφορούσε την ίδρυση Εθνικού Κέντρου Δημόσιας Διοίκησης στο πρότυπο της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης της Γαλλίας (ΕΝΑ).

Ως Υπουργός Εσωτερικών εισηγήθηκε τον εκλογικό νόμο με βάση τον οποίο διεξήχθησαν οι εκλογές του 1985 (εκλογικό σύστημα ενισχυμένης αναλογικής). Εισηγήθηκε επίσης το νομοθέτημα για την οργάνωση της τοπικής αυτοδιοίκησης και της περιφερειακής ανάπτυξης (ν. 1622/86) που προέβλεπε μεταξύ άλλων την εθελοντική συνένωση Κοινοτήτων σε Δήμους και απετέλεσε βάση για το σχέδιο Καποδίστριας.

Κατά την θητεία του ως υπουργού Δικαιοσύνης τέθηκαν νέοι κανόνες για την λειτουργία των δικαστηρίων και το καθεστώς των δικαστικών λειτουργών.

Τιμές και Διακρίσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Αποφθέγματα κατά συγγραφέα
  2. Γενική Γραμματεία της Κυβέρνησης | Γενική Γραμματεία της Κυβέρνησης
  3. http://mam.avarchive.gr/portal/digitalview.jsp?get_ac_id=3438
  4. Η Αυγή online - Η Εφημερίδα της Αριστεράς στο Διαδίκτυο
  5. [1]
  6. Ελευθεροτυπία - Απογευματινή Αδέσμευτη Εφημερίδα
  7. Πριν 23 χρόνια: Μιχάλης Καλτεζάς. - TO BHMA
  8. Ελευθεροτυπία - Απογευματινή Αδέσμευτη Εφημερίδα
  9. Συζήτηση επί των αναθεωρητέων διατάξεων του Συντάγματος, σύμφωνα με τα άρθρα 110 του Συντάγματος και 119 του Κανονισμού της Βουλής (άρθρο 86)
  10. Παπαχελάς, Αλέξης (25 Οκτωβρίου 2010). «Οι Νέοι Φάκελοι». Συνέντευξη του Κ. Μητσοτάκη. ΣΚΑΪ. http://folders.skai.gr/default.asp?pid=10&la=1&tID=237&tr=1. Ανακτήθηκε στις 14 Νοεμβρίου 2010. 
  11. Απολύστε την αεροσυνοδό - TO BHMA
  12. http://mam.avarchive.gr/portal/digitalview.jsp?get_ac_id=1733
  13. Μιχάλης Σπουρδαλάκης, Δομή, εσωκομματικές κρίσεις και συγκέντρωση εξουσίας, εκδ.Εξάντας, Αθήνα, 1988
  14. Πώς έγινε η πρώτη κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου - TO BHMA
  15. Ελευθεροτυπία - Απογευματινή Αδέσμευτη Εφημερίδα

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Θεόδωρος Ηλ. Λουλούδης, ΠΑΣΟΚ Αχαΐας. Μια διαδρομή 40 χρόνων, 1974-2014, Αχαϊκή Βιβλιοθήκη, Εκδόσεις Πελοπόννησος, Πάτρα 2014 ISBN 978-618-81328-4-9

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]


Πολιτικά αξιώματα
Προκάτοχος
Κωνσταντίνος Στεφανόπουλος
Υπουργός Προεδρίας της Κυβέρνησης
21 Οκτωβρίου 1981 – 17 Ιανουαρίου 1984
Διάδοχος
Απόστολος Λάζαρης
Προκάτοχος
Γεώργιος Γεννηματάς
Υπουργός Εσωτερικών
17 Ιανουαρίου 1984 – 22 Μαΐου 1984
Διάδοχος
Παναγιώτης Μαρκόπουλος
(υπηρεσιακός υπουργός)
Προκάτοχος
Παναγιώτης Μαρκόπουλος
(υπηρεσιακός υπουργός)
Υπουργός Εσωτερικών
22 Μαΐου 1984 – 9 Μαΐου 1985
Διάδοχος
Παναγιώτης Μαρκόπουλος
(υπηρεσιακός υπουργός)
Προκάτοχος
Παναγιώτης Μαρκόπουλος
(υπηρεσιακός υπουργός)
Υπουργός Εσωτερικών
5 Ιουνίου 1985 – 5 Φεβρουαρίου 1987
Διάδοχος
Μανόλης Παπαστεφανάκης
Προκάτοχος
Αθανάσιος Τσούρας
Υπουργός Δημόσιας Τάξης
26 Ιουλίου 1985 – 25 Απριλίου 1986
Διάδοχος
Αντώνης Δροσογιάννης
Προκάτοχος
Ιωάννης Χαραλαμπόπουλος
Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης της Ελλάδας
23 Σεπτεμβρίου 1987 – 18 Νοεμβρίου 1988
(με τον Ιωάννη Χαραλαμπόπουλο)
Διάδοχος
Τζαννής Τζαννετάκης
και Αθανάσιος Κανελλόπουλος
(στην κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη (1990-1993))
Προκάτοχος
Ελευθέριος Βερυβάκης
Υπουργός Δικαιοσύνης
23 Σεπτεμβρίου 1987 – 18 Νοεμβρίου 1988
Διάδοχος
Βασίλειος Ρώτης
Προκάτοχος
Απόστολος Κακλαμάνης
Υπουργός Προεδρίας της Κυβέρνησης
18 Νοεμβρίου 1988 – 16 Μαρτίου 1989
Διάδοχος
Αναστάσιος Πεπονής