Κάνναβη (φάρμακο)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Η κάνναβη, γνωστή και ως μαριχουάνα[1] και γκάντζα (από το Σανσκριτικό gañjā, που σημαίνει «κάνναβη»), μεταξύ πολλών άλλων ονομάτων, αναφέρεται σε οποιοδήποτε αριθμό παρασκευασμάτων του φυτού Κάνναβη που προορίζονται για χρήση ως ψυχοδραστικό φάρμακο. Η πιο κοινή μορφή της κάνναβης που χρησιμοποιείται ως φάρμακο είναι η αποξηραμένη φυτική μορφή.

Η τυπική μορφή της φυτικής κάνναβης αποτελείται από τα λουλούδια και τα υποκείμενα φύλλα και μίσχους ώριμων έχοντα ύπερο ή θηλυκών φυτών. Το φάρμακο σε μορφή ρητίνης είναι γνωστό ως χασίς.

Η μείζων ψυχοδραστική χημική ένωση στην κάνναβη είναι η Δ9-τετραϋδροκανναβινόλη (κοινώς συντομογραφημένη ως THC). Τουλάχιστον 66 άλλα κανναβινοειδή είναι επίσης παρόντα στην κάνναβη, συμπεριλαμβανομένου της κανναβιδιόλης (CBD), της κανναβινόλης (CBN) και της τετραϋδροκανναβιβαρίνης (THCV), μεταξύ πολλών άλλων, οι οποίες πιστεύεται ότι οδηγούν σε διαφορετικά αποτελέσματα από εκείνα της THC και μόνο.[2]

Η χρήση κάνναβης έχει βρεθεί ότι σημειώνεται ήδη από τη τρίτη χιλιετία π.Χ.[3] Στη σύγχρονη εποχή, το φάρμακο έχει χρησιμοποιηθεί για ψυχαγωγικούς, θρησκευτικούς ή πνευματικούς, και φαρμακευτικούς σκοπούς. Τα Ηνωμένα Έθνη (ΟΗΕ) εκτίμησαν ότι το 2004 περίπου το 4% του παγκόσμιου ενήλικου πληθυσμού (162 εκατομμύρια άνθρωποι) κάνουν χρήση κάνναβης ετησίως, και περίπου 0,6% (22,5 εκατομμύρια) την χρησιμοποιούν σε καθημερινή βάση.[4] Η κατοχή, χρήση ή πώληση παρασκευασμάτων της κάνναβης που περιέχουν ψυχοδραστικά κανναβινοειδή έγινε παράνομη στα περισσότερα μέρη του κόσμου στις αρχές του εικοστού αιώνα. Από τότε, μερικές χώρες έχουν εντείνει την επιβολή της απαγόρευσης της κάνναβης, ενώ άλλες την έχουν μειώσει.

Ιατρική Χρήση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μια ανασκόπηση του 2002 από τον Franjo Grotenhermen πάνω σε ιατρική βιβλιογραφία αναφέρει ότι η ιατρική χρήση της κάνναβης έχει δείξει θετικά αποτελέσματα στη θεραπεία κατά της ναυτίας,της έμεσης,του προεμμηνορυσιακού συνδρόμου,της μη-σκόπιμης απώλειας βάρους,της αϋπνίας και της απώλειας της όρεξης από χημειοθεραπείες.Άλλα σχετικά καλώς επιβεβαιωμένα στοιχεία κάνουν λόγο για θεραπεία της σπαστικότητας σε άτομα με σκλήρυνση κατά πλάκας,του πόνου και ειδικότερα του νευρογενούς πόνου,των κινητικών δυσκολιών,του άσθματος και του γλαυκώματος.[5]

Προκαταρκτικές ενδείξεις δείχνουν οτι φάρμακα με βάση την κάνναβη μπορεί να είναι χρήσιμα στη θεραπεία δυσλειτουργείας των επινεφριδίων,του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου,των ημικρανιών,της ινομυαλγίας και σχετικών παθήσεων.[6] Η ιατρική χρήση της κάνναβης επίσης φαίνεται ότι θεραπεύει συγκεκριμένα συμπτώματα παθήσεων όπως η σκλήρυνση κατά πλάκας[7] και οι τραυματισμοί του νωτιαίου μυελού[8] [9],παρουσιάζοντας αντισπασμωδική και μυοχαλαρωτική δράση, καθώς και αυξάνοντας την όρεξη σε αυτούς τους ασθενείς.

Άλλες ιατρικές έρευνες άναφέρουν ότι η κάνναβη ή συγκεκριμένα κανναβινοειδή πιθανόν να χρησιμεύσουν στη θεραπεία της κατάχρησης του αλκοόλ [10],της αρθρίτιδας που προκαλείται απο περίσσια κολλαγόνου[11] [12],του άσθματος , [13]της αθηροσκλήρωσης,της διπολικής διαταραχής [14],του μετατραυματικού συνδρόμου [15],του καρκίνου του παχέος εντέρου [16],της αισθητηριακής νευροπάθειας σχετιζόμενης με τον HIV,της δυστονίας [17],της επιληψίας [18],συγκεκριμένων παθήσεων του πεπτικού συστήματος [19],των γλοιωμάτων(τύπος όγκου στον εγκέφαλο) [20],της ηπατίτιδας C [21],τη νόσο του Huntigton,της λευχαιμίας [22],των όγκων του δέρματος [23],τα στελέχη του βακτηρίου Staphylococcus aureus που είναι ανθεκτικά στη μεθισιλλίνη [24],τη νόσο του Parkinson [25],του κνησμού,της ψωρίασης [26],της δρεπανοκυτταρικής αναιμίας [27],της υπνικής άπνοιας [28]καθώς και της νευρικής ανορεξίας [29].Ελεγχόμενη έρευνα στη θεραπεία του συνδρόμου Tourette με ένα φάρμακο (Dronabinol) που περιέχει δραστική ουσία η οποία είναι συνθετικά ομόλογη με την δ9-τετραϋδροκανναβινόλη,την κύρια ψυχοδραστική ουσια της κάνναβης,έδειξε ότι οι ασθενείς είχαν μείωση των συμπτωμάτων του τους χωρίς ανεπιθύμητες ενέργειες [30] [31],άλλες έρευνες όμως ισχυρίζονται οτι δεν είχε αποτελέσματα στην μείωση των τικ [32]. Οι αναφορές των ίδιων των ασθενών δείχνουν μείωση των τικ με την ιατρική χρήση της κάνναβης [33] [34], όμως χρειάζονται μακροπρόθεσμες, ελεγχόμενες έρευνες για να το αποδείξουν σε μεγαλύτερο αριθμό ασθενών.


Σε πολλά εργαστήρια σε όλον τον κόσμο γίνονται εντατικές έρευνες για να παραχθούν φάρμακα με βάση τα συστατικά της κάνναβης, που όμως δεν θα έχουν ψυχοτρόπες επιδράσεις, θα μένουν δηλαδή μακριά από την περιοχή του εγκεφάλου και θα δρουν μόνο στον περιφερειακό υποδοχέα στον οποίο δείχνουν προτίμηση τα μη ψυχότροπα ανάλογα (δηλαδή τα τροποποιημένα από τους ερευνητές κανναβινομιμητικά μόρια) παρουσιάζοντας υψηλή αντιφλεγμονώδη δράση. Το πρώτο τέτοιο παρασκεύασμα ενάντια στον πόνο και στο στρες ανακοινώθηκε την 1η Ιουλίου του 2005 στο περιοδικό «Nature» από ερευνητές του Πανεπιστημίου της Τζόρτζια, ενώ άλλα για την επιληψία και την κατά πλάκας σκλήρυνση θα ακολουθήσουν.

Τον Μάρτιο του 2014 η Υπηρεσία Δημόσιας Υγείας των ΗΠΑ εγκρίνει τη μελέτη για την ιατρική μαριχουάνα, σημαίνοντας έτσι μια ιστορική αλλαγή στην Ομοσπονδιακή πολιτική των ΗΠΑ[35]. Συγκεκριμένα, η Διεπιστημονική Ένωση Μελετών στα Ψυχοδηλωτικά (MAPS) έχει προσπαθήσει τα τελευταία 22 χρόνια να ξεκινήσει η έρευνα ανάπτυξης φαρμάκων που να βασίζονται στην ιατρική κάνναβη, και αυτή είναι η πρώτη φορά έκτοτε που έχει χορηγηθεί άδεια για αγορά μαριχουάνας προς ιατρική χρήση από το Εθνικό Ινστιτούτο για την Κατάχρηση Ναρκωτικών (NIDA), τον μοναδικό πάροχο μαριχουάνας προς έρευνα, ρυθμιζόμενη σε ομοσπονδιακό επίπεδο στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Τρόπος χρήσης και μορφές κάνναβης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

[36] Η κάνναβη χρησιμοποιείται σε διάφορες μορφές:

  • Ολόκληρο το λουλούδι και φύλλο

Οι όροι χόρτο ή μαριχουάνα ή μαύρο ή (λανθασμένα) χασίς στο εξατμισμένο μείγμα των φύλλων,των λουλουδιών και των κλαδιών,και στο κακής ποιότητας χόρτο και των σπόρων.Οι τύποι μαριχουάνας που χρησιμοποιούνται συνήθως περιέχουν από 3 ως 22% THC,ενώ οι τύποι μαριχουάνας (hemp) που χρησιμοποιούνται για παραγωγή υφασμάτων, σχοινιών, χαρτιού κλπ περιέχουν λιγότερο από 1% THC, οπότε δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως ναρκωτικό.Μικρή περιεκτικότητα σε THC.

  • Κιφ

Το κιφ ειναι μια σκόνη,πλούσια σε τρίχρωμα,που έχουν κοσκινιστεί από τα φύλλα και τα άνθη της Κάνναβης και είτε καπνίζονται,ειτε χρησιμοποιούνται ως συστατικό σε τρόφιμα.Μεσαία περιεκτικότητα σε THC.

  • Χασίς

Χασίς είναι είτε συμπιεσμένη ρητίνη του φυτού της κάνναβης είτε συμπιεσμένο κιφ.Μεγάλη περιεκτικότητα σε THC.

  • Βάμμα

Τα κανναβινοειδή μπορούν να αποσταχθούν σε ένα βάμμα από το φυτό της κάνναβης χρησιμοποιόντας αλκοόλες, όπως το Green dragon.Νόμιμα βάμματα για ιατρική χρήση είναι οι ναβιξιμολες.

  • Αιθέριο έλαιο

To αιθέριο έλαιο κάνναβης είναι η απόσταξη των ελαίων από τα λουλούδια ή τα φύλλα της κάνναβης.Είναι πλούσιο σε κανναβινοειδή.

  • Σπόροι κάνναβης

Οι σπόροι κάνναβης έχουν παρόμοια περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη,με όλα τα αμινοξέα, σχεδόν όσο το κρέας,το γάλα,τα αυγά και η σόγια.[37]. Είναι επίσης πλούσια σε ωμέγα 3,βιταμίνες και μέταλλα.Κυκλοφορούν στην Αμερική,στην Ευρώπη και στην Ιαπωνία ως νόμιμο συστατικό σε τρόφιμα και ως superfood. Δεν είναι ψυχοδραστικοί,αλλά έχουν κάποια ιατρική αξία.

  • Έλαιο σπόρων κάνναβης τύπου hemp

To έλαιο αυτό είναι κατάλληλο για τηγάνισμα με μεγαλύτερο σημείο τήξης από το ελαιόλαδο,με την ιδανική ισορροπία ωμέγα 6 προς ωμέγα 3 λιπαρών οξέων που χρειάζεται ο οργανισμός. [38] Δεν είναι ψυχοδραστικό.

Επίσης πίνεται και σε τσάι,αλλα χρειάζεται μεγάλη ποσότητα (1-1,5 γραμμάρια) και κάτι λιπαρό όπως γάλα ή βούτυρο για να αποστάξει τα κανναβινοειδή, ώστε να έχει σημαντική ιατρική ή ευφορική δράση. Η δια της πεπτική οδού προτιμάται από τους ασθενείς με αναπνευστικά προβλήματα ή καρκινο,λόγω της απουσίας των καρκινογόνων ουσιών που δημιουργούνται κατά την καύση.Για ποικιλίες που προορίζονται για ευφορική χρήση,η δια της πεπτικής οδού κατανάλωση προκαλεί πολύ περισσότερη χαλάρωση και διαρκεί περισσότερη ώρα,ενώ οι επιδράσεις είναι λίγο διαφορετικές. Στις ευρωπαϊκες χωρες συνηθως η κάνναβη καπνίζεται αναμεμειγμένη με καπνό,ενω στις ΗΠΑ και στον Καναδά συνήθως σκετη, αλλά μπορεί επίσης να φαγωθεί, να γίνει ρόφημα,ή να εξατμιστεί σε vaporizer,μειώνοντας έτσι το ποσοστό των καρκινογόνων που δημιουργούνται λόγω της καύσης.

Ασφάλεια χρήσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Απο το έγκυρο ιατρικό περιοδικό The Lancet,"δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένοι θάνατοι από δηλητηρίαση που προκλήθηκε από κάνναβη" [39],και ή δόση της δ9-τετραϋδροικανναβινόλης που χρειάστηκε για να προκαλέσει κατά 50% θάνατο σε ποντίκια ήταν υπερβολικά μεγαλύτερη σε σχέση με την κανονική δοση από ότι σε άλλα ναρκωτικά,οπως η καφείνη,η νικοτίνη και η ηρωίνη. [40] Ο καπνός της κάνναβης περιέχει χιλιάδες οργανικές και ανόργανες ουσίες,αλλα την ίδια ποσότητα πίσσας με ένα τσιγάρο [41].Πάνω απο 50 γνωστά καρκινογόνα έχουν εντοπιστεί στον καπνό της κάνναβης(πχ νιτροζαμινες,ενεργές αλδεϋδες,βενζοπυρένιο) [42],αλλά οχι στο ίδιο το φυτό.

Σύμφωνα με τη μεγαλύτερη έρευνα παγκοσμίως για το σχήμα και το μέγεθος του σπέρματος που περιέλαβε δείγματα απο 1970 άντρες στη Βρετανία, η χρήση κάνναβης αποτελεί κύριο παράγοντα πρόβλεψης ανωμαλιών στο σπέρμα. Συγκεκριμένα παρατηρήθηκε ότι, απομονώνοντας άλλους παράγοντες, υπήρχε διπλάσια πιθανότητα τα δείγματα που λήφθηκαν από άτομα που είχαν κάνει χρήση κάνναβης σε χρονική περίοδο μικρότερη των τριών μηνών από την εκσπερμάτωση, να παρουσιάζουν συγκέντρωση φυσιολογικού σπέρματος μικρότερη του 4 τοις εκατό.[43]

Φάρμακα σχετικά με την κάνναβη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

[44] -Φάρμακα που παράγονται απ'ευθείας από το φυτό

1)Sativex-Στοματικό εκνέφωμα το οποίο περιέχει CBD και THC,ουσίες οι οποίες εξήχθησαν απο το φυτό Cannabis Sativa,για πολλαπλές ενδείξεις


-Φάρμακα που περιέχουν συνθετικές μορφές ουσιών που παράγονται απο την κάνναβη

1)Dronabinol/Marinol,συνθετική THC σε κάψουλα,για πολλαπλές ενδείξεις

2)Dronabinol Metered Dose Inhaler (MDI)/Marinol aerosol,συνθετική THC σε στοματικό εκνέφωμα,για πολλαπλές ενδείξεις

3)Bedrocan,συνθετική THC,κυκλοφορεί μόνο στην Ολλανδία

4)Bediol,Bedica,Bedrobinol,συνθετική THC και CBD που κάθε διαφορετικές δόσεις αυτών είναι ένα φαρμακευτικό προϊόν με διαφορετικό όνομα,κυκλοφορεί μόνο στην Ολλανδία [45]


-Φάρμακα που περιέχουν συνθετικά κανναβινοειδή όμοια με αυτά που βρίσκονται στο φυτο της κάνναβης

1)Nabilone/Cesamet,για τη θεραπεία της ναυτίας στους καρκινοπαθείς που κάνουν θεραπεία

2)Dexanabinol,προστατεύει τα εγκεφαλικά κύτταρα από βλάβες έπειτα απο εγχείρηση στην καρδιά

3)CT-3 (ajulemic acid),θεραπεία της σπαστικότητας και του νευροπαθητικού πόνου σε ασθενείς με σκλήρυνση κατά πλάκας

4)PRS-211,375/Cannabinor,αναλγητικό-αντιφλεγμονώδες

5)HU 308,θεραπεία της υπέρτασης και αντιφλεγμονώδες

6)HU 331,θεραπεία της απώλειας μνήμης,της απώλειας βάρους,της απώλειας όρεξης,της καταστροφής των νευρικών κυττάρων,των όγκων και του πόνου.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Company, Houghton Mifflin; American Heritage Dictionaries (2007-11-14). Spanish Word Histories and Mysteries. Houghton Mifflin Harcourt. σελ. 142. ISBN 0618910549, 9780618910540. http://books.google.com/books?id=VTYBbGybtNEC&pg=PA142. 
  2. Fusar-Poli P, Crippa JA, Bhattacharyya S, et al. (January 2009). "Distinct effects of {delta}9-tetrahydrocannabinol and cannabidiol on neural activation during emotional processing". Archives of General Psychiatry 66 (1): 95–105. doi:10.1001/archgenpsychiatry.2008.519. PMID 19124693. http://archpsyc.ama-assn.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=19124693. Ανακτήθηκε στις 2009-09-26. 
  3. Rudgley, Richard (1998). Lost Civilisations of the Stone Age.. New York: Free Press. ISBN 0-6848-5580-1. 
  4. United Nations Office on Drugs and Crime (2006) (PDF). Cannabis: Why We Should Care.. 1. S.l.: United Nations. 14. ISBN 9-2114-8214-3. http://www.unodc.org/pdf/WDR_2006/wdr2006_chap2_biggest_market.pdf. 
  5. http://books.google.com/books?id=JvIyVk2IL_sC&pg=PA123 p.124
  6. http://www.nel.edu/pdf_/25_12/NEL251204R02_Russo_.pdf
  7. http://www.cmcr.ucsd.edu/geninfo/CannabinoidsMS_Lancet11-03.pdf
  8. http://www.medicalmarijuanainformation.com/therapeuticuses/patientGroups.php?groupID=19
  9. http://www.rehab.ch/fileadmin/user_upload/Transfer/REHAB_Aktuell/Hagenbach_-_the_treatment_of_spasticity_with_A9-tetrahydrocannabinol_in_persons_with_spinal_cord_injury_-_2007.pdf
  10. Thanos PK, Dimitrakakis ES, Rice O, Gifford A, Volkow ND (2005). "Ethanol self-administration and ethanol conditioned place preference are reduced in mice lacking cannabinoid CB1 receptors". Behavioural Brain Research 164 (2): 206–13. doi:10.1016/j.bbr.2005.06.021. PMID 16140402.
  11. Carter GT, Rosen BS (2001). "Marijuana in the management of amyotrophic lateral sclerosis". The American Journal of Hospice & Palliative Care 18 (4): 264–70. doi:10.1177/104990910101800411. PMID 11467101.
  12. Weydt P, Hong S, Witting A, Möller T, Stella N, Kliot M (2005). "Cannabinol delays symptom onset in SOD1 (G93A) transgenic mice without affecting survival". Amyotrophic Lateral Sclerosis and Other Motor Neuron Disorders 6 (3): 182–4. doi:10.1080/14660820510030149. PMID 16183560.
  13. http://www.druglibrary.org/schaffer/hemp/medical/tashkin/tashkin1.htm
  14. http://www.ukcia.org/research/TheUseofCannabisasaMoodStabilizerinBipolarDisorder.html
  15. Ganon-Elazar E, Akirav I (2009). "Cannabinoid receptor activation in the basolateral amygdala blocks the effects of stress on the conditioning and extinction of inhibitory avoidance". J. Neurosci 29 (36): 11078–88. doi:10.1523/JNEUROSCI.1223-09.2009. PMID 19741114. Lay summary – PsychCentral (5 November 2009).
  16. Patsos HA; Hicks DJ; Dobson RR; Greenhough, A; Woodman, N; Lane, JD; Williams, AC; Paraskeva, C (2005). "The endogenous cannabinoid, anandamide, induces cell death in colorectal carcinoma cells: a possible role for cyclooxygenase 2". Gut 54 (12): 1741–50. doi:10.1136/gut.2005.073403. PMC 1774787. PMID 16099783.
  17. Fox SH, Kellett M, Moore AP, Crossman AR, Brotchie JM (2002). "Randomised, double-blind, placebo-controlled trial to assess the potential of cannabinoid receptor stimulation in the treatment of dystonia". Movement Disorders 17 (1): 145–9. doi:10.1002/mds.1280. PMID 11835452.
  18. Gray, Richard (10 April 2011). "Cannabis could be used to treat epilepsy". The Daily Telegraph. Retrieved 2011-04-20.
  19. Di Carlo G, Izzo AA (2003). "Cannabinoids for gastrointestinal diseases: potential therapeutic applications". Expert Opinion on Investigational Drugs 12 (1): 39–49. doi:10.1517/13543784.12.1.39. PMID 12517253.
  20. Lorente M; Carracedo A; Torres S; Natali, Francesco; Egia, Ainara; Hernández-Tiedra, Sonia; Salazar, María; Blázquez, Cristina et al. (2009). "Amphiregulin is a factor for resistance of glioma cells to cannabinoid-induced apoptosis". Glia 57 (13): 1374–85. doi:10.1002/glia.20856. PMID 19229996.
  21. Sylvestre DL, Clements BJ, Malibu Y (2006). "Cannabis use improves retention and virological outcomes in patients treated for hepatitis C". European Journal of Gastroenterology & Hepatology 18 (10): 1057–63. doi:10.1097/01.meg.0000216934.22114.51. PMID 16957511.
  22. Powles T; te Poele R; Shamash J; Chaplin, T; Propper, D; Joel, S; Oliver, T; Liu, WM (2005). "Cannabis-induced cytotoxicity in leukemic cell lines: the role of the cannabinoid receptors and the MAPK pathway". Blood 105 (3): 1214–21. doi:10.1182/blood-2004-03-1182. PMID 15454482
  23. Casanova ML; Blázquez C; Martínez-Palacio J; Villanueva, Concepción; Fernández-Aceñero, M. Jesús; Huffman, John W.; Jorcano, José L.; Guzmán, Manuel (2003). "Inhibition of skin tumor growth and angiogenesis in vivo by activation of cannabinoid receptors". The Journal of Clinical Investigation 111 (1): 43–50. doi:10.1172/JCI16116. PMC 151833. PMID 12511587.
  24. Ganon-Elazar E, Akirav I (2009). "Cannabinoid receptor activation in the basolateral amygdala blocks the effects of stress on the conditioning and extinction of inhibitory avoidance". J. Neurosci 29 (36): 11078–88. doi:10.1523/JNEUROSCI.1223-09.2009. PMID 19741114. Lay summary – PsychCentral (5 November 2009).
  25. Kreitzer AC, Malenka RC (2005). "Endocannabinoid-mediated rescue of striatal LTD and motor deficits in Parkinson's disease models". Nature 445 (7128): 643–7. doi:10.1038/nature05506. PMID 17287809. Lay summary – Stanford University School of Medicine (7 February 2007).
  26. ^ Wilkinson, J. D.; Williamson, E. M. (2007). "Cannabinoids inhibit human keratinocyte proliferation through a non-CB1/CB2 mechanism and have a potential therapeutic value in the treatment of psoriasis". Journal of Dermatological Science 45 (2): 87–92. doi:10.1016/j.jdermsci.2006.10.009. PMID 17157480.
  27. Howard, J.; Anie, K. A.; Holdcroft, A.; Korn, S.; Davies, S. C. (2005). "Cannabis use in sickle cell disease: A questionnaire study". British Journal of Haematology 131 (1): 123–128. doi:10.1111/j.1365-2141.2005.05723.x. PMID 16173972
  28. http://www.scholaruniverse.com/ncbi-linkout?id=12071539
  29. Grotenhermen, Russo. Cannabis and Cannabinoids: Pharmacology, Toxicology, and Therapeutic Potential. New York: The Hawthorn Integrative Healing Press, 2002,. Grotenhermen, "Review of Therapeutic Effects." Chapter 11, p. 128
  30. Singer HS (2005). "Tourette's syndrome: from behaviour to biology". Lancet Neurol 4 (3): 149–59. doi:10.1016/S1474-4422(05)01012-4. PMID 15721825.
  31. Singer HS (2005). "Tourette's syndrome: from behaviour to biology". The Lancet Neurology 4 (3): 149–59.
  32. Robertson MM (2000). "Tourette syndrome, associated conditions and the complexities of treatment". Brain: a journal of neurology 123 (3): 425–62.
  33. Sandyk R, Awerbuch G (1988). "Marijuana and Tourette's syndrome". Journal of Clinical Psychopharmacology 8 (6): 444–5. doi:10.1097/00004714-198812000-00021. PMID 3235704.
  34. Müller-Vahl KR, Kolbe H, Dengler R (1997). "Gilles de la Tourette syndrome. Effect of nicotine, alcohol and marihuana on clinical symptoms". Der Nervenarzt 68 (12): 985–9. PMID 9465342.
  35. Έγκριση μελέτης για την ιατρική μαριχουάνα στις ΗΠΑ [preludiance]
  36. Αγγλική wikipedia
  37. Callaway, J. C. (2004-01-01). "Hempseed as a nutritional resource: An overview". Euphytica (Kluwer Academic Publishers) 140 (1-2): 65–72. doi:10.1007/s10681-004-4811-6. Retrieved 2013-03-13.
  38. Hemp Oil" http://www.innvista.com/health/foods/hemp/hempoil.htm. InnVista. November 2005. Retrieved November 18, 2006.
  39. http://www.ukcia.org/research/AdverseEffectsOfCannabis.pdf
  40. http://www.ukcia.org/research/AdverseEffectsOfCannabis.pdf
  41. http://www.psychologytoday.com/blog/the-teenage-mind/201102/does-marijuana-cause-cancer
  42. http://www.ukcia.org/research/EffectsOfMarijuanaOnLungAndImmuneDefenses.php
  43. «http://www.sheffield.ac.uk/news/nr/sperm-size-affected-by-cannabis-use-1.377749». http://www.sheffield.ac.uk/news/nr/sperm-size-affected-by-cannabis-use-1.377749. 
  44. http://medicalmarijuana.procon.org/view.resource.php?resourceID=000883
  45. Αγγλική wikipedia https://en.wikipedia.org/wiki/Medical_cannabis#cite_note-30

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • CannabisHellas.com - Φαρμακευτική κάνναβη - Η κάνναβη, όπως είναι γνωστό από τα αρχαία χρόνια, έχει και θεραπευτικές ιδιότητες .
  • Cannabis News - Νέα της κάνναβης από όλο τον κόσμο
  • Drug Policy Alliance - Μύθοι και αλήθειες γύρω από την κάνναβη.
  • Int'l Association for Cannabis as Medicine - Διεθνής οργάνωση προώθησης της φαρμακευτικής χρήσης της μαριχουάνας.
  • electrIDEA - Άρθρο στα Ελληνικά γύρω από την ιστορία ποινικοποίησης της κάνναβης, την ελληνική νομοθεσία και το παράδειγμα της Ολλανδίας.
  • [1] - Άρθρο της αγγλικής wikipedia για την ιατρική χρήση της κάνναβης


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Medical_cannabis (έκδοση 351053767) της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).