Κομμουνιστική επαναθεμελίωση

Η κομμουνιστική επαναθεμελίωση αποτελεί ένα από τα θεμέλια της αντίληψης αρκετών δυνάμεων του κομμουνιστικού κινήματος, αλλά και πολλών μαρξιστών διανοητών, τόσο στην Ελλάδα όσο και σε άλλες χώρες. Σύμφωνα με τους υποστηρικτές αυτής της αντίληψης, η σταδιακή μετατροπή και ο εκφυλισμός των καθεστώτων του λεγόμενου "υπαρκτού σοσιαλισμού" σε ταξικά/εκμεταλλευτικά και η τελική κατάρρευση τους τη διετία 1989-1991, σε συνδυασμό με τον εκφυλισμό και την ταξική ενσωμάτωση του εργατικού κινήματος και ενός πολύ μεγάλου κομματιού της Αριστεράς στις χώρες του ανεπτυγμένου καπιταλισμού καθιστά αναγκαία την διαδικασία ανασυγκρότησης του κομμουνιστικού κινήματος. Η διαδικασία αυτή ονομάζεται κομμουνιστική επαναθεμελίωση και αφορά την θεωρία, τον προγραμματικό λόγο και την οργανωτική αντίληψη του κομμουνιστικού κινήματος.^[1] ^[2]

Σύμφωνα με τους υποστηρικτές αυτής της αντίληψης, οι απόπειρες κομμουνιστικής επαναθεμελίωσης και ανασύστασης της εργατικής πολιτικής στη νέα εποχή του καπιταλισμού δεν μπορούν παρά να επιχειρήσουν την αποτίμηση της εμπειρίας του εργατικού και κομμουνιστικού κινήματος τον 20ο αιώνα, τόσο στις χώρες που εμφανίστηκαν ως σοσιαλιστικές όσο και στον υπόλοιπο κόσμο. Υποστηρίζουν δε, πως δεν πρόκειται για ιστοριογραφία, ούτε απλώς για εκτίμηση του παρελθόντος. Πρόκειται για μια ανασύσταση της εμπειρίας, της γνώσης του παρελθόντος από την πολιτική και θεωρητική σκοπιά του σήμερα και του αύριο.

[Επεξεργασία] Χαρακτηριστικά

Το κύριο στοιχείο της αντίληψης αυτής είναι, πως αντιλαμβάνεται τον εκφυλισμό και την εκμεταλλευτική/ταξική μετάλλαξη των χωρών του "υπαρκτού σοσιαλισμού" ως μια μακρόσυρτη διαδικασία με διάφορες καμπές η οποία ξεκίνησε από τα πρώτα κιόλας χρόνια της νίκης της Οκτωβριανής Επανάστασης στην ΕΣΣΔ ως αποτέλεσμα της ήττας της εργατικής τάξης από την ανερχόμενη κρατική/κομματική γραφειοκρατία. Ως αιτίες δε, αναφέρονται τόσο οι αντικειμενικοί παράγοντες (εμφύλιος πόλεμος, ιμπεριαλιστική περικύκλωση, κατεστραμμένη οικονομία, έλλειψη αστικοδημοκρατικών παραδόσεων), όσο και οι υποκειμενικοί (λαθεμένη αντίληψη των μπολσεβίκων για τη σχέση κόμματος/κράτους, καταστολή της αντίθετης άποψης, μονοκομματισμός, οικονομισμός κλπ).^[3] ^[4]

Πιο συγκεκριμένα, οι υποστηρικτές της αναγκαιότητας της κομμουνιστικής επαναθεμελίωσης εντοπίζουν τις εξής προβληματικές πλευρές στη θεωρία και στην πολιτική: α. Στη σχέση κόμματος/μετώπου/τάξης. Στις χώρες του λεγόμενου "υπαρκτού σοσιαλισμού" απαγορεύτηκε η δυνατότητα ελεύθερης διαπάλης των ιδεών προς όφελος του μονοκομματισμού, όπου το μοναδικό κόμμα που είχε συνταγματικό δικαίωμα λήψης των αποφάσεων ή/και ύπαρξης ήταν το κομμουνιστικό. β. Στην ταύτιση κόμματος/κράτους. Το κομμουνιστικό κόμμα αυθαίρετα αυτοχρίστηκε ως το μοναδικό κόμμα που είχε δικαίωμα στη συγκρότηση και διεύθυνση του κράτους, σε βάρος της εξουσίας των εργατικών συμβουλίων (σοβιέτ) και της συνακόλουθης ελεύθερης διαπάλης των ιδεών εντός των εργατικών συμβουλίων και ευρύτερα στην κοινωνία.

Στο επίπεδο της οικονομίας οι υποστηρικτές της κομμουνιστικής επαναθεμελίωσης υποστηρίζουν πως: α. Ο κεντρικός σχεδιασμός δεν παράγονταν ως ουσιαστικό αποτέλεσμα της εργατικής δημοκρατίας/εξουσίας στους χώρους δουλειάς, αλλά ως ένα σύνολο αποφάσεων παρμένων στα ανώτατα ηγετικά κλιμάκια του μοναδικού κυβερνώντος κόμματος του κομμουνιστικού. β. Υποστηρίζουν δε, πως ο νόμος της αξίας (βασικός νόμος ύπαρξης και λειτουργίας του καπιταλισμού) ουδέποτε εξαφανίστηκε, αντιθέτως σταδιακά επανεγκαθιδρύθηκε ως ένας εκ των βασικών νόμων λειτουργίας των οικονομιών των χωρών του λεγόμενου "υπαρκτού σοσιαλισμού". Με αποτέλεσμα την σταδιακή αύξηση της ψαλίδας των μισθών, την ιδιοποίηση ενός μεγάλου μέρους από την παραγόμενη υπεραξία εκ μέρους της κρατικής/κομματικής άρχουσας τάξης κλπ. ^[5]

Τέλος, το κράτος αντί σταδιακά να "μαραζώνει" στην κατεύθυνση της κοινωνίας των ελεύθερα συνεταιρισμένων παραγωγών (κομμουνισμός), γιγαντώνονταν ολοένα και περισσότερο, μαζί με τις ταξικές ανισότητες.^[6]

Σύμφωνα με τους υποστηρικτές της αναγκαιότητας της κομμουνιστικής επαναθεμελίωσης, δεν πρέπει αφενός να μηδενιστεί η τιτάνια προσπάθεια εκατομμυρίων ανθρώπων στον 20ο αιώνα στα να αποτινάξουν τα δεσμά της εκμετάλλευσης, αφετέρου δε, υπάρχει επιστημονικό κεκτημένο στον Μαρξισμό που πάνω του μπορεί να στηριχθεί η κομμουνιστική επαναθεμελίωση, τόσο προγραμματικά όσο και στη μορφή του κομμουνιστικού κινήματος. Η διαλεκτική, η ανάλυση των τρόπων παραγωγής και ειδικότερα του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, η αναλυση των τάξεων (ιστορικός υλισμός) είναι μερικά από τα πιο σοβαρά τμήματα του επιστημονικού κεκτημένου του Μαρξισμού που αποτελούν βάση για την κομμουνιστική επαναθεμελίωση.^[7] ^[8]