Περιφέρειες της Ελλάδας

Ελληνική τοπική αυτοδιοίκηση
Βαθμός	Ο.Τ.Α.	Υποδιαιρέσεις
α΄	Δήμος	Δημοτική ενότητα   Κοινότητα
β΄	Περιφέρεια	Περιφερειακή ενότητα

Περιφέρειες ονομάζονται οι 13 δευτεροβάθμιοι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης του ελληνικού κράτους. Κάθε περιφέρεια έχει συσταθεί σε μια ευρύτερη περιοχή της χώρας (εξαιρουμένου του Αγίου Όρους), διαθέτει δικές της αυτοτελείς υπηρεσίες και προϋπολογισμό και τα όργανά της εκλέγονται με καθολική ψηφοφορία. Οι αρμοδιότητές της απλώνονται σε ένα ευρύ φάσμα: από το σχεδιασμό, το συντονισμό και την εφαρμογή των πολιτικών που άπτονται των ζητημάτων της περιοχής, μέχρι και επιμέρους καθήκοντα της κεντρικής διοίκησης που μπορεί να της ανατεθούν με νόμο.

Ο όρος εμπεριέχει επίσης γεωγραφική σημασία, υπό την έννοια ότι οι περιφέρειες διαθέτουν συγκεκριμένη έκταση, πληθυσμό και έδρα, όμως ο αμιγώς γεωγραφικός όρος είναι το διαμέρισμα. Από τις δεκατρείς περιφέρειες, μόλις τρεις ταυτίζονται εδαφικά με διαμέρισμα: Ηπείρου, Θεσσαλίας και Κρήτης.

Ιστορική εξέλιξη

Η πρώτη διαίρεση της χώρας σε περιφέρειες (με την ονομασία Περιφεριακαί Διοικήσεις) έγινε από τη Χούντα των Συνταγματαρχών με τη μεταρρύθμιση του 1971, αλλά ακυρώθηκε δύο χρόνια αργότερα, μετά το πραξικόπημα Ιωαννίδη. Σημειωτέον ότι, σύμφωνα με το πρόγραμμα, οι περιφέρειες ήταν μόλις επτά και οι διορισμένοι διοικητές τους εισέρχονταν αυτομάτως στο Υπουργικό Συμβούλιο ως υφυπουργοί.

Η σύσταση των περιφερειών στα σημερινά τους όρια έγινε από την κυβέρνηση Α. Παπανδρέου με το Ν.1622/1986 και το Π.Δ.51/87, ο δε χαρακτήρας τους ήταν κατά βάσιν επικουρικός της κεντρικής διοίκησης και τα όργανά τους διορίζονταν από αυτήν. Στα τέλη της δεκαετίας του '90 η λειτουργία τους μεταρρυθμίστηκε με παράλληλη διεύρυνση των αρμοδιοτήτων τους (Ν.2503/1997 και 2647/1998), και πάλι όμως παρέμειναν άμεσα εξαρτώμενες από την κεντρική διοίκηση, αφού το σύνολο των αποφασιστικών αρμοδιοτήτων συγκεντρωνόταν στα χέρια του διορισμένου από την κυβέρνηση γενικού γραμματέα τους.

Το σημερινό τους χαρακτήρα οι περιφέρειες τον έλαβαν τον Ιανουάριο του 2011, όταν τέθηκαν σε ισχύ οι σχετικές διατάξεις του «Καλλικράτη» που προέβλεπαν πλήρη δημοσιονομική και διοικητική αυτοτέλεια, αιρετά όργανα (περιφερειάρχης και περιφερειακό συμβούλιο) και ανάληψη μέρους των αρμοδιοτήτων των καταργημένων νομαρχιακών αυτοδιοικήσεων. Παράλληλα όμως έχασαν κάποιες από τις έως τότε αρμοδιότητές τους, οι οποίες κρίθηκε σκόπιμο να παραμείνουν στα χέρια της κρατικής διοίκησης μέσω των αποκεντρωμένων διοικήσεων..

Κατάλογος περιφερειών

Νο	Περιφέρεια	Έδρα	Έκταση (km²)	Πληθυσμός (κάτοικοι)	Πυκνότητα πληθυσμού (κάτοικοι/km²)
1	Ανατολική Μακεδονία και Θράκη	Κομοτηνή	14.157	611.067	43,2
2	Κεντρική Μακεδονία	Θεσσαλονίκη	18.811	1.871.952	99,5
3	Δυτική Μακεδονία	Κοζάνη	9.451	301.522	31,9
4	Περιφέρεια Ηπείρου	Ιωάννινα	9.203	353.820	38,4
5	Περιφέρεια Θεσσαλίας	Λάρισα	14.037	753.888	53,7
6	Ιόνιοι Νήσοι	Κέρκυρα	2.307	212.984	92,3
7	Δυτική Ελλάδα	Πάτρα	11.350	740.506	65,2
8	Στερεά Ελλάδα	Λαμία	15.549	605.329	38,9
9	Αττική	Αθήνα	3.808	3.761.810	987,9
10	Πελοπόννησος	Τρίπολη	15.490	638.942	41,2
11	Βόρειο Αιγαίο	Μυτιλήνη	3.836	206.121	53,7
12	Νότιο Αιγαίο	Ερμούπολη	5.286	302.686	57,3
13	Κρήτη	Ηράκλειο	8.336	601.131	72,1

Δείτε επίσης

• Άγιο Όρος, το μοναδικό αυτοδιοίκητο τμήμα του Ελληνικού Κράτους.