Ιωάννης Α' της Πορτογαλίας

Ιωάννης Α’ της Πορτογαλίας ο μέγας

Ο Ιωάννης Α' της Πορτογαλίας ή Ιωάννης ο καλός ή Ιωάννης ο μέγας (Λισσαβώνα 1357 – 1433) ήταν βασιλιάς της Πορτογαλίας και της Αλγκάρβε (1385 – 1433), ο πρώτος που χρησιμοποίησε τον τίτλο του Λόρδου της Θέουτα.

Ήταν νόθος γιος του βασιλιά της Πορτογαλίας Πέτρου Α’ του δίκαιου και της Τερέζα Λουρένκο, μιας ευγενούς από την Γαλικία. Το 1364, ο πατέρας του δημιούργησε για λογαριασμό του το τάγμα της Αβίν. Έγινε βασιλιάς μετά την κρίση που ξέσπασε (1383 – 1385). Με τον θάνατο του μεγαλύτερου ετεροθαλούς αδελφού του Φερδινάνδου Α’ (1383) χωρίς να αφήσει γιους, έγιναν εκτενείς προσπάθειες να περάσει ο θρόνος στην κόρη του, Βεατρίκη, που είχε παντρευτεί τον βασιλιά της Καστίλλης Ιωάννη Α’. Αυτό συνάντησε την αντίδραση των Πορτογάλων, που δεν ήθελαν να ενωθεί το στέμμα της χώρας τους με αυτό της Καστίλης.

Βασιλιάς της Πορτογαλίας

Ακολούθησε περίοδος αναρχίας ως τις 6 Απριλίου 1385, καθώς το βασιλικό συμβούλιο στην Κόιμπρα έδωσε το στέμμα στον αρχηγό του τάγματος της Αβίν τον ινφάντη Ιωάννη Α’, ετεροθαλή αδελφό του Ιωάννη. Ο Ιωάννης Α’ της Καστίλης εξοργισμένος συμμάχησε με το γαλλικό ιππικό και ετοιμάστηκε για επίθεση στην Πορτογαλία, ενώ αντίθετα ο Ιωάννης της Πορτογαλίας είχε την υποστήριξη των Άγγλων. Στις κρίσιμες μάχες που δόθηκαν στην συνέχεια, ιδιαίτερα στην μάχη της Αλζουμπαρότα (14 Αυγούστου 1385), ο στρατός της Καστίλλης γνώρισε ολοκληρωτική συντριβή και ο βασιλιάς τους Ιωάννης αναγκάστηκε να υποχωρήσει αναγνωρίζοντας την κυριαρχία του Ιωάννη στην Πορτογαλία.

Στις 11 Φεβρουαρίου 1387 ο Ιωάννης παντρεύτηκε την Φιλίππη του Λάνκαστερ, κόρη του Ιωάννη της Γάνδης, που είχε αποδειχτεί ένας αληθινός σύμμαχος στον αγώνα του με την Καστίλλη. Μετά τον θάνατο του Ιωάννη Α’ της Καστίλλης (1390) χωρίς να αφήσει απογόνους με την Βεατρίκη, ο Ιωάννης Α’ της Πορτογαλίας επιθυμώντας πάντοτε την ειρήνη δεν ενόχλησε την χώρα. Η μόνη στρατιωτική εκστρατεία που έκανε στην διάρκεια της βασιλείας του ήταν η κατάκτηση της Θέουτα (1465), μια, πόλη στρατηγικής σημασίας, προκειμένου να ελέγξει τις ακτές της Αφρικής.

Σύγχρονοι συγγραφείς του τον αναφέρουν σαν καλλιεργημένο μονάρχη με βαθιά εκπαίδευση. Η αγάπη του για την γνώση πέρασε και στους γιους του: ο διάδοχος του, Εδουάρδος, ήταν ποιητής και συγγραφέας, ο Πέτρος, δούκας της Κόιμπρα, ήταν ένας από τους πιο μορφωμένους πρίγκιπες της εποχής του, ενώ ο τρίτος γιος του, Εδουάρδος ο Θαλασσοπόρος, έγινε διάσημος για τις ναυτικές του ανακαλύψεις. Το 1430 η κόρη του Ισαβέλλα παντρεύτηκε τον Φίλιππο τον καλό, δούκα της Βουργουνδίας.

Κληρονόμοι

• Με την σύζυγο του Φιλίππη του Λάνκαστερ (1359 – 1415) (παντρεύτηκαν το 1387) παιδιά τους ήταν :
  • Εδουάρδος της Πορτογαλίας
  • Πέτρος, δούκας της Κόιμπρα
  • Ερρίκος ο Θαλασσοπόρος
  • Ινφάντα Ισαβέλλα (1397 – 1471) που παντρεύτηκε τον Φίλιππο της Βουργουνδίας
  • Ινφάντης Ιωάννης (1400 – 1442) παππούς της Ισαβέλλας της Καστίλης
  • Ινφάντης Φερνάντο (1402 – 1443) μεγάλος δάσκαλος του τάγματος της Αβίν.

• Με την Ινές Πέρες Εστέβεζ (1350 – 1400)
  • Ινφάντης Αλφόνσο (1377 – 1461)
  • Ινφάντα Βεατρίκη (1382 – 1439)