Γκελίμπολου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Καλλίπολη (πόλη))
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 40°21′00″N 26°28′00″E / 40.35°N 26.4667°E / 40.35; 26.4667

Γκελίμπολου

Καλλίπολη

—  Πόλη  —
Άποψη του λιμανιού της πόλης.
Χώρα Flag of Turkey.svg Τουρκία
Επαρχία Τσανάκκαλε
Γεωγραφικό διαμέρισμα Διαμέρισμα Μαρμαρά
Πληθυσμός (2011)
 • Σύνολο 30.273 (πόλη)

Η Γκελίμπολου (τούρκικα: Gelibolu), γνωστή επίσης ως Καλλίπολη ή Γκαλίπολη (Gallipoli, από το Καλλίπολις)[1], είναι το όνομα μίας πόλης και περιφέρειας στην επαρχία Τσανάκκαλε της περιφέρειας Μαρμαρά, στην Ανατολική Θράκη στο ευρωπαϊκό τμήμα της Τουρκίας στη νότια ακτή της ομώνυμης χερσονήσου στο στενό των Δαρδανελίων, δύο μίλια μακριά από το Λαπσέκι στην απέναντι ακτή[2].

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Χάρτης των Δαρδανελίων

Η μακεδονική πόλη Καλλίπολις ιδρύθηκε τον 5ο αι. ΠΚΕ[2] Διαθέτει πλούσια ιστορία ως ναυτική βάση κάτω από διαφορετικούς κυβερνήτες. Ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός Α' οχύρωσε την Καλλίπολη και εγκατέστησε σημαντικές στρατιωτικές αποθήκες σταριού και κρασιού, ερείπια των οποίων είναι ακόμη εμφανή[2][3]. Μετά την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Λατίνους το 1204, η Γκαλίπολη πέρασε υπό την κυριαρχία των Ενετών. Ένα εκστρατευτικό σώμα Αλμογαβάρων, υπό τον Ροζέ ντε Φλορ, εγκαταστάθηκε εκεί το 1306. Μετά τον θάνατο του ντε Φλορ οι Αλμογάβαροι κατέσφαξαν τους κατοίκους της πόλης. Αργότερα, νικημένοι από τα συμμαχικά στρατεύματα των Ενετών και των Βυζαντινών, αποσύρθηκαν το 1307, καταστρέφοντας τις οχυρώσεις[2][3]. Μετά την καταστροφή των τειχών από σεισμό, κατακτήθηκε από τους Τούρκους το 1354 και έγινε το πρώτο κομμάτι της οθωμανικής αυτοκρατορίας στην Ευρώπη[3]. Ο Βαγιαζήτ Α' (1389–1403) έχτισε εκεί κάστρο και πύργο, ερείπια των οποίων σώζονται ακόμα και σήμερα[2]. Το 1416 οι Ενετοί υπό τον Πιέτρο Λορεντάν νίκησαν εκεί τους Τούρκους[2]. Η Καλλίπολις είναι ο αρχαιολογικός τόπος των "τύμβων των Θρακών βασιλέων"[2], με αναφορά στους τάφους των ποιητών Αχμέτ Μπικάν (θαν. 1466) και του αδελφού του Μεχμέτ Μπικάν (θαν. 1451).

Το 1854 Η πόλη καταλήφθηκε από τις συμμαχικές δυνάμεις Βρετανών και Γάλλων κατά τον Κριμαϊκό πόλεμο, οι οποίοι ενίσχυσαν τις αμυντικές οχυρώσεις του 1357[2]. Πολλοί στρατιώτες πέθαναν εκεί από χολέρα και τάφηκαν σε τοπικό κοιμητήριο[3] Τα όπλα της πόλης προστάτευαν τη θάλασσα του Μαρμαρά έως το 1878 wοπότε χτίστηκαν νέες οχυρώσεις, όταν οι Ρώσοι απείλησαν να καταλάβουν την Κωνσταντινούπολη[2]. Η Γκελίμπολου ήταν το αρχικό κέντρο του Καπτάνπασα Εγιαλέ. Ανάμεσα στο 1864 και το 1920 ή πόλη ήταν σαντζάκιο στο βιλαέτι της Αδριανούπολης. Το 1904 η ελληνική επισκοπή της Καλλίπολης έγινε έδρα μητρόπολης του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως[3].

Ο βουλγαρικός στρατός απείλησε την Γκελίμπολου στη διάρκεια του πρώτου βαλκανικού πολέμου και προωθήθηκε στο Μπολαγίρ το 1912. Κατά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, η ομώνυμη χερσόνησος και η πόλη υπήρξαν μάρτυρες σημαντικών μαχών (βλέπε Εκστρατεία της Καλλίπολης). Η πόλη πέρασε στην κυριαρχία των Ελλήνων μεταξύ του 1920–1922, και τελικά επιστράφηκε στην Τουρκία το 1923 με τη συνθήκη της Λωζάνης. Όπως και η Ίμβρος δυτικά της χερσονήσου, στη πόλη η πλειονότητα κατοίκων πρίν τον Α΄παγκόσμιο πόλεμο ήταν Έλληνες και έτσι εξαιρέθηκε του άρθρου 2 της Συνθήκης για την Ανταλλαγή Ελληνικών και Τουρκικών Πληθυσμών (1923). Μεταξύ του 1922 και 1926 η πόλη ήταν επαρχιακό κέντρο για τις περιφέρειες της Γκελίμπολου, του Εσέαμπατ του Κεσάν, του Ενέζ (έγινε τμήμα του Κεσάν πριν το 1953) και του Σαρκόυ.

Η σύγχρονη πόλη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Γκελίμπολου είναι διοικητικό κέντρο της επαρχίας Τσανάκαλε. Ο πληθυσμός της ευρύτερης περιοχής ανέρχεται σε 44.697 άτομα, 28.326 από τα οποία ζουν στο διοικητικό κέντρο (απογραφή 2010)[4]. Η πόλη είναι γνωστή για την κονσερβοποιία σαρδέλας.

Αξιοσημείωτοι άνθρωποι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Καλλίπολις, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, at Perseus project
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 Gallipoli, Turkey in the 1911 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Callipolis in the New Advent Encyclopedia
  4. Statistical Institute

Εξωτερικές Συνδέσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]