Ιωάννης Α΄ της Πορτογαλίας

Ιωάννης Α'

Βασιλιάς της Πορτογαλίας και της Αλγκάρβε
Περίοδος εξουσίας
6 Απριλίου 1385 — 14 Αυγούστου 1433
Στέψη	6 Απριλίου 1385 Κοΐμπρα
Προκάτοχος	Φερδινάνδος Α΄ της Πορτογαλίας
Διάδοχος	Εδουάρδος της Πορτογαλίας
Σύζυγος	Φιλίππη του Λάνκαστερ
Επίγονοι	Εδουάρδος της Πορτογαλίας Πέτρος, δούκας της Κοΐμπρα Ερρίκος ο Θαλασσοπόρος Ινφάντα Ισαβέλλα, δούκισσα της Βουργουνδίας Φερνάνδος, ο Άγιος Πρίγκηπας Αλφόνσος, 1ος δούκας της Μπραγκάνζα και άλλοι
Βασιλικός Οίκος	Οίκος των Αβίς
Πατέρας	Πέτρος Α΄ της Πορτογαλίας
Μητέρα	Τερέζα Λουρένκο
Γέννηση	11 Απριλίου 1357 (1357-04-11) Λισαβόνα, Πορτογαλία
Θάνατος	14 Αυγούστου 1433 (76 ετών) Λισαβόνα, Πορτογαλία
Τοποθεσία Ταφής	Μονή Μπατάλια, Λεϊρία, Πορτογαλία
Θρησκεία	Ρωμαιοκαθολικός

Ο Ιωάννης Α΄ της Πορτογαλίας ή Ιωάννης ο Καλός ή Ιωάννης ο Μέγας (Λισσαβώνα, 11 Απριλίου 1357 – 14 Αυγούστου 1433) ήταν βασιλιάς της Πορτογαλίας και της Αλγκάρβε (1385–1433) και ο πρώτος που χρησιμοποίησε τον τίτλο του Λόρδου της Θέουτα.

Ήταν νόθος γιος του βασιλιά της Πορτογαλίας Πέτρου Α΄ του δίκαιου και της Τερέζα Λουρένκο, μιας ευγενούς από την Γαλικία. Το 1364, ο πατέρας του δημιούργησε για λογαριασμό του το τάγμα της Αβίν. Έγινε βασιλιάς μετά την κρίση που ξέσπασε (1383 – 1385). Με τον θάνατο του μεγαλύτερου ετεροθαλούς αδελφού του Φερδινάνδου Α΄ (1383) χωρίς να αφήσει γιους, έγιναν εκτενείς προσπάθειες να περάσει ο θρόνος στην κόρη του, Βεατρίκη, που είχε παντρευτεί τον βασιλιά της Καστίλλης Ιωάννη Α΄. Αυτό προκάλεσε την αντίδραση των Πορτογάλων, που δεν ήθελαν να ενωθεί το στέμμα της χώρας τους με αυτό της Καστίλης.

Βασιλιάς της Πορτογαλίας

Ακολούθησε περίοδος αναρχίας ως τις 6 Απριλίου 1385, καθώς το βασιλικό συμβούλιο στην Κόιμπρα έδωσε το στέμμα στον αρχηγό του τάγματος της Αβίν τον ινφάντη Ιωάννη Α΄, ετεροθαλή αδελφό του Ιωάννη. Ο Ιωάννης Α΄ της Καστίλης εξοργισμένος συμμάχησε με το γαλλικό ιππικό και ετοιμάστηκε για επίθεση στην Πορτογαλία, ενώ αντίθετα ο Ιωάννης της Πορτογαλίας είχε την υποστήριξη των Άγγλων. Στις κρίσιμες μάχες που δόθηκαν στην συνέχεια, ιδιαίτερα στην μάχη της Αλζουμπαρότα (14 Αυγούστου 1385), ο στρατός της Καστίλλης γνώρισε ολοκληρωτική συντριβή και ο βασιλιάς τους Ιωάννης αναγκάστηκε να υποχωρήσει αναγνωρίζοντας την κυριαρχία του Ιωάννη στην Πορτογαλία.

Στις 11 Φεβρουαρίου 1387 ο Ιωάννης παντρεύτηκε την Φιλίππη του Λάνκαστερ, κόρη του Ιωάννη της Γάνδης, που είχε αποδειχτεί ένας αληθινός σύμμαχος στον αγώνα του με την Καστίλλη. Μετά τον θάνατο του Ιωάννη Α΄ της Καστίλλης (1390) χωρίς να αφήσει απογόνους με την Βεατρίκη, ο Ιωάννης Α΄ της Πορτογαλίας επιθυμώντας πάντοτε την ειρήνη δεν ενόχλησε την χώρα. Η μόνη στρατιωτική εκστρατεία που έκανε στην διάρκεια της βασιλείας του ήταν η κατάκτηση της Θέουτα (1465), μια, πόλη στρατηγικής σημασίας, προκειμένου να ελέγξει τις ακτές της Αφρικής.

Σύγχρονοι συγγραφείς του τον αναφέρουν σαν καλλιεργημένο μονάρχη με βαθιά εκπαίδευση. Η αγάπη του για την γνώση πέρασε και στους γιους του: ο διάδοχος του, Εδουάρδος, ήταν ποιητής και συγγραφέας, ο Πέτρος, δούκας της Κόιμπρα, ήταν ένας από τους πιο μορφωμένους πρίγκιπες της εποχής του, ενώ ο τρίτος γιος του, Ερρίκος ο Θαλασσοπόρος, έγινε διάσημος για τις ναυτικές του ανακαλύψεις. Το 1430 η κόρη του Ισαβέλλα παντρεύτηκε τον Φίλιππο τον καλό, δούκα της Βουργουνδίας.

Κληρονόμοι

• Με την σύζυγο του Φιλίππη του Λάνκαστερ (1359 – 1415) (παντρεύτηκαν το 1387) παιδιά τους ήταν:
  • Εδουάρδος της Πορτογαλίας
  • Πέτρος, δούκας της Κόιμπρα
  • Ερρίκος ο Θαλασσοπόρος
  • Ινφάντα Ισαβέλλα (1397–1471) που παντρεύτηκε τον Φίλιππο της Βουργουνδίας
  • Ινφάντης Ιωάννης (1400 – 1442) παππούς της Ισαβέλλας της Καστίλης
  • Ινφάντης Φερνάντο (1402 – 1443) μεγάλος δάσκαλος του τάγματος της Αβίν.

• Με την Ινές Πέρες Εστέβεζ (1350 – 1400)
  • Ινφάντης Αλφόνσο (1377 – 1461)
  • Ινφάντα Βεατρίκη (1382 – 1439)