Λας
Για το μυθολογικό πρόσωποο, δείτε: Λας (μυθολογία).
Για το μυθολογικό πρόσωποο, δείτε: Ο Λας, ή η Λάας, ή η Λα(*), ήταν μία συνεχώς ακμάζουσα ελληνική πόλη από τους προϊστορικούς χρόνους μέχρι τους βυζαντινούς. Βρισκόταν ΝΔ. του μυχού του Λακωνικού Κ., περίπου 8 χλμ. ΝΔ. από το Γύθειο, κοντά στο σημερινό άνω Βαθύ, οπου το σημερινό Χοσιάρι ήταν και το λιμάνι της πόλης.
(*)Ο Όμηρος την αποκαλεί "Λάαν", οι Θουκυδίδης, Παυσανίας ως ο "Λας", και οι Στράβων και Στέφανος ο Βυζάντιος ως η "Λα"
Πίνακας περιεχομένων |
[Επεξεργασία] Η Λάας στον Όμηρο
Η Λάας ήταν η αξιολογότερη απ΄ όλες τις προϊστορικές πόλεις της Λακωνίας. Η σημασία και η αίγλη της πόλεως ήταν ισότιμη με όλες τις υπόλοιπες της Λακεδαίμονος που αναφέρονται στην Ιλιάδα από τον Όμηρο. Στην συγκεκριμένη δε περιοχή είναι η κυρίαρχη πόλη μαζί με το Οίτυλο.
Οἳ δ᾽ εἶχον κοίλην Λακεδαίμονα κητώεσσαν,
Φᾶρίν τε Σπάρτην τε πολυτρήρωνά τε Μέσσην,
Βρυσειάς τ᾽ ἐνέμοντο καὶ Αὐγειὰς ἐρατεινάς,
οἵ τ᾽ ἄρ᾽ Ἀμύκλας εἶχον Ἕλος τ᾽ ἔφαλον πτολίεθρον,
οἵ τε Λάαν εἶχον ἠδ᾽ Οἴτυλον ἀμφενέμοντο,
ΙΛΙΑΔΟΣ - ΡΑΨΩΔΙΑ Β΄(στίχοι : 581-585)
[Επεξεργασία] Ο Λας στον Παυσανία
Μετά από το Γύθειο, ο περιηγητής Παυσανίας (Λακωνικά ΧΙV.6-11, & XXV.1-10), φτάνει στον Λάα, τον οποίο ορίζει σαφώς «Τά δε εν δεξιά Γυθείου Λας εστί». Η απόσταση της από το Γύθειο που αναφέρει, 40 στάδια (1 στάδιο=185 μέτρα), ταυτίζεται με την σημερινή θέση, που έχει αποδοθεί για την πόλη. Την εποχή εκείνη φαίνεται πως ο Λας κάλυπτε την ευρύτερη περιοχή, όπου σήμερα υπάρχουν τα χωριά Καρβελάς, Σκαμνάκι,Χωσιάριονκαι Αγερανός, με κέντρο τό κάστρο τού Πασσαβά, ενώ από την πλευρά της θάλασσας έφτανε μέχρι τους όρμους Βαθύ και Κάτω Βαθύ.
[Επεξεργασία] Τοποθεσία
Στην κορυφή του όρους Ασία, απόληξη παραφυάδας του Ταϋγέτου, που σήμερα ονομάζεται λόφος του Πασσαβά βρισκόταν η αρχαία πόλη Λας. Αργότερα ενώ εκεί παρέμεινε η ακρόπολη της πόλεως, αυτή επανιδρύθηκε ανάμεσα σε τρεις μικρούς λόφους της ίδιας περιοχής. Κατά την φραγκοκρατία το 1254 στο σημείο αυτό κτίσθηκε το κάστρο του Πασσαβά γύρω απ΄το οποίο ιδρύθηκε η ομώνυμη Βαρωνία που αποτελούσε και την μοναδική από ξηράς είσοδο στην Μάνη.
[Επεξεργασία] Ιστορικά στοιχεία
Στην δωρική γλώσσα "λάας" σημαίνει λίθος. Σύμφωνα με την Ελληνική Μυθολογία, την πόλη ίδρυσαν άνθρωποι που δημιουργήθηκαν από τους λίθους που έριχναν ο Δευκαλίων και η Πύρρα μετά τον ομώνυμο κατακλυσμό.
Καθόλου απίθανό κάποιοι από αυτούς τους ανθρώπους να δημιούργησαν και την πόλη Λάσσα στο Θιβέτ. Συγκεκριμένα η Λάας και η Λάσσα, σύμφωνα με τις παραδόσεις χτίστηκαν από τον μυθικό Λάκωνα ήρωα Λαν. Tο όνομα Λας απαντάται και ως αρχαία ασιατική λέξη που σημαίνει «πνεύμα» ή «ουράνιος».
Πλησίον της πόλεως, στο Αεράεινον (σημερινό χωριό Αγερανός) αναφέρεται από τον Παυσανία ότι υπήρχε ο τάφος του ιδρυτή της πόλης. Να σημειωθεί ότι σύμφωνα με τον μύθο ο ήρωας Λας δολοφονήθηκε από τον Αχιλλέα όταν είχε κατέβει στη Λακωνία ως μνηστήρας της Ωραίας Ελένης. Ο Παυσανίας αφιερώνει αρκετά στην περιγραφή τής πόλης (ναούς,ιερά), και της περιοχής (ποτάμια, πηγές)
Κατά την γεωμετρική εποχή η αρχική πόλη Λας φαίνεται να εγκαταλείφθηκε, και να επανιδρύθηκε σε τοποθεσία μεταξύ των βουνών Ασία (Πασσαβάς), Ίλιον (Μαστρολέου) και Κνακάδιον (Ταρμπολιάς). Δεν μπορούμε παρά να συνδέσουμε και την επίσης αρχαία και γειτονική με τον Λας πόλη Ασίνη. Η σημερινή περιοχή Καμμάρες αποτελούσε ανέκαθεν αναπόσπαστο μέρος της πόλης Λας, που έφτανε μέχρι το ιερό του Διός, στις εκβολές του ποταμού Σκύρα. Κεντρικό σημείο αποτελούσε το Αεράινον (Αγερανός), επειδή σε αυτό υπήρχε ο τάφος του οικιστή της πόλης, με το ομώνυμο όνομα Λας. Στην ευρύτερη γεωγραφική επικράτεια του Λα, ανήκε όλη η παραθαλάσσια περιοχή από το χωριό Μαυροβούνι, μέχρι και το Σκουτάρι. Σε κάποια κείμενα την βρίσκουμε να ονομάζεται Amathea. Στην ακρόπολη της Λας, υπήρχε ιερό αφιερωμένο στην Αθηνά Σωτήρα. Επίσης και ο Ποσειδώνας, ετιμάτο σε ναό που ίδρυσε ο Οδυσσέας, όταν επέστρεψε από την Τροία. Κατά τον Παυσανία, το ιερόν της Αθηνάς Ασίας ίδρυσαν οι Διόσκουροι, Κάστωρ και Πολυδεύκης, όταν επέστρεψαν από την Αργοναυτική εκστρατεία, ενώ ονομάζονται και "Λαπέρσες" σύμφωνα με αναφορά τού Στράβωνα (Η΄ V3), επειδή κατέλαβαν την πολιν Λάαν.
Από τα χρόνια του βασιλιά Μενελάου ως και τα πρώτα χρόνια του τυράννου Νάβη (207-192 π.Χ.), ο Λας υπαγόταν στη δικαιοδοσία τής Σπάρτης, και οι κάτοικοί της ανήκαν στούς Περίοικους. Μέ αφορμή τα σκληρά μέτρα τού Νάβη στην τάξη των ευγενών Σπαρτιατών πολιτών,οι τελευταίοι κατέφυγαν, για να σωθούν, στον Λά.
Αργότερα 24 λακωνικές -επί το πλείστον παραθαλάσσιες πόλεις- που ήθελαν να απαλλαγούν από Νάβη, αποσπάστηκαν από τη Σπάρτη και αποτέλεσαν μία ομοσπονδία, που ονομάστηκε Κοινόν των Ελευθερολακώνων. Στην ομοσπονδία αυτή ανήκε ο Λας, καθώς και οι γειτονικές πόλεις,Γύθειο, Οίτυλο και η - ο Πύρριχος, μιά εξίσου αρχαία πόλις, ίσως και προγενέστερη από την Λα.
Από τα νομίσματα τής πόλης επιβεβαιώνεται η ύπαρξη και την ακμή τής μέχρι στον 3ο μ.Χ. αιώνα. Η επιδρομή όμως τών Βανδάλων με τόν Γιζέριχο, πιθανόν να είναι η κύρια αιτία καταστροφής τής πόλεως, που συμπληρώθηκε και από άλλες επιδρομές εναντίον των περιοχών τής Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Επίσης ο καταστρεπτικός σεισμός του 375 μ.Χ. που έπληξε το Λακωνικό κόλπο και το Γύθειο πρέπει να καταβύθισε και μέρος του λιμανιού τής Λας, όχι όμως και την ίδια την πόλη, η οποία βρισκόταν στην ενδοχώρα.
Με διάθεση για δημιουργία θρύλων, αλλά και την ουσιαστική ανάμνηση, που πέρασε από στόμα σε στόμα, μιας πόλης πολύ ισχυρής - άρα πολυπληθούς - η ντόπια παράδοση λέει πως ο σεισμός αυτός καταβύθισε την πόλη και πήρε μαζί 20.000 ανθρώπους.
[Επεξεργασία] Πηγές
- «Στράβωνος Πελοποννησιακά», εκδόσεις Κάκτος
- «Ιστορία Μάνης», του Ανάργυρου Κουτσιλιέρη, εκδόσεις Παπαδήμα
- «Παυσανίου Λακωνικά», του Iωάννη Β.Βίγλα, εκδόσεις Μοριάς
