Μάχη του Κοσσυφοπεδίου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Μάχη του Κοσσυφοπεδίου
Μέρος των Οθωμανικών πολέμων στην Ευρώπη
Battle of Kosovo 1389.PNG
Απεικόνιση της μάχης σε ρωσική μικρογραφία του 16ου αι.
Ημερομηνία 28 Ιουνίου 1389
Τόπος Κοσσυφοπέδιο, Σερβία του Μοράβα
Έκβαση Αμφίρροπο αποτέλεσμα (τακτικά)
* Αμοιβαίες βαριές απώλειες → Καταστροφή για τους ολιγάριθμους Σέρβους
* Μακροπρόθεσμα νικηφόρο αποτέλεσμα για τους Οθωμανούς
Εμπλεκόμενες πλευρές
Ηγετικά πρόσωπα
Grb Lazarevic.png Πρίγκηπας Λάζαρ
οικόσημο των Μπράνκοβιτς Βουκ Μπράνκοβιτς
Vukovići.png Βλάτκο Βούκοβιτς
Δυνάμεις
27.000-30.000[1]
12.000-20.000
Απώλειες
Ο Σουλτάνος Μουράτ και το μεγαλύτερο μέρος των οθωμανικών στρατευμάτων
Ο πρίγκηπας Λάζαρος και ο κύριος όγκος του σερβικού στρατού

Η Μάχη στο Κοσσυφοπέδιο (Σερβικά: Косовска битка, Бој на Косову και Τουρκικά: Kosova Meydan Savaşı) αποτέλεσε κρίσιμη αλλά και πολύνεκρη σύγκρουση των στρατευμάτων της επεκτεινόμενης Οθωμανικής αυτοκρατορίας και της Σερβίας του Μοράβα (όπως αποκαλείται την περίοδο 1373-1402 το ισχυρότερο βασίλειο ανάμεσα σε όσα συνέθεταν τη Σερβική αυτοκρατορία (1346–1371) του Δουσάν). Η σύρραξη έλαβε χώρα στις 15 (με το Ιουλιανό ημερολόγιο) ή 23 (βάσει της προσαρμογής στο Γρηγοριανό ημερολόγιο) Ιουνίου του 1389.

Τους Οθωμανούς οδήγησε επικεφαλής στη μάχη ο Σουλτάνος Μουράτ Α΄, συνοδευόμενος από τους γιους του Βαγιαζήτ και Γιακούμπ. Ο αντίπαλος στρατός υπό τον πρίγκηπα Λάζαρο Χρεμπελιάνοβιτς βασιζόταν στις στρατιωτικές δυνάμεις του τελευταίου, σε άγημα που διηύθυνε ο Σέρβος ευγενής Βουκ Μπράνκοβιτς και ένα άλλο άγημα υπό τον Βόσνιο Βλάτκο Βούκοβιτς, το οποίο έστειλε ο βασιλιάς της Βοσνίας Τβέρτκο. Τη δεδομένη χρονική στιγμή ο Λάζαρος ήταν ο αδιαφιλονίκητος ηγέτης ανάμεσα στους κυβερνήτες των σλαβικών κρατιδίων, ενώ ο Βουκ Μπράνκοβιτς κατείχε την περιοχή του Κοσσυφοπεδίου (και άλλες περιοχές), αναγνωρίζοντας τον πεθερό του, Λάζαρο, κύριό του. Η μάχη εκτυλίχθηκε στο «πεδίο του κότσυφα», περιοχή που εντοπίζεται μόλις 5 χλμ. από τη σύγχρονη Πρίστινα.

Είναι δυσεύρετες οι αξιόπιστες ιστορικές πηγές που αφορούν το συγκεκριμένο γεγονός, αλλά μέσω της αντιπαραβολής με σύγχρονες περίπου μάχες (λ.χ. Νικόπολη, Άγκυρα) δύναται να έχουμε μια γενικά αποδεκτή εικόνα για τη μάχη[2]. Το έμψυχο δυναμικό των αντιμαχόμενων παρατάξεων σχεδόν εξ ολοκλήρου εξολοθρεύτηκε. Ανάμεσα στους πολυάριθμους νεκρούς κείτονταν οι επικεφαλής των στρατιών, ο σουλτάνος Μουράτ και ο πρίγκηπας Λάζαρος. Συνοπτικά, αν και οι Τούρκοι αφάνισαν τον σερβικό στρατό, εντούτοις είχαν πάρα πολλούς νεκρούς και τραυματίες, ώστε επιβραδύνθηκε προσωρινά η προέλασή τους στη Βαλκανική. Βέβαια, οι Σέρβοι απώλεσαν τον κύριο όγκο του στρατού τους, με αποτέλεσμα να αδυνατούν να συνεχίσουν τον αμυντικό πόλεμο εναντίον των Οθωμανών Τούρκων που, παρά την «πύρρειο» νίκη (αν θεωρήσουμε ότι η έκβαση της μάχης ήταν θεωρητικά - κι όχι αριθμητικά - λιγότερο καταστροφική για αυτούς), διέθεταν επιπρόσθετα στρατεύματα στην Ανατολή. Συνεπώς, όσοι Σλάβοι ηγεμόνες δεν ήταν ήδη υποτελείς στους Οθωμανούς υποτάχθηκαν μέσα στην επόμενη δεκαπενταετία.

Για την ιστορία, την παράδοση και την εθνική ταυτότητα της Σερβίας η Μάχη στο Κοσσυφοπέδιο απέβη ιδιαίτερης σημασίας[3].

Ιστορικό πλαίσιο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Σερβία του Μοράβα, το πριγκηπάτο του Λάζαρου

Ο Μέγας Στεφάν Ούρος Δ΄ Δουσάν (βασιλεία: 1331-1355) πέθανε και κληροδότησε τη Σερβική Αυτοκρατορία στο διάδοχό του, Στεφάν Ούρος Ε΄ τον Ανίσχυρο) (βασιλεία: 1355-1371), ο οποίος ευθύνεται για την εξασθένιση της κεντρικής εξουσίας και την ανάδυση ανεξάρτητων πριγκιπάτων στην επικράτεια, μια περίοδος γνωστή υπό τον όρο «πτώση της Σερβικής Αυτοκρατορίας». Μετά το θάνατο (1371) του άτεκνου αυτοκράτορα και το ξεκλήρισμα των ευγενών της Σερβίας στη Μάχη του Ορμενίου (ή Μάχη του ποταμού Μάριτσα), ο ηγεμόνας της Σερβίας του Μοράβα Λάζαρος ξεκίνησε διπλωματικές και στρατιωτικές ετοιμασίες για τη διαφαινόμενη οθωμανική απειλή, την οποία αντελήφθη.

Προετοιμασίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετακίνηση των στρατευμάτων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ύστερα από τις ήττες του οθωμανικού στρατού σε Πλότσνικ (1387) και Μπιλέτσα (1388), ο Μουράτ, ήδη σουλτάνος από το 1361, μετακίνησε τα στρατεύματά του από τη Φιλιππούπολη, όπου ξεχειμώνιαζε, στο Ιχτιμάν (πόλη στη δυτική Βουλγαρία, περ. 48 χμ. από τη Σόφια). Από εκεί, ο στρατός ταξίδεψε ως το Βελμπάζντ (σήμερα Κιουστεντίλ) και το Κράτοβο (την ομώνυμη σύγχρονη πόλη της ΠΓΔΜ). Παρόλο που ο δρόμος μέσω της Σόφιας και της κοιλάδας του Νισάβα ήταν συντομότερος, ο διαδρομή που επέλεξε ο οθωμανικός στρατός οδηγούσε στο Κοσσυφοπέδιο, υψηλής σημασίας σταυροδρόμι των Βαλκανίων. Έτσι, ο Μουράτ θα βρισκόταν σε θέση να επιτεθεί είτε στα εδάφη του Βουκ Μπράνκοβιτς είτε στην περιοχή του Λάζαρου της Σερβίας. Ο στρατός του Μουράτ προήλασε όπως σχεδίαζε, περνώντας από το Κουμάνοβο, το Πρέσοβο, το Γκνιλάνε και τέλος έφτασε στην Πρίστινα στις 14 Ιουνίου.

Ταυτόχρονα, για τις κινήσεις της σερβικής δύναμης δεν έχουμε τόσο λεπτομερείς πληροφορίες. Τα στρατεύματα του Λάζαρου βρίσκονταν κοντά στη Ναϊσσό, όπου είχαν συγκεντρωθεί συγκεκριμένα στη δεξιά όχθη του ποταμού Γιούζνα Μοράβα. Στο σημείο παρέμειναν πιθανόν ώσπου πληροφορήθηκαν για την πορεία του Μουράτ προς το Βελμπάζντ, μετά το οποίο κατευθύνθηκε μέσω Προκούπλιε στο Κοσσυφοπέδιο. Η τελευταία περιοχή ήταν το ιδανικό για το Λάζαρο πεδίο μάχης, από τη στιγμή που έτσι έλεγχε οποιονδήποτε δρόμο που θα μπορούσε να πάρει ο Μουράτ.

Σύνθεση των αντιμαχόμενων στρατών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο στρατός του Μουράτ αριθμούσε από 27.000 έως 40.000 μαχητές[4]. Λαμβάνοντας το μέγιστο αριθμό θα έπρεπε να συμπεριλάβουμε περίπου 2.000 Γενίτσαρους, 2.500 ιππείς από τη φρουρά του Μουράτ, άλλους 6.000 σπαχήδες, 20.000 ελαφρούς οπλίτες και ιππείς και 8.000 στρατό από τους υποτελείς του[2] (στους οποίους δε συμπεριλαμβάνονταν[5] οι Δραγάσης και Μάρκος).

Η δύναμη του Λάζαρου αριθμούσε από 12.000 μέχρι 30.000 στρατιώτες.[4] Από τους 30.000 περίπου παρόντες, 12.000 έως 15.000 ήταν υπό τις διαταγές του Λάζαρου, με άλλες 5.000 έως 10.000 υπό τον Βουκ Μπράνκοβιτς και άλλους τόσους υπό τον Βλάτκο Βούκοβιτς. Τα τελευταία στρατεύματα εστάλησαν από τον Βόσνιο βασιλιά Τβέρτκο Κοτρόμανιτς. Με το στρατό του Βούκοβιτς αναμείχθηκε και ένα άγημα των Ιωαννιτών Ιπποτών, τους οποίους ο Κροάτης ιππότης Ιωάννης Παλίσνα είχε οδηγήσει από την πόλη Βράνα στην Κροατία.[6] Αρκετές χιλιάδες ήταν το ιππικό.[7]

Οι αντίπαλοι ηγέτες
Σερ
Ο Λάζαρος Χρεμπελιάνοβιτς.  
Εικόνα 2
Ο Σουλτάνος Μουράτ Α΄.  

Η Μάχη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παράταξη στρατευμάτων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι αντίπαλες στρατιές συναντήθηκαν στο Κοσσυφοπέδιο. Ο Μουράτ οδηγούσε επικεφαλής το οθωμανικό στράτευμα με το γιους του στις πτέρυγες, τον Βαγιαζήτ από δεξιά του και τον Γιακούμπ από την αριστερή πλευρά. Περίπου 1.000 τοξότες τοποθετήθηκαν στα μπροστινά μέρη κάθε πτέρυγας, υποστηριζόμενοι από σπαχήδες και ελαφρούς οπλίτες. Στην πρώτη γραμμή της κεντρικής παράταξης βρίσκονταν γενίτσαροι, πίσω από τους οποίους ήταν ο Μουράτ, περιστοιχιζόμενος από τους ιππείς της προσωπικής του φρουράς. Τέλος, η πομπή με τις προμήθειες φυλασσόταν από μικρό αριθμό στρατευμάτων.[7]

Στο κέντρο του σερβικού στρατού παρατάχτηκε ο Λάζαρος, με τον Μπράνκοβιτς από δεξιά και τον Βούκοβιτς από αριστερά. Στο μπροστινό τμήμα του στρατεύματος βρισκόταν το βαρύ ιππικό και στις πτέρυγες οι έφιπποι τοξότες, ενώ το πεζικό ήταν παραταγμένο πίσω. Αν και παράλληλη, η διάταξη των στρατευμάτων δεν ήταν συμμετρική, καθώς το Σερβικό κέντρο είχε ένα ευρύτερο μέτωπο από το οθωμανικό κέντρο.[7]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. βλ. Jean W. Sedlar, East Central Europe in the Middle Ages, 1000-1500, σελ. 244
  2. 2,0 2,1 Bitka, Vojna Enciklopedija, Βελιγράδι 1972 (στα Σερβοκροατικά) σελ. 659
  3. G. Duijzings, Religion and the Politics of Identity in Kosovo (Λονδίνο: Χαρστ, 2000)
  4. 4,0 4,1 Εκτιμήσεις σύμφωνα με μεταγενέστερους ερευνητές:
    • Σύμφωνα με τον Sedlar: «Nearly the entire Christian fighting force (between 12,000 and 20,000 men) had been present at Kosovo, while the Ottomans (with 27,000 to 30,000 on the battlefield) retained numerous reserves in Anatolia.»
    • Σύμφωνα με τον John K. Cox: «The Ottoman army probably numbered between 30,000 and 40,000. They faced something like 15,000 to 25,000 Eastern Orthodox soldiers». (The History of Serbia, σελ. 30)
    • Σύμφωνα με τον Robert Cowley: «On June 28, 1389, an Ottoman army of between thirty thousand and forty thousand under the command of Sultan Murad I defeated an army of Balkan allies numbering twenty-five thousand to thirty thousand under the command of Prince Lazar of Serbia at Kosovo Polje (Field of Blackbirds) in the central Balkans.» (The Reader's Companion to Military History, σελ.249).
  5. Tatyana Popović, Prince Marko, Νέα Υόρκη (1988) ISBN 0-8156-2444-1. σελ. 21
  6. Hunyadi and Laszlovszky, Zsolt και József (2001). The Crusades and the military orders: expanding the frontiers of medieval Latin Christianity (Οι Σταυροφορίες και τα στρατιωτικά τάγματα: διευρύνοντας τα σύνορα του Λατινικού Χριστιανισμού). Βουδαπέστη: Εκδόσεις Πανεπιστημίου Κεντρικής Ευρώπης, παράρτημα Μεσαιωνικών Σπουδών. σελ. 285–290. ISBN 963-9241-42-3.  (αγγλικά)
  7. 7,0 7,1 7,2 Kosovska Bitka (βλ. παραπάνω), σελ. 660

Εξωτερικές συνδέσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]


Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Battle of Kosovo της Αγγλόγλωσσης Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).