Κάνναβη (φάρμακο)

    Για το γένος φυτών, δείτε: Κάνναβη.

Η κάνναβη, γνωστή και ως μαριχουάνα και γκάντζα (από το Σανσκριτικό gañjā, που σημαίνει «κάνναβη»), μεταξύ πολλών άλλων ονομάτων, αναφέρεται σε οποιοδήποτε αριθμό παρασκευασμάτων του φυτού Κάνναβη που προορίζονται για χρήση ως ψυχοδραστικό φάρμακο. Η πιο κοινή μορφή της κάνναβης που χρησιμοποιείται ως φάρμακο είναι η αποξηραμένη φυτική μορφή.

Η τυπική μορφή της φυτικής κάνναβης αποτελείται από τα λουλούδια και τα υποκείμενα φύλλα και μίσχους ώριμων έχοντα ύπερο ή θηλυκών φυτών. Το φάρμακο σε μορφή ρητίνης είναι γνωστό ως χασίς (ή απλώς ως 'χας').

Η μείζονα ψυχοδραστική χημική ένωση στην κάνναβη είναι η Δ⁹-τετραϋδροκανναβινόλη (κοινώς συντομογραφημένη ως THC). Τουλάχιστον 66 άλλα κανναβινοειδή είναι επίσης παρόντα στην κάνναβη, συμπεριλαμβανομένου της κανναβιδιόλης (CBD), της κανναβινόλης (CBN) και της τετραϋδροκανναβιβαρίνης (THCV), μεταξύ πολλών άλλων, οι οποίες πιστεύεται ότι οδηγούν σε διαφορετικά αποτελέσματα από εκείνα της THC και μόνο.

Η χρήση κάνναβης έχει βρεθεί ότι σημειώνεται ήδη από τη τρίτη χιλιετία π.Χ. Στη σύγχρονη εποχή, το φάρμακο έχει χρησιμοποιηθεί για ψυχαγωγικούς, θρησκευτικούς ή πνευματικούς, και φαρμακευτικούς σκοπούς. Τα Ηνωμένα Έθνη (ΟΗΕ) εκτίμησαν ότι το 2004 περίπου το 4% του παγκόσμιου ενήλικου πληθυσμού (162 εκατομμύρια άνθρωποι) κάνουν χρήση κάνναβης ετησίως, και περίπου 0,6% (22,5 εκατομμύρια) την χρησιμοποιούν σε καθημερινή βάση. Η κατοχή, χρήση ή πώληση παρασκευασμάτων της κάνναβης που περιέχουν ψυχοδραστικά κανναβινοειδή έγινε παράνομη στα περισσότερα μέρη του κόσμου στις αρχές του εικοστού αιώνα. Από τότε, μερικές χώρες έχουν εντείνει την επιβολή της απαγόρευσης της κάνναβης, ενώ άλλες την έχουν μειώσει.

Ονοματολογία

Σε διάφορες κουλτούρες, η κάνναβη είναι επίσης γνωστή και ως λεμόνι, κασέρι, τυρί, ντάχα, μαύρο (αν και συνήθως έτσι καλείται το χασίς), βρομά (το μαύρο στα ανάποδα), οξυγόνο, φούντα, νταφού (η φούντα ανάποδα), φού, τσούρου, πράσο, φορφόλι, τζόϊν (απο το αγγλικό joint), φώξεν, λαλάκι γρασίδι, χόρτο, ντούρου,τσουρί,ντουντού, σμπιγδάνι, ντουμάνι, μπουρούχα (χαμηλής ποιότητας κάνναβη όπως το αλβανικό).Κάποιοι το αποκαλούν μασούρι. Στην Τρίπολη είναι επίσης γνωστό και ως πορτατίφ, λαμπατέρ, φαίος, μπέκος, ρο, ντι βι ντι

Με τον όρο μπάφος ή μπαφιλίκι εννοείται το τσιγάρο που στρίβεται με κάνναβη και καπνό. Χρησιμοποιείται και ο όρος φακός. Το τσιγάρο που δεν περιέχει καπνό, παρά μόνο κάνναβη, ονομάζεται πιούρ (απο το αγγλικό pure).

Τα ακατέργαστα φύλλα της κάνναβης, χωρίς τον ανθό, είναι γνωστά ως μαριχουάνα. Επίσης ονομασίες συνθετικών φυτών κάναββης (skunk) προέρχονται από την εμφάνιση του φυτού, καθώς και από τον τρόπο επίδρασης και το χρώμα η ακόμα και την οσμή του καρπού. (γνωστός ως παπάς ή παπάδι)

Κάνναβη και υγεία

Μέχρι και τις αρχές του 2000 η χαρτογράφηση των κέντρων του εγκεφάλου, ήταν ακόμα στόχος για την επιστημονική κοινότητα. Αυτό, σε συνδυασμό με την αδυναμία των επιστημόνων να εξετάσουν ενεργούς χρήστες της Κάνναβης, μιας και η νομιμοποίηση στις πολιτείες της Αμερικής ή και η "για ιατρικούς σκοπούς" κάνναβη, δεν υπήρχαν ακόμα. Καιροσκοπικά, διάφοροι βοτανολόγοι, χρόνιοι χρήστες και άτομα που σχετίζονται με το εμπόριο κάνναβης, διαστρέβλωναν το "δεν υπάρχουν ακόμα απαντήσεις" σε "δεν υπάρχουν παρενέργειες" από την χρήση του φυτού. Αυτό, σε συνδυασμό με την νέα τάση πολλών πολιτών για "επιστροφή σε φυσικές λύσεις" για προβλήματα που αφορούν τις ιατρικές επιστήμες, και την πίεση που νοιώθουν σήμερα οι πολίτες από τις σύγχρονες παγκόσμιες οικονομικές κρίσεις οδήγησαν σε δραματική αύξηση της κατανάλωσης κάνναβοειδών στις αρχές της 2ης δεκαετίας του 2000 (σήμερα).

Με την σημερινή πρόοδο της ιατρικής, αλλά και με επαρκές δείγμα "ιατρικών υποκειμένων" από ομάδες ατόμων, δηλαδή, που είναι ενεργοί χρήστες, η ιατρική έχει πλέον επίσημες ιατρικές απαντήσεις.

Σωματικές διαταραχές

Τα συμπτώματα της ευφορίας που προκαλεί η κάνναβη οφείλονται στην ουσία Δ-9-THC. Η Δ-9-THC είναι ουσία λιποδιαλυτή και απορροφάται ταχύτατα μετά από τη λήψη της. Οι επιδράσεις της στο καρδιαγγειακό είναι αύξηση της αρτηριακής πίεσης και ταχυκαρδία. Στο κεντρικό νευρικό σύστημα τα συμπτώματα που αφορούν νευροψυχολογικές και συναισθηματικές μεταβολές, κορυφώνονται στα 20 περίπου λεπτά μετά το κάπνισμα και διατηρούνται για 2 έως 3 ώρες. Λόγω της λιποδιαλυτότητας της χημικής ουσίας παρατηρείται επιβράδυνση στην αποδέσμευση των ψυχοδραστικών συστατικών από τους λιπώδεις ιστούς ή από την εντεροηπατική κυκλοφορία με ενδεχόμενο αποτέλεσμα την παράταση των επιδράσεων ή την επανεμφάνιση τους μετά από 12-24 ώρες από τη λήψη της ουσίας. Energeiakos

Κάνναβη και ψυχώσεις

Στον ανθρώπινο εγκέφαλο υπάρχει ένα «σύστημα ανταμοιβής» για κάποιες λειτουργίες που είναι απαραίτητο να γίνονται για να επιβιώνουμε. Για το φαγητό ή για τη σεξουαλική πράξη ένα αρκετά μεγάλο κύκλωμα νευρικών κυττάρων φροντίζει να γεμίσουμε ευφορία και μας δίνει σήμα να επαναλάβουμε μια τέτοια πράξη μόλις μπορέσουμε για να ξανανιώσουμε μια τέτοια ευχαρίστηση. Πρόκειται για έναν μηχανισμό που κατά κάποιον τρόπο ουσίες όπως το αλκοόλ, ο καπνός, η κάνναβη, αλλά και οι άλλες ναρκωτικές ουσίες, π.χ. η κοκαΐνη και το όπιο, τον καταλαμβάνουν και μας κάνουν να θέλουμε να ξανανιώσουμε «ωραία». Ειδικά για την κάνναβη επικρατούσε ένα είδος ασυλίας γιατί πολλοί θεωρούσαν ότι πρόκειται για ένα αθώο χόρτο σε σύγκριση με άλλες ουσίες, όπως η ηρωίνη, η κοκαΐνη ή το LSD, που προκύπτουν ύστερα από χημικές διεργασίες.

Στα τέλη της δεκαετίας του '80 και στις αρχές της δεκαετίας του '90 αρχίσαμε να παρατηρούμε στην ιατρική κοινότητα ότι έρχονταν όλο και περισσότεροι ασθενείς με ψυχώσεις και παραισθήσεις, που αρκετοί τύχαινε να είναι και χρήστες κάνναβης. Τελικά καταλάβαμε ότι υπήρχε σχέση. Παρακολουθήσαμε 100 άτομα επί τέσσερα χρόνια και βρήκαμε ότι όσοι έπαιρναν κάνναβη είχαν τρεις φορές περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν ψυχώσεις, να ακούν παράξενες φωνές και ήχους. Επειδή η ψύχωση οφείλεται σε υπερβολική ποσότητα ντοπαμίνης στον εγκέφαλο, αρχίσαμε να συσχετίζουμε τα δύο. Η χρήση κάνναβης, αύξανε τα επίπεδα ντοπαμίνης στον εγκέφαλο. Η ντοπαμίνη είναι η ουσία που εμφανίζεται μόλις κάτι ξαφνικά αποσπάσει την προσοχή σου. Τα μηνύματα μεταξύ των νευρικών κυττάρων κυκλοφορούν χάρη στην ντοπαμίνη. Στις ψυχωτικές καταστάσεις οι άνθρωποι αισθάνονται ότι τα πάντα αποσπούν την προσοχή και αυτό σχετίζεται πλέον από τους ψυχιάτρους με την ντοπαμίνη. Energeiakos

Γιατί δεν εμφανίζουν όλοι οι χρήστες ψυχώσεις;

Υπάρχει ένα γονίδιο με τη σήμανση COMT που προκαλεί τον μεταβολισμό της ντοπαμίνης στο πρόσθιο μέρος του εγκεφάλου. Στις διάφορες μορφές του που απαντούν στους ανθρώπους παρατηρήθηκε το εξής καταπληκτικό: ανάλογα με τον συγκεκριμένο τύπο, άλλοι άνθρωποι παρουσίαζαν κατά δύο φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν ψυχωτική συμπεριφορά αρχίζοντας να καπνίζουν κάνναβη, άλλοι κατά δέκα(!) φορές και άλλοι καθόλου.

Έτσι εξηγήθηκε και το γιατί άλλοι μπορούν να είναι επί χρόνια χρήστες και να μην παρουσιάζουν τέτοια συμπτώματα. Δημιουργώντας μάλιστα και μια πιο γενική, λανθασμένη εντύπωση ότι για όλους το κάπνισμα αυτής της ουσίας είναι εντελώς ακίνδυνο. Energeiakos

Κάνναβη και σχιζοφρένεια

Βρέθηκε ότι για τη σχιζοφρένεια, γνωρίζουμε ότι σε μερικούς υπάρχει προδιάθεση (εξαιτίας δυσκολιών όταν γεννιούνταν, όπου πιθανόν να προέκυψε έλλειψη οξυγόνου ή και στη συνέχεια λόγω κακών κοινωνικών συνθηκών), είναι πολύ πιθανότερο να βγει στην επιφάνεια ύστερα από χρήση κάνναβης.

Η αλήθεια είναι ότι και οι γιατροί είναι επιφυλακτικοί ως προς την έκταση του φαινομένου: δεν πιστεύουν ότι η χρήση της κάνναβης είναι υπεύθυνη για περισσότερο από το 8% των περιπτώσεων σχιζοφρένειας, αλλά κάτι πολύ ανησυχητικό είναι το ότι, στο Λονδίνο, μετά την γενίκευση χρήσης κάνναβης στους νέους, διαπιστώνουν διπλασιασμό των περιπτώσεων σχιζοφρένειας. Επιπλέον έχουν παρατηρήσει ότι άνθρωποι που νοσηλεύονταν στην ερευνητική μονάδα για ψυχώσεις, όταν πηγαίνοντας καλύτερα τους προέτρεπαν να πάρουν άδεια και να βγουν ένα βράδυ για να δουν κάποιους γνωστούς τους, επιστρέφοντας παρουσίαζαν και πάλι ψυχωτική συμπεριφορά. Τότε, ρωτώντας τους «μήπως κάνατε έστω και ένα τσιγάρο με κάνναβη;», εκείνοι έκπληκτοι απαντούσαν: «πώς το καταλάβατε;», γιατί δεν φαντάζονταν ότι ακόμη και ένα τσιγάρο, κυρίως όταν είναι ανακατεμένο με συνηθισμένο καπνό, προκαλεί μεγάλη έκκριση ντοπαμίνης, που τους αποσταθεροποιούσε ξανά. Energeiakos

Ατροφίες του εγκεφάλου

Η μακροχρόνια και μεγάλη χρήση μαριχουάνας σχετίζεται με την πρόκληση οργανικών ανωμαλιών σε ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου όπως ο ιππόκαμπος και οι αμυγδαλές.

Ο ιππόκαμπος του εγκεφάλου είναι η λειτουργική και ανατομική περιοχή που έχει βασικό ρόλο στη ρύθμιση της μνήμης και των συναισθημάτων. Οι αμυγδαλές του εγκεφάλου είναι περιοχές που σχετίζονται με το φόβο και την επιθετικότητα.

Ο ιππόκαμπος και οι αμυγδαλές του εγκεφάλου σε ανθρώπους που χρησιμοποιούν ευρέως και μακροχρόνια τη μαριχουάνα, παρουσιάζουν ανατομικές ανωμαλίες και ατροφία. Επίσης οι χρήστες αυτοί παρουσιάζουν συμπτώματα ψυχωτικών διαταραχών χωρίς ωστόσο να έχουν την πλήρη κλινική εικόνα της σχιζοφρένειας ή των μανιακών καταστάσεων.

Τα σημαντικά αυτά ευρήματα προκύπτουν από έρευνα Αυστραλών γιατρών σε χρήστες μαριχουάνας. Προσθέτουν στις γνώσεις μας σημαντικά νέα στοιχεία για τις τοξικές δράσεις των ναρκωτικών στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Οι Αυστραλοί ερευνητές μελέτησαν τους εγκεφάλους 15 ανδρών με μέσο όρο ηλικίας σχεδόν 40 ετών οι οποίοι κάπνιζαν περισσότερα από 5 τσιγάρα μαριχουάνας για περισσότερα από 10 χρόνια. Η αξιολόγηση των εγκεφάλων των ανδρών αυτών έγινε με μαγνητική τομογραφία υψηλής ευκρίνειας (MRIHD).

Τα αποτελέσματα συγκρίθηκαν με τα ευρήματα στους εγκεφάλους από 16 άλλους άνδρες με μέσο όρο ηλικίας 36 ετών που δεν ήσαν χρήστες μαριχουάνας.

Επιπρόσθετα, όλοι οι συμμετέχοντες στην έρευνα υποβλήθηκαν σε τεστ προφορικής μνήμης και εξετάστηκαν για να φανεί εάν παρουσίαζαν κλινικά σημεία που είχαν σχέση με ψυχωτικές διαταραχές όπως η σχιζοφρένεια ή η μανία χωρίς όμως να παρουσιάζουν την πλήρη διαγνωστική εικόνα των παθήσεων.

Οι Αυστραλοί ερευνητές διαπίστωσαν ότι:

• Ο ιππόκαμπος των χρηστών μαριχουάνας ήταν κατά 12% μικρότερος σε σύγκριση με τους μη χρήστες.
• Οι αμυγδαλές του εγκεφάλου των χρηστών ήταν κατά 7,1% μικρότερες σε σύγκριση με τις αμυγδαλές του εγκεφάλου των μη χρηστών.
• Οι χρήστες ναρκωτικών είχαν χειρότερα αποτελέσματα στα τεστ προφορικής μνήμης που σχετίζεται με τη μάθηση νέων πραγμάτων. Ωστόσο το εύρημα αυτό δεν ήταν δυνατό να συσχετισθεί με άλλες ανωμαλίες που βρέθηκαν στον εγκέφαλο τους.
• Οι χρήστες μαριχουάνας είχαν ψυχωτικά συμπτώματα όπως ψευδαισθήσεις καταδίωξης, αυταπάτες περί ικανότητας ανάγνωσης των σκέψεων των άλλων, ασυνήθιστες και περίεργες κοινωνικές συμπεριφορές.
• Όσο περισσότερη μαριχουάνα χρησιμοποιούσε κάποιος τόσο περισσότερες πιθανότητες είχε να παρουσιάζει μειωμένους σε όγκο ιππόκαμπο και αμυγδαλές, να έχει ψυχιατρικά συμπτώματα και να παρουσιάζει διαταραχές της μνήμης του με προβλήματα μάθησης

Είναι ξεκάθαρο ότι τα αποτελέσματα αυτά εξουδετερώνουν τους ευρέως διαδεδομένους ισχυρισμούς ότι η χρήση καννάβεως, χασίς και μαριχουάνας, δεν έχουν καθόλου ή προκαλούν μόνο ελάχιστες αρνητικές επιπτώσεις, οργανικά και λειτουργικά στον ανθρώπινο εγκέφαλο. Energeiakos

Παγίδα για τους νέους

Όσο πιο νέος αρχίζει κάποιος τη χρήση κάνναβης, τόσο πιο απροετοίμαστος είναι ο εγκέφαλος για τις εκκρίσεις των ορμονών, συνεπώς:

• Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι αρχίζοντας στα 15 ήταν τρεις φορές πιο πιθανό στα 26 να έχει παρουσιάσει, το υποκείμενο, σχιζοφρένεια, ενώ αν άρχιζε στα 18 ήταν μιάμιση φορά πιο πιθανό.
• Επειδή ο εγκέφαλος ακόμη και στη διάρκεια της εφηβείας δεν έχει πάψει να διαμορφώνεται, οι ψυχίατροι που έκαναν την έρευνα φοβούνται, και το ψάχνουν ακόμη, ότι οι υποδοχείς προσαρμόζονται στις απαιτήσεις που θέτει μια αρκετά μακροχρόνια, είναι η αλήθεια, χρήση κάνναβης, οπότε αυτές μετά είναι δύσκολο να αλλάξουν. Energeiakos

Ιατρική Χρήση

Σήμερα υπάρχει ένα κίνημα υπέρ της λεγόμενης «ιατρικής χρήσης» της κάνναβης, δηλαδή να χορηγείται για θεραπευτικούς σκοπούς σε ασθενείς που την έχουν άμεση ανάγκη, όπως είναι όσοι υποφέρουν από εμετούς και ναυτία, δηλαδή τις ισχυρές παρενέργειες της χημειοθεραπείας, από βασανιστικούς και επίμονους πόνους, από γλαύκωμα, ακόμη και νευρική ανορεξία.

Σε πολλά εργαστήρια σε όλον τον κόσμο γίνονται εντατικές έρευνες για να παραχθούν φάρμακα με βάση τα συστατικά της κάνναβης, που όμως δεν θα έχουν ψυχοτρόπες επιδράσεις, θα μένουν δηλαδή μακριά από την περιοχή του εγκεφάλου και θα δρουν μόνο στον περιφερειακό υποδοχέα στον οποίο δείχνουν προτίμηση τα μη ψυχότροπα ανάλογα (δηλαδή τα τροποποιημένα από τους ερευνητές κανναβινομιμητικά μόρια) παρουσιάζοντας υψηλή αντιφλεγμονώδη δράση. Το πρώτο τέτοιο παρασκεύασμα ενάντια στον πόνο και στο στρες ανακοινώθηκε την 1η Ιουλίου του 2005 στο περιοδικό «Nature» από ερευνητές του Πανεπιστημίου της Τζόρτζια, ενώ άλλα για την επιληψία και την κατά πλάκας σκλήρυνση θα ακολουθήσουν.

Είναι επιστημονικά αποδεκτό ότι η χρήση κάνναβης:

Μπορεί να οδηγήσει σε παραισθήσεις, συνεπώς οι χρήστες δεν πρέπει να οδηγούν.

Η παρατεταμένη χρήση μπορεί να προκαλέσει ανώμαλη διαίρεση των κυττάρων με αποτέλεσμα σοβαρές κληρονομικές ατέλειες.

Ένα τσιγάρο με κάνναβη περιέχει δέκα φορές περισσότερη πίσσα απ' ό,τι ένα συνηθισμένο τσιγάρο.

Προκαλεί ελάττωση στην παραγωγή σπέρματος.

Τα έμβρυα των μητέρων που κάπνιζαν κάνναβη στη διάρκεια της εγκυμοσύνης παρουσιάζουν πιο συχνά μαθησιακές δυσκολίες, υπερκινητικότητα, έλλειψη συγκέντρωσης, αντικοινωνική συμπεριφορά.

Προκαλεί δυσκολίες στη συγκέντρωση της προσοχής και δυσλειτουργία της μνήμης. Energeiakos

Τρόπος χρήσης

Η κάνναβη συνήθως εμφανίζεται σε διάφορες μορφές:

• Σε μορφή τριμμάτων των φύλλων, των λουλουδιών και των στελεχών (μαριχουάνα: περιεκτικότητα σε THC περίπου 1-3%).
• Σε πλάκα σκουρόχρωμου αποξηραμένου ρετσινιού (χασίς: περιεκτικότητα σε THC περίπου 8-15%).
• Σε μορφή παχύρρευστου και κολλώδους υγρού (χασισέλαιο: περιεκτικότητα σε THC περίπου 40-60%).

Συνήθως η κάνναβη καπνίζεται αναμεμειγμένη με καπνό ή και σκέτη, αλλά μπορεί επίσης να φαγωθεί, να ανακατευτεί με το φαγητό (συνήθως με γλυκό). Ένας άλλος τρόπος χρήσης είναι το βράσιμο της κάνναβης μαζί με κάποιο ρόφημα. Energeiakos

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

• Cannabis News - Νέα της κάνναβης από όλο τον κόσμο
• Drug Policy Alliance - Μύθοι και αλήθειες γύρω από την κάνναβη.
• Int'l Association for Cannabis as Medicine - Διεθνής οργάνωση προώθησης της φαρμακευτικής χρήσης της μαριχουάνας.
• electrIDEA - Άρθρο στα Ελληνικά γύρω από την ιστορία ποινικοποίησης της κάνναβης, την ελληνική νομοθεσία και το παράδειγμα της Ολλανδίας