Θεόδωρος Γαζής

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Πορτραίτο του Θεόδωρου Γαζή
Ο Γαζής απεικονιζόμενος από τον Μποτιτσέλι.[1]

Ο Θεόδωρος Γαζής (ο επονομαζόμενος Thessalonicensis[2] στα λατινικά και Θεσαλλονικεύς[3]) (περ. 1398 - 1475) υπήρξε Έλληνας ουμανιστής[4], μεταφραστής του Αριστοτέλη, επιστήμονας και λόγιος του 15ου αιώνα.

Βιογραφικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη γύρω στο 1398. Μετά την υπό των Τούρκων άλωση της πατρίδας του (1430) πήγε στην Ιταλία και, αφού έμαθε τη Λατινική γλώσσα, χρημάτισε στη διάδοση των ελληνικών γραμμάτων, συνεχίζοντας την παράδοση που είχε πριν από αυτόν ξεκινήσει ο Εμμανουήλ Χρυσολωράς. Βέβαιο είναι ότι σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Φερράρα ιατρική, φιλοσοφία, θεολογία και φυσικές επιστήμες.

Ο Γαζής, αφού δίδαξε τα Ελληνικά γράμματα στην Σιένα της Τοσκάνης προσεκλήθη στην Φερράρα από τον δούκα Ηρακλή, ως καθηγητής στο γυμνάσιο της πόλης αυτής. Στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στην Κωνσταντινούπολη, όπου διακρίθηκε για την πολυμάθεια και τις ικανότητές του.

Το 1455 προσκλήθηκε στη Ρώμη από τον Πάπα Νικόλαο Ε' και ασχολήθηκε με την μετάφραση Ελλήνων συγγραφέων, και ιδίως του Θεόφραστου και του Αριστοτέλη.

Μετά τον θάνατο του Νικολάου Ε' ο Γαζής μπήκε στις υπηρεσίες του βασιλιά της Νεάπολης, για να επιστρέψει στην Ρώμη μετά από δυο χρόνια και λόγω του θανάτου του βασιλιά. Εκεί ο Πάπας Σίξτος του πρόσφερε μια πλούσια εφημερία, την οποία ο Γαζής αρνήθηκε προς χάριν της παραμονής του στην Ρώμη. Αναγκάστηκε όμως να ξαναφύγει μετά από λίγο, αφού ο νέος Πάπας λίγο ενδιαφέρον έδειχνε για τα Ελληνικά γράμματα και φερόταν με αχαριστία και γλισχρότητα έναντί του.

Έργα του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Γραμματική Ελληνική (Παρίσι, 1516)
  • Περί μηνών
  • Περί αρχαιογονίας Τούρκων (Βασιλεία 1556)
  • Παράφρασις Βατραχομυομαχίας Ομήρου
  • Παράφρασις Ηλιάδας Ομήρου
  • Περί Αριστοτέλους και Πλάτωνος
  • Περί εκουσίου και ακουσίου
  • Υπομνήματα εις Φιλοστράτου
  • Επιστολαί προς Ψημλητριον Σζουρόπουλον
  • Habentur hoc volumine haec Theodoro Gaza interprete Aristoteliw de nature animalium lib IX
  • Aeliani de instrumentiw aciebus libram
  • Dionysii Halicarnassei, de oratione nuptiali, et natalitia praecept
  • Chrysostomi de incomprehensibus dei natura homiliae V
  • Aphorismi Hippocratis
  • Μετάφραση από του Λατινικού εις το Ελληνικό Κικέρωνος
  • και άλλα

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Soudavar, Abolala (2008). Decoding old masters: patrons, princes and enigmatic paintings of the 15th century. I.B.Tauris. σελ. 47. ISBN 1845116585. «Sylvia Ronchey has identified two portraits of Theodore of Gaza, one with a white beard among the Medici retinue (fig. 84a) and the other with a black beard in a Botticelli painting at the Uffizi (fig. 84b)» 
  2. Coates, Alan, et al. (2005). A Catalogue of Books Printed in the Fifteenth Century now in the Bodleian Library. Oxford University Press. σελ. 236. ISBN 0199519056. «Theodorus Graecus Thessalonicensis» 
  3. Geanakoplos, Deno John (1989). Constantinople and the West: essays on the late Byzantine (Palaeologan) and Italian Renaissances and the Byzantine and Roman churches. Univ of Wisconsin Press. σελ. 69. ISBN 0299118843. «That Gaza was born in Thessalonica seems clear from the epithet Thessalonicensis (in Latin) or Thessalonikeus (in Greek) found in his own treaties as well as those of Italian humanists.» 
  4. Wollock, Jeffrey (1997). The noblest animate motion: speech, physiology and medicine in pre-Cartesian linguistic thought. J. Benjamins Pub. σελ. 77. ISBN 9027245711. «Soon afterward, another Greek Humanist, Theodore Gaza (1398-1478), warmly supported by Cardinal Bessarion (1403-ca.l472), was called in to retranslate the Problems and a number of other texts of Aristotle.» 

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Επιπλέον Βιβλιογρφαφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Παπαδημητρίου Παν. Γ., «Θεοδώρου Γαζῆ Oratio de Litteris Graecis. Ένας βυζαντινός λόγιος εγκωμιάζει τα ελληνικά γράμματα στη Φεράρα του Leonello D’Este», Θησαυρίσματα / Thesaurismata, τομ. 30 (2000), σελ.241-275