Λέων Τολστόι

Ο Λέων Τολστόι (ρωσικά Лев Николаевич Толстой - Λεβ Νικολάιεβιτς Τολστόι) 9 Σεπτεμβρίου 1828 – 20 Νοεμβρίου 1910 (ή με το τότε ισχύον ημερολόγιο στη Ρωσία 28 Αυυγούστου 1828 - 7 Νοεμβρίου 1910) ήταν Ρώσος συγγραφέας.

Λέων Τολστόι, 1887

Γεννήθηκε στη Γιάσναγια Πολιάνα το 1828 και από το 1844 ως το 1847 σπούδασε στο πανεπιστήμιο του Καζάν. Προσπάθησε να βρει το αληθινό νόημα του Χριστιανισμού, πιστεύοντας πως σκοπός της ζωής δεν είναι να εξυπηρετεί την κατώτερη ζωική φύση, αλλά τη φωτεινή δύναμη, που βρίσκεται στα βάθη της ανθρώπινης ψυχής και η οποία βοηθάει τον άνθρωπο να αναγνωρίζει το αγαθό. Εκτός όμως από αυτές τις αντιλήψεις, ο Τολστόι κατάφερε ν' απεικονίσει με απαράμιλλο τρόπο τη ρωσική κοινωνία της εποχής του και με την αναπαραστατική δύναμη της τέχνης του να δώσει εκπληκτικούς πίνακες από τη ζωή της τσαρικής Ρωσίας του 19ου αιώνα. Αν και καταγόταν από πλούσια οικογένεια, αφοσιώθηκε με μεγάλη αγάπη στους μουζίκους, βοηθώντας τους και μελετώντας τη ζωή τους. Γεμάτος θρησκευτική έξαρση και δεμένος με τα προβλήματα της εποχής του, προσπάθησε να βρει γιατί υποφέρουν οι άνθρωποι και προσπάθησε να απελευθερώσει τον άνθρωπο και να αποκαταστήσει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Ως καλλιτέχνης ο Τολστόι διακρίνεται για τη βαθιά γνώση των κρυφών πτυχών της ψυχής και την άμεση καθαρότητα του αισθήματος. Το έργο του είχε τεράστια σημασία και άσκησε γόνιμη επίδραση στη ρωσική και στην παγκόσμια λογοτεχνία.

Στον πόλεμο της Κριμαίας πήρε μέρος ως αξιωματικός του πυροβολικού και του απονεμήθηκαν πολλές ανώτερες διακρίσεις. Ο αποτροπιασμός για τις φρικαλεότητες του πολέμου αυτού καθρεφτίστηκε στα «Διηγήματα της Σεβαστούπολης(1855-1859)». Στα διηγήματα αυτά ο Τολστόι δείχνει φανατικά την έχθρα του προς τον πόλεμο και παράλληλα εγκωμιάζει τον ηρωισμό των συμπατριωτών του στρατιωτών. Από το τέλος της δεκαετίας 1850-1860 ο Τολστόι εγκαταστάθηκε στη Γιάσναγια Πολιάνα, άνοιξε σχολείο για τα αγροτόπαιδα και ίδρυσε το περιοδικό «Γιάσναγια Πολιάνα». Προηγουμένως ταξίδεψε στη Γαλλία, Ελβετία, Ιταλία και Γερμανία.

Στα 1862 ο Τολστόι παντρεύτηκε τη Σοφία Αντρέγιεβνα Μπερς. Το 1863 τέλειωσε το διήγημά του «Οι Κοζάκοι», στο οποίο απεικόνισε τους ανθρώπους και τη φύση του Καυκάσου. Από το 1863 ως το 1869 ασχολήθηκε με τη συγγραφή του μυθιστορήματος «Πόλεμος και Ειρήνη». Το έργο αυτό αποτελεί έξοχη απεικόνιση της ζωής και των συνθηκών της Ρωσίας στην περίοδο των ναπολεόντειων πολέμων. Το βάθος της ψυχολογικής ανάλυσης, η αριστοτεχνική απεικόνιση ανθρώπινων μορφών και τοπίων και ο πλούτος της γλώσσας, κάνουν το «Πόλεμος και Ειρήνη» ένα από τα κορυφαία επιτεύγματα της ρεαλιστικής πεζογραφίας του 19ου αιώνα. Στο άλλο του μεγαλειώδες μυθιστόρημα, την «Άννα Καρένινα» (1873), αντικατοπτρίζεται ανάμεσα στα άλλα η τραγωδία μιας γυναίκας που έπεσε θύμα της ψεύτικης και απάνθρωπης ηθικής της κοινωνίας. Η δύναμη του κριτικού ρεαλισμού του Τολστόι εκδηλώθηκε στις σελίδες του μυθιστορήματός του «Ανάσταση» (1889). Ο Τολστόι έγραψε και θεατρικά έργα όπως «Το κράτος του ζόφου», «Το ζωντανό πτώμα», «Οι καρποί της Παιδείας» (κωμωδία). Άλλα έργα του στα οποία εκφράζεται η ιδιότυπη θρησκευτικότητά του είναι «Ο θάνατος του Ιβάν Ιλίτς» (1884), «Αφέντης και δούλος» (1895), «Τι πιστεύω», «Τι να κάνουμε λοιπόν» και η περίφημη πραγματεία του «Τι είναι τέχνη». Με τα θρησκευτικά κείμενά του ήρθε όμως σε αντιδικία με την εκκλησία της Ρωσίας, η οποία τον απέβαλε από τις τάξεις της το 1901.

Ο Λέων Τολστόι πέθανε το 1910 από πνευμονία στην περιοχή Αστάποβο σε ηλικία 82 ετών.

Εκδόσεις στα Ελληνικά

Μυθιστορήματα

• ΟΙ ΚΟΖΑΚΟΙ (1863) :
  • εκδ.Άγκυρας, μτφ.Ιάνη Λο Σκόκκο, 1973
  • εκδ.De Agostini Hellas,μτφ.Γιάννης Θωμόπουλος,2000
• ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗ (1864-1869) :
  • εκδ.Γκοβόστης,μτφ.Κοραλία Μακρη,1960 (ανατύπωση 1990)
  • εκδ.Βιβλιοθήκη για όλους, μτφ.Γιάννης Κουχτσόγλου, 1962
  • εκδ.Δαμιανός,μτφ.Λίτσα Αγιαλόγλου-Παπαδάκη,1980 **εκδ.Κάκτος,μτφ.Στάθης Πρωταίος,1990
  • εκδ.Πατάκης,μτφ.Φώντας Κονδύλης,2010 **εκδ.Ζαχαρόπουλος,μτφ.Αντρέας Σαραντόπουλος,2011 **εκδ.Μαλλιάρης,μτφ.Φωτεινή Τζένου,2011
• ΑΝΝΑ ΚΑΡΕΝΙΝΑ (1873-1877) :
  • εκδ. Άλμα, διασκ. Ιάνη Λο Σκόκκο, 1975
  • εκδ.Δαμιανός,μτφ.Γιάννης Κιουχτσόγλου, χχ. & 1990
  • εκδ.Γκοβόστη,μτφ.Κοραλία Μακρη-Κων/νος Μακρής,1990
  • εκδ.Ζαχαρόπουλος,μτφ.Αντρέας Σαραντόπουλος,1993
  • εκδ.4π Ειδικές Εκδόσεις,μτφ.Κοραλία Μακρή,2011
• ΑΝΑΣΤΑΣΗ (1899) :
  • εκδ.Δ.Δαρεμάς, μτφ.Ν.Ανδρικόπουλος, χχ.
  • εκδ.Κοροντζής,μτφ(;), 1992
  • εκδ.Γκοβόστης, μτφ.Μάκης Κυριακάτος,1993
  • εκδ.Ζαχαρόπουλος,μτφ.Αντρέας Σαραντόπουλος,1997

Νουβέλλες και διηγήματα

• ΤΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΕΒΑΣΤΟΥΠΟΛΗΣ (1855) :
  • εκδ.Ροές,μτφ.Ελένη Μπακοπούλου,2005
  • (ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΕΒΑΣΤΟΥΠΟΛΗ):απο την Ανθολογία Ρώσικης Κλασικής Πεζογραφίας,εκδ.Γνώση,μτφ.Λάμπρος Πετσίνης,1985
• ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΕΥΤΥΧΙΑ (γνωστό και με τον τίτλο ΚΑΤΙΑ) (1859) :
  • εκδ.Καστανιώτης (ΚΑΤΙΑ),μτφ.Ευγενία Ζήκου,1979, 1983
  • εκδ.Ζαχαρόπουλος,μτφ.Αντρέας Σαραντόπουλος,1979
  • εκδ.Γκοβόστης,μτφ.Κοραλία Μακρή, χχ., 1993
  • εκδ.Printa, (ΚΑΤΙΑ), μτφ.Ρένα Μουμούρη,1998
• ΠΟΛΙΚΟΥΣΚΑ (1863):εκδ.Ζαχαρόπουλος,μτφ.Αντρέας Σαραντόπουλος,1979
• Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΙΒΑΝ ΙΛΙΤΣ (1886) :
  • εκδ.Καστανιώτης,μτφ.Ευγενία Ζήκου, 1979, 1983, 1996
  • εκδ.Ζαχαρόπουλος,μτφ.Αντρέας Σαραντόπουλος,1979
  • εκδ.Ποντίκι,μτφ.Γιώργος Μπαρουξής,2007
• Η ΣΟΝΑΤΑ ΤΟΥ ΚΡΟΪΤΣΕΡ (1889) :
  • εκδ.Ζαχαρόπουλος,μτφ.Αντρέας Σαραντόπουλος, 1991
  • εκδ.Σελίδα,(;),(;)
  • εκδ.Γκοβόστης,μτφ.Κων/νος Ξυλοπαρκιώτης,(;)
• ΑΦΕΝΤΗΣ ΚΑΙ ΔΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ (1895) :
  • εκδ.Γραφές,μτφ.Αντρέας Ναϊρτος,2002
  • εκδ.Σελίδα,(;),(;)
  • εκδ. Εντύποις, μτφ. Βασίλης Μακρίδης, 2012
• ΧΑΤΖΗ-ΜΟΥΡΑΤ (1904) :
  • εκδ.Γκοβόστης,μτφ.Κοραλία Μακρή, χχ.
  • εκδ.Ζαχαρόπουλος,μτφ.Αντρέας Σαραντόπουλος,1991
• ΦΙΟΝΤΟΡ ΚΟΥΖΜΙΤΣ : εκδ.Ηριδανός,μτφ.Κοραλία Μακρή,(;)
• ΠΑΤΗΡ ΣΕΡΓΙΟΣ (1911) :
  • εκδ.ΔΑΜ, μτφ. ;, χχ
  • εκδ.Ζαχαρόπουλος,μτφ.Αντρέας Σαραντόπουλος,1979
  • απο την Ανθολογία Ρώσικης Κλασικής Πεζογραφίας, εκδ.Γνώση, μτφ.Λάμπρος Πετσίνης,1985
• Ο ΔΙΑΒΟΛΟΣ (1911) :
  • εκδ.ΔΑΜ, μτφ. ;, χχ
  • εκδ.Ζαχαρόπουλος,μτφ.Αντρέας Σαραντόπουλος,1979

Θεατρικά

• ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΤΟΥ ΖΟΦΟΥ (1887) :
  • (Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΣΚΟΤΑΔΙΟΥ), εκδ.Δωδώνη,μτφ.Αλέξης Σολωμός,1990
  • (Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΣΚΟΤΟΥΣ) :εκδ.Ροές, μτφ.Αλέξανδρος Αδαμόπουλος,2007
• ΤΟ ΖΩΝΤΑΝΟ ΠΤΩΜΑ (1900) :εκδ.Δωδώνη,μτφ.Αλέξης Σολωμός,1990

αυτοβιογραφικά

• ΠΑΙΔΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ-ΕΦΗΒΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ:εκδ.Εστία,μτφ.Βασίλης Ντινόπουλος,1995
• ΜΙΑ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ:εκδ.Printa,μτφ.Ματθαίος Βελούδος,2000
• Η ΖΩΗ ΜΟΥ:εκδ.Θεωρία,μτφ(;),1985

διάφορα

• ΕΤΣΙ ΠΕΘΑΙΝΕΙ Ο ΕΡΩΤΑΣ:εκδ.Ροές,μτφ.Αγγέλα Ρόιδου,2003
• ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΕΧΝΗ:εκδ.Printa,μτφ.Βασίλης Τομανάς,2009
• ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ--Ο ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ ΚΑΙ Ο ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΒΙΑΣ--ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ:εκδ.Printa,μτφ.Ματθαίος Βελούδος,2003
• ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΣΟΦΙΑΣ:εκδ.Printa,μτφ.Νάνσυ Κουβαράκου,2006
• ΝΟΥΒΕΛΕΣ ΚΑΙ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ 1851-1863:εκδ.Ροές,μτφ.Ελένη Μπακοπούλου,2005
• ΝΟΥΒΕΛΕΣ ΚΑΙ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ 1884-1903:εκδ.Ροές,μτφ.Ελένη Μπακοπούλου,2006
• ΠΟΣΗ ΓΗ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ;:εκδ.Μαϊστρος,μτφ.Γιάννης Ζερβός,2008
• ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΚΑΝΟΥΝ ΧΡΗΣΗ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ;:εκδ.Καστανιώτη,μτφ.Γιάννης Στρίγκος,1999
• Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΝΟΣ ΑΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ :εκδ. Ζαχαρόπουλος, μτφ.Αντρέας Σαραντόπουλος,1993
• ΓΙΑΤΙ;:εκδ.Γαβριηλίδης,μτφ.Ελένη Μπακοπούλου,2001
• ΑΠΟ ΤΙ ΖΟΥΝ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ;:εκδ.Μαϊστρος,μτφ.Γρηγόρης Κονδύλης,2006
• ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΕΡΗΜΙΤΕΣ:εκδ.Μαϊστρος,μτφ.Γρηγόρης Κονδύλης,2006
• ΑΛΜΠΕΡΤ-ΛΟΥΚΕΡΝΗ:εκδ.Ροές,μτφ.Σταυρούλα Αργυροπούλου,2001
• Ο ΑΙΧΜΑΛΩΤΟΣ ΤΟΥ ΚΑΥΚΑΣΟΥ:εκδ.Κοροντζής,μτφ.Μίλτος Κατινάκης,(;)
• ΤΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ:εκδ.Κυβέλη,μτφ.Σταύρος Οικονομίδης,1999

Eξωτερικές συνδέσεις

• Άγγελος Τερζάκης, «Λέων Τολστόι», Νέα Εστία, τομ.68,τ/χ.802(1960), σελ. 1569-1570[1]
• Νίκος Καζαντζάκης, «Λέων Τολστόϊ», Νέα Εστία, τομ.68, τ/χ.801(1960),σελ. 1501-1505[2]