Ιάκωβος Α΄ της Αγγλίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Ιάκωβος Α' της Αγγλίας)
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ιάκωβος Α΄ και ΣΤ΄
JamesIEngland.jpg
Ιάκωβος Α΄, από τον Πάουλ βαν Σόμερ
Περίοδος εξουσίας
24 Ιουλίου 15676 Απριλίου 1625
Στέψη 29 Ιουλίου 1567
Προκάτοχος Μαρία Α΄ της Σκωτίας
Διάδοχος Κάρολος Α΄ της Αγγλίας
Περίοδος εξουσίας
24 Μαρτίου 16036 Απριλίου 1625
Στέψη 25 Ιουλίου 1603
Προκάτοχος Ελισάβετ Α΄ της Αγγλίας
Διάδοχος Κάρολος Α΄ της Αγγλίας
Οίκος Οίκος των Στιούαρτ
Γέννηση 19 Ιουνίου 1566
Κάστρο του Εδιμβούργου, Σκωτία
Θάνατος 6 Απριλίου 1625 (58 ετών)
Θίομπαλντς Χάουζ, Αγγλία
Τόπος ταφής Αββαείο του Ουέστμινστερ
Πατέρας Ερρίκος Στιούαρτ, 1ος δούκας του Αλμπάνι
Μητέρα Μαρία Α΄ της Σκωτίας
Σύζυγος Άννα της Δανίας
Επίγονοι Ερρίκος Φρειδερίκος, πρίγκηπας της Ουαλίας
Ελισάβετ Στιούαρτ, βασίλισσα της Βοημίας
Κάρολος Α' της Αγγλίας
Υπογραφή James I of England signature.svg

Ο Ιάκωβος Α΄ της Αγγλίας ή Ιάκωβος ΣΤ΄ της Σκωτίας (19 Ιουνίου 15666 Απριλίου 1625) ήταν βασιλιάς της Σκωτίας (1567-1625) και της Αγγλίας και Ιρλανδίας (1603-1625) μετά το θάνατο της άτεκνης βασίλισσας Ελισάβετ Α΄. Στη Σκωτία διαδέχθηκε σε ηλικία ενός έτους τη μητέρα του Μαρία Α΄ Στιούαρτ. Ενώ δεν συνάντησε προβλήματα στη Σκωτία, δημιουργήθηκαν πολλά με την άνοδό του στον αγγλικό θρόνο συμπεριλαμβανομένης της Συνωμοσίας της Πυρίτιδας (1605) και συγκρούσεών του με το αγγλικό κοινοβούλιο. Πολλοί συγγραφείς θεωρούν τον απολυταρχισμό του, την οικονομική του ανευθυνότητα και τις λαομίσητες τακτικές του τις αιτίες που ξέσπασε ο Αγγλικός Εμφύλιος Πόλεμος. Αντίθετα, άλλοι ιστορικοί τον θεωρούν προσγειωμένο βασιλιά. Στον τομέα των τεχνών, συνέχισε τ χρυσή εποχή της βασίλισσας Ελισάβετ Α΄. Επί της εποχής του έζησαν μεγάλοι συγγραφείς, όπως ο Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, ο Μπεν Τζόνσον και ο Φράνσις Μπέικον. Ο ίδιος ο Ιάκωβος Α΄ ήταν συγγραφέας πολλών βιβλίων δαιμονολογίας: ο Αντώνιος Ουέλντον μάλιστα τον χαρακτήρισε ως «τον σοφότερο τρελό του χριστιανισμού».

Ταραχές την εποχή της βασιλείας της μητέρας του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μοναδικό παιδί της βασίλισσας της Σκωτίας Μαρίας Α΄ και του δευτέρου συζύγου της Ερρίκου Στιούαρτ, δούκα του Άλμπανι, του αποκαλούμενου και λόρδου Ντάρνλεϊ. Ήταν απόγονος του βασιλιά της Αγγλίας Ερρίκου Ζ΄ μέσω της προγιαγιάς του Μαργαρίτας Τυδώρ, μεγαλύτερης αδελφής του βασιλιά της Αγγλίας Ερρίκου Η΄. Ο γάμος των γονιών του εξασφάλισε στη μητέρα του τον θρόνο της Σκωτίας και οι δύο Καθολικοί αντιμετώπισαν επιθετικές αντιδράσεις από τους προτεστάντες. Όταν η Μαρία ήταν έγκυος στον Ιάκωβο, ο πατέρας του συμμάχησε με τους επαναστάτες, σκοτώνοντας τον γραμματέα της βασίλισσας Ντέιβιντ Ρίτζιο.

Με τη γέννησή του στο κάστρο του Εδιμβούργου έγινε δούκας του Ροδεσέι και η νονά του, βασίλισσα της Αγγλίας Ελισάβετ Α΄ απουσιάζοντας του έστειλε ως δώρο μια χρυσή κολυμπήθρα. Ο πατέρας του δολοφονήθηκε στις 10 Φεβρουαρίου 1567 από ανθρώπους που ήθελαν να εκδικηθούν τη δολοφονία του Ρίτζιο και η μητέρα του παντρεύτηκε στη συνέχεια σε τρίτο της γάμο τον Ιάκωβο Χέπμπορν, 4ο κόμη του Μπόθγουελ, ύποπτο για τη δολοφονία του πατέρα του. Αυτό αύξησε την αντιδημοτικότητά της. Τον Ιούνιο του ίδιου χρόνου, προτεστάντες κινήθηκαν εναντίον της, τη συνέλαβαν και την αιχμαλώτισαν στο κάστρο του Λοχ Λέβεν, χωρίς να ξαναδεί ποτέ τον γιο της. Πιέστηκε να παραιτηθεί υπέρ του νεογέννητου γιου της Ιακώβου, υπό την αντιβασιλεία του ετεροθαλούς αδελφού της Ιάκωβου Στιούαρτ, κόμη του Μάρεϊ.

Διάδοχος της μητέρας του στη Σκωτία, παιδική ηλικία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ιάκωβος Α΄ της Αγγλίας (1603 - 1609) προσωπογραφία του Νίκολας Χίλλιαρντ

Η φροντίδα του ανατέθηκε στον κόμη του Μάρεϊ, που ανέλαβε την εκπαίδευσή του στο κάστρο του Στέρλινγκ. Στέφθηκε βασιλιάς σε ηλικία 13 μηνών στις 19 Ιουλίου 1567 και ανατράφηκε σε αντίθεση με τους γονείς του από προτεστάντες, ακολουθώντας και ο ίδιος το συγκεκριμένο ρεύμα. Κύρια φροντίδα είχε ο Καλβινιστής Τζον Νοξ, ενώ την εκπαίδευσή του ανέλαβε ο ιστορικός ποιητής Τζορτζ Μπουχάναν, ο οποίος τον υπέβαλε σε συχνούς ξυλοδαρμούς, αλλά του δημιούργησε έντονο ενδιαφέρον για τη μάθηση και τη λογοτεχνία. Η μητέρα του δραπέτευσε από την αιχμαλωσία (1568), κινήθηκε με τον στρατό της κατά του κόμη του Μάρεϊ, ο οποίος τη νίκησε στη μάχη του Λάνγκσαϊντ. Τότε η Μαρία δραπέτευσε για την Αγγλία, όπου αιχμαλωτίστηκε για όλη την υπόλοιπη ζωή της από τη μεγάλη της εχθρό βασίλισσα Ελισάβετ Α΄ της Αγγλίας. Ο Μάρεϊ δολοφονήθηκε από τον Ιάκωβο Χάμιλτον του Μπόθγουελ, ο οποίος τον διαδέχθηκε στην αντιβασιλεία, διοριζόμενος από τον πατρικό παππού του Ιακώβου, Ματθαίο Στιούαρτ, 4ο κόμη του Λένοξ.

Ο κόμης του Λένοξ την επόμενη χρονιά τραυματίστηκε θανάσιμα στο κάστρο του Στέρλινγκ από επίθεση υποστηρικτών της Μαρίας. Ακολούθησαν ως την ενηλικίωσή του πολλοί αντιβασιλείς, με τελευταίο τον Ιάκωβο Ντάγκλας, 4ο κόμη του Μόρτον την περίοδο 1572 - 1581. Ο Μόρτον εκτελέστηκε (1581) ως ύποπτος για τη δολοφονία του Ντάρνλεϊ. Τον Αύγουστο του 1582 οι προτεστάντες κόμητες του Γκόουρι και Άνγκους τον αιχμαλώτισαν, αλλά ελευθερώθηκε τον Ιούνιο του 1583 και άρχισε να αποκτά σταδιακά έλεγχο πάνω στην εξουσία του, ενώ υπέταξε και συμφιλίωσε τους αντιμαχόμενους λόρδους. Μία τελευταία απόπειρα (1600) εναντίον του από τον Αλεξάντερ Ράθβεν, αδελφό του κόμητος του Γκόουρι, απέτυχε, αφού σκοτώθηκε σε συμπλοκή. Μετά την εκτέλεση της μητέρας του (1587) από την Ελισάβετ Α΄, προσπάθησε να προσεγγίσει την άτεκνη Αγγλίδα βασίλισσα προκειμένου να τη διαδεχθεί στον αγγλικό θρόνο.

Ο γάμος του με την Άννα της Δανίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά τη διάρκεια της νεότητάς του ήταν αδιάφορος για τις γυναίκες, αφού περνούσε τον χρόνο του μονάχα με τις ανδρικές παρέες του, μέχρι την εποχή που κρίθηκε αναγκαίος ο γάμος του, οπότε του προτάθηκε η 14χρονη Άννα της Δανίας. Τον Αύγουστο του 1589, η Άννα εξέπλευσε για τη Σκωτία, αλλά η θαλασσοταραχή την έριξε στις ακτές της Νορβηγίας. Όταν το έμαθε ο Ιάκωβος αποφάσισε να πάρει ο ίδιος την κατάσταση στα χέρια του. Εξέπλευσε από το Λέιθ με συνοδεία 300 προσώπων, την παντρεύτηκε στο Όσλο στις 12 Νοεμβρίου και ύςτερα από στάσεις στην Κοπεγχάγη και το Έλσινορ επέστρεψαν στη Σκωτία.

Ο Ιάκωβος έγραψε δύο έργα σχετικά με τη μοναρχική εξουσία: τον "Αληθινό Νόμο των Ελεύθερων Μοναρχιών" και το '"Βασιλικόν Δώρον". Στο πρώτο του έργο τάχθηκε υπέρ του απολυταρχισμού, υποστήριξε τη θεία καταγωγή των βασιλέων σύμφωνα με τα λεγόμενα της Βίβλου και την αξίωση να μπορεί ο βασιλιάς να κυβερνά αδιαφορώντας για τη γνώμη του λαού. Στο δεύτερο έργο αντίστοιχα που γράφτηκε το 1598 προς τιμήν του τετράχρονου γιου του Ερρίκου, αντίθετα τάχθηκε υπέρ του κοινοβουλευτισμού, με τον βασιλιά απλώς επικεφαλής του κοινοβουλίου, κάτι που διχάζει τη γνώμη των Άγγλων σχετικά με το πρόσωπό του. Τα τελευταία χρόνια της ζωής της η βασίλισσα Ελισάβετ έστειλε τον πρωθυπουργό της Ροβέρτο Σεσίλ σε μυστική συνάντηση με τον Ιάκωβο, προκειμένου να του κατοχυρώσει με τον θάνατό της την ομαλή διαδοχή στον θρόνο της Αγγλίας. Ανακηρύχθηκε βασιλιάς της Αγγλίας στις 24 Μαρτίου 1603, την ίδια μέρα που πέθανε η Ελισάβετ. Παρά την ομαλότητα της διαδοχής, η συνέχεια δεν ήταν και τόσο καλή, αφού ο Ιάκωβος αντιμετώπισε αρχικά πολλές συνωμοσίες, η σπουδαιότερη από τις οποίες ήταν του λόρδου Κόμπχαμ και του σερ Γουόλτερ Ρέιλι.

Ταραχές με το Κοινοβούλιο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ιάκωβος Α΄ της Αγγλίας (1621) προσωπογραφία του Ντάνιελ Μίτενς

Σταδιακά άρχισε να συγκεντρώνει γύρω του Σκωτσέζους ευγενείς, με απώτερη φιλοδοξία του να ενώσει τα στέμματα της Σκωτίας και της Αγγλίας. Οι βλέψεις του αυτές δυσαρέστησαν έντονα τους λαούς των δύο χωρών που είχαν μεγάλη εμπάθεια μεταξύ τους, αντιπαθώντας την ένωση κάτω από ένα στέμμα. Πρώτη απόδειξη υπήρξε όταν οικειοποιήθηκε τον τίτλο του βασιλιά της Μεγάλης Βρετανίας (1604), κάτι που έκανε τον Φράνσις Μπέικον να αντιδράσει, λέγοντς του ότι δεν έχει δικαίωμα να χρησιμοποιεί νομικά τον τίτλο.

Στην εξωτερική πολιτική του είχε σημαντικές επιτυχίες, χωρίς να κάνει πόλεμο με την Ισπανία ήθελε να φέρει ένα τέλος στον αγγλοϊσπανικό πόλεμο. Κατάφερε με διπλωματικό τρόπο χρησιμοποιώντας τον Ροβέρτο Σεσίλ να πετύχει ειρήνη μεταξύ των δύο χωρών, που συνοδεύτηκε από ένα μεγαλοπρεπές συμπόσιο. Παράλληλα οι Ισπανοί τού ζήτησαν να δεχθεί τη ρωμαιοκαθολική πίστη, κάτι που του δημιούργησε μεγάλο δίλημμα, αφού αυτό θα έφερνε αντιδράσεις στους προτεστάντες της χώρας του. Στις 5 Νοεμβρίου 1605, ένας στρατιώτης ονομαζόμενος Γκάι Φωκς αποτέλεσε κεντρική φυσιογνωμία στη λεγόμενη Συνωμοσία της Πυρίτιδας, καθώς μαζί με άλλους επαναστάτες και 20 βαρέλια πυρίτιδας είχαν σκοπό την επόμενη μέρα να ανατινάξουν ολόκληρο το κοινοβούλιο. Ο τρόμος που κατέλαβε τόσο τη βασιλική οικογένεια όσο και το κοινοβούλιο οδήγησε σε συμφιλίωση τις δύο πλευρές, κάτι που διευκόλυνε τα σχέδια του Ιακώβου για ένωση των στεμμάτων της Αγγλίας και της Σκωτίας. Η βασιλεία του Ιακώβου συνοδεύτηκε από μεγάλα βασιλικά έξοδα, κάτι που τον έκανε να αυξήσει τις βασιλικές πιέσεις.

Τον Φεβρουάριο του 1610 ο Σάλσμπουρι, ένας έμπιστός του κοινοβουλευτικός, κατάφερε να πραγματοποιήσει συμφωνία για την παραχώρηση από το κοινοβούλιο στον βασιλιά 600.000 λιρών σε τρεις ετήσιες δόσεις σε αντάλλαγμα για την παραχώρηση βασιλικών προνομίων. Η καθυστέρηση πληρωμής του ποσού εξόργισε τον Ιάκωβο, που διέλυσε το κοινοβούλιο (1614). Ο Σάλσμπουρι του είπε ότι αυτό ήταν το μεγαλύτερο λάθος του. Ως το 1621 κυβέρνησε χωρίς κοινοβούλιο και προσπαθούσε να πουλήσει τις κομητείες προκειμένου να συγκεντρώσει τα απαιτούμενα χρήματα.

Απρόσμενη εχθρότητα με την Ισπανία λόγω του γαμπρού του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άλλη σημαντική πηγή για τα έσοδά του θα ήταν η σημαντική προίκα που θα έπαιρνε με τον γάμο μεταξύ του γιου του Καρόλου, πρίγκηπα της Ουαλίας, και της Ισπανίδας ινφάντας Μαρίας. Η πολιτική του ήταν να κρατάει πάντα ειρηνικές σχέσεις με την Ισπανία, αποφεύγοντας τα έξοδα ενός δαπανηρού πολέμου, υποστηριζόμενος από μερίδα καθολικών υπουργών και διπλωματών και δυσαρεστώντας την προτεσταντική Αγγλία. Η ειρηνική του πολιτική διακόπηκε με το ξέσπασμα του 30ετούς πολέμου, όταν ο γαμπρός του Φρειδερίκος Ε΄, εκλέκτωρ του Παλατινάτου, εξορίστηκε από τη Βοημία. Τότε ο αυτοκράτορας Φερδινάνδος Β΄ της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας σε συμμαχία με τους Ισπανούς (1620) λεηλάτησε τις περιοχές του Φρειδερίκου στον Ρήνο. Τα γεγονότα ανάγκασαν τον Ιάκωβο να συγκαλέσει κοινοβούλιο (1621), που αποφάσισε να αναλάβει στρατιωτική εκστρατεία για την υποστήριξη του γαμπρού του. Οι οικονομικοί πόροι ήταν ανύπαρκτοι, το κοινοβούλιο θυμήθηκε τα κέρδη που είχε από τις εκστρατείες τη χρυσή εποχή της βασίλισσας Ελισσβετ Α΄ και αποφάσισε να του υποβάλει σκληρά αιτήματα σε ένδειξη διαμαρτυρίας. Του ζήτησε να παντρέψει τον γιο του, πρίγκηπα Κάρολο, με διαμαρτυρόμενη και να αποκηρύξει με νόμο τους καθολικούς από την Αγγλία, οπότε ο Ιάκωβος αντέδρασε έντονα και διέλυσε ξανά το οινοβούλιο.

Ο πρίγκηπας Κάρολος (1623) σε ηλικία 23 ετών και ο δούκας του Μπάκιγχαμ αποφάσισαν να ταξιδέψουν ανώνυμα στην Ισπανία, ώστε ο πρίγκιπας να κερδίσει την ινφάντα απευθείας χωρίς συνοικέσια. Η αποστολή κατέληξε σε αποτυχία, οι Ισπανοί τούς αναγνώρισαν, τους συνέλαβαν και τους επέβαλαν όρους να ασπαστούν τον Καθολικισμό, να μείνουν έναν χρόνο όμηροι στην Ισπανία, φεύγοντας μετά χωρίς την ινφάντα. Αυτήν τη φορά ο ίδιος ο Κάρολος πίεσε τον πατέρα του για πόλεμο κατά της Ισπανίας, αλλά ο Ιάκωβος ήταν οικονομικά ανίκανος να αντεπεξέλθει, επαναφέροντας το οινοβούλιο (1624) για τον συγκεκριμένο σκοπό. Τον τελευταίο χρόνο της ζωής του χτυπήθηκε από αρθρίτιδα και διάφορες άλλες σοβαρές ασθένειες που τον έκαναν ανίκανο για οτιδήποτε. Πέθανε από ένα απότομο πλήγμα δυσεντερίας.

Κληρονόμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με τη σύζυγο του Άννα της Δανίας παιδιά του ήταν:

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Atherton, Ian; and David Como (2005). The Burning of Edward Wightman: Puritanism, Prelacy and the Politics of Heresy in Early Modern England. English Historical Review, Volume 120, December 2005, Number 489, 1215–1250. Oxford: Oxford University Press.
  • Barroll, J. Leeds (2001). Anna of Denmark, Queen of England: A Cultural Biography. Philadelphia: University of Pennsylvania. ISBN 0-8122-3574-6.
  • Barroll, J. Leeds and Susan P. Cerasano (1996). Medieval and Renaissance Drama in England: An Annual Gathering of Research, Criticism and Reviews. Fairleigh Dickinson University Press. ISBN 0-8386-3641-1.
  • Bucholz, Robert and Newton Key (2004). Early Modern England, 1485–1714: A Narrative History. Oxford: Blackwell. ISBN 0-631-21393-7.
  • Croft, Pauline (2003). King James. Basingstoke and New York: Palgrave Macmillan. ISBN 0-333-61395-3.
  • Davies, Godfrey ([1937] 1959). The Early Stuarts. Oxford: Clarendon Press. ISBN 0-19-821704-8.
  • Guy, John (2004). My Heart is My Own: The Life of Mary Queen of Scots. London and New York: Fourth Estate. ISBN 1-84115-752-X.
  • Krugler, John D. (2004). English and Catholic: the Lords Baltimore in the Seventeenth Century. Baltimore: Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-7963-9.
  • Lindley, David (1993). The Trials of Frances Howard: Fact and Fiction at the Court of King James. Routledge. ISBN 0-415-05206-8.
  • Milling, Jane (2004). "The Development of a Professional Theatre", in The Cambridge History of British Theatre. Jane Milling, Peter Thomson, Joseph W. Donohue. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-65040-2.
  • Noble, Mark (1795). An Historical Genealogy of the Royal House of Stuarts, from the Reign of King Robert II to that of King James VI. London: R. Faulder. Read complete digitized copy at Google Books. Retrieved 19 April 2007.
  • Perry, Curtis (2006). Literature and Favoritism in Early Modern England. Cambridge; New York: Cambridge University Press. ISBN 0-521-85405-9.
  • Rhodes, Neil; Jennifer Richards; and Joseph Marshall (2003). King James VI and I: Selected Writings. Ashgate Publishing, Ltd. ISBN 0-7546-0482-9.
  • Sharpe, Kevin M. (2000). Remapping Early Modern England: The Culture of Seventeenth-century England. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-66409-8.
  • Smith, David L (2003). "Politics in Early Stuart Britain," in A Companion to Stuart Britain. Ed. Barry Coward. Blackwell Publishing. ISBN 0-631-21874-2.
  • Solt, Leo Frank (1990). Church and State in Early Modern England: 1509–1640. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-505979-4.
  • Stewart, Alan (2003). The Cradle King: A Life of James VI & 1. London: Chatto and Windus. ISBN 0-7011-6984-2.
  • Stroud, Angus (1999). Stuart England. Routledge ISBN 0-415-20652-9.
  • Watts, Michael R (1985). The Dissenters: From the Reformation to the French Revolution. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-822956-9.
  • Williams, Ethel Carleton (1970). Anne of Denmark. London: Longman. ISBN 0-582-12783-1.
  • Willson, David Harris ([1956] 1963 ed). King James VI & 1. London: Jonathan Cape Ltd. ISBN 0-224-60572-0.


Ιάκωβος ΣΤ' της Σκωτίας & Α' της Αγγλίας
Γέννηση: 19 Ιουνίου 1566 Θάνατος: 27 Μαρτίου 1625
Βασιλικοί τίτλοι
Προκάτοχος
Μαρία Α'
Βασιλιάς των Σκώτων
1567–1625
Διάδοχος
Κάρολος Α'
Προκάτοχος
Ελισάβετ Α'
Βασιλιάς της Αγγλίας και Ιρλανδίας
1603–1625
Peerage of Scotland
Κενό
Τελευταίος που έφερε τον τίτλο ήταν
Τζέιμς
Δούκας του Ρόθσεϊ
1566–1567
Κενό
Τελευταίος που έφερε τον τίτλο ήταν
Henry Frederick
Προκάτοχος
Χένρι Στιούαρτ
Δούκας του Άλμπανι
1567–1567
Συγχωνεύτηκε στο Στέμμα
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα James I of England της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).