Η Χιονάτη και οι Επτά Νάνοι

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Η Χιονάτη και οι επτά νάνοι είναι ένα παραδοσιακό Ευρωπαϊκό παραμύθι. Η γνωστότερη εκδοχή του είναι εκείνη από την συλλογή των Αδερφών Γκριμ, Παιδικά και Σπιτικά Παραμύθια (Kinder- und Hausmärchen) με πρώτη δημοσίευση το 1812 με το όνομα Η Μικρή Χιονάτη / Χιονατούλα (Schneewittchen) και έχοντας την προέλευσή της στο Σπέσαρτ της Γερμανίας.

"Η Χιονάτη". Εικονογράφηση του Heinrich Leutemann ή του Carl Offterdinger

Περιεχόμενο [1][Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αρχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μια βασίλισσα, ενώ πλέκει, κατά λάθος τρυπά το δάχτυλό της με την βελόνα και τρεις σταγόνες αίμα πέφτουν στο χιόνι του εβένινου παραθύρου όπου καθόταν. Τότε, εύχεται να είχε ένα παιδί με δέρμα λευκό σαν το χιόνι, χείλη κόκκινα σαν το αίμα[2] και μαλλιά μαύρα σαν τον έβενο. Πράγματι, αργότερα γέννησε μια τέτοια κόρη που την ονόμασε Χιονάτη (λευκή του χιονιού). Δυστυχώς, η βασίλισσα πέθανε και ο πατέρας παντρεύτηκε μια άλλη γυναίκα, όμορφη μα ματαιόδοξη και υπερήφανη, αφού δεν άντεχε κάποια άλλη να ξεπεράσει την ομορφιά της.

Η νέα γυναίκα του Βασιλιά και η διαταγή του θανάτου της Χιονάτης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η βασίλισσα είχε έναν μαγικό καθρέφτη, που όταν κοιταζόταν σ' αυτόν και τον ρωτούσε: "Καθρέφτη, καθρεφτάκι στον τοίχο πάνω τώρα, Ποια είναι η ωραιότερη σ' ολόκληρη την χώρα;" (υιοθετημένο και διασκευασμένο για ομοιοκαταληξία από το γερμανικό: "Spieglein, Spieglein an der Wand, Wer ist die Schönste im ganzen Land?"). Ο καθρέφτης απαντούσε: "Κυρία Βασίλισσα, εσύ είσαι η ωραιότερη στην χώρα." (υιοθετημένο και διασκευασμένο για ομοιοκαταληξία από το γερμανικό: "Frau Königin, Ihr seid die Schönste im Land."). Όταν όμως η Χιονάτη έγινε επτά χρονών, ο καθρέφτης απάντησε πως εκείνη τώρα ήταν η ωραιότερη. Η βασίλισσα διέταξε έναν κυνηγό να πάρει το παιδί στο δάσος και αφού το σκοτώσει, να φέρει πίσω τους πνεύμονες και το συκώτι της. Εκείνος, όμως, την λυπήθηκε και δίστασε να την σκοτώσει. Της είπε να τρέξει μέσα στο δάσος για να ξεφύγει από την βασίλισσα και έτσι, αντί της Χιονάτης, έφερε τους πνεύμονες και το συκώτι ενός γουρουνιού. Όταν ο κυνηγός έφτασε στο παλάτι έδειξε τη λάφυρα στη βασίλισσα, η οποία τα μαγείρεψε και τα έφαγε.

Η Χιονάτη στο σπίτι των Νάνων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τρέχοντας, η Χιονάτη έφτασε στο σπίτι επτά νάνων. Εκεί έφαγε, ξάπλωσε και κοιμήθηκε. Μετά από λίγη ώρα, οι νάνοι έφτασαν στο σπίτι τους και την είδαν να κοιμάται. Η νύχτα πέρασε και την άλλη μέρα το κορίτσι ξύπνησε, και αφού τους είπε την ιστορία της και ζήτησε από τους νάνους να μείνει μαζί τους, αυτοί της είπαν πως αν καθαρίζει, στρώνει τα κρεβάτια, ράβει και πλέκει, τότε θα μείνει μαζί τους και θα έχει ό,τι θέλει. Η Χιονάτη δέχτηκε και έτσι έμεινε.

Η Ανακάλυψη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

"Το βασιλόπουλο βλέπει τη Χιονάτη στο φέρετρο"'. Εικονογράφηση του Alexander Zick

Μια μέρα, η βασίλισσα κοιτάχτηκε στον καθρέφτη και τον ρώτησε: "Καθρέφτη, καθρεφτάκι μου στον τοίχο πάνω τώρα, ποια είναι η ωραιότερη σ' ολόκληρη την χώρα;" και ο καθρέφτης της απάντησε: "Κυρά Βασίλισσα, εσύ είσαι η ωραιότερη εδώ, μα πέρα από τα βουναλάκια, μαζί με τα επτά νανάκια, είν' η Χιονάτη από σένα χίλιες φορές ωραιότερη, όπως εγώ μπορώ να δω!" (υιοθετημένο και διασκευασμένο για ομοιοκαταληξία από το γερμανικό: "Frau Königin, Ihr seid die Schönste hier, aber Sneewittchen über den Bergen, bei den sieben Zwergen, ist noch tausendmal schöner als Ihr"). Έτσι, η βασίλισσα μεταμφιέστηκε σε μια γυρολόγο και πήγε στο σπίτι των νάνων για να σκοτώσει την Χιονάτη. Αφού κατάφερε να παζαρέψει και να πουλήσει στο κορίτσι κάποια μεταξένια κορδόνια δεσίματος του κορσέ, τα έδεσε πολύ σφιχτά σε αυτήν και εκείνη έπεσε κάτω αναίσθητη.

Απόπειρες δολοφονίας της Χιονάτης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Όταν οι νάνοι ήρθαν, έκοψαν τα κορδόνια και αυτή ζωντάνεψε. Μα ο καθρέφτης είπε στην βασίλισσα ότι η Χιονάτη ήταν ακόμα ζωντανή. Τότε, εκείνη ξανάρθε στο σπιτάκι, ντυμένη ως γερόντισσα, αυτή τη φορά με μια δηλητηριώδη χτένα, την οποία έβαλε στα μαλλιά της Χιονάτης, κάνοντάς την να ξαναλιποθυμήσει. Αφού οι νάνοι την έσωσαν, η βασίλισσα, μαθαίνοντας πάλι για εκείνη, έφτιαξε τώρα ένα μήλο, μισό λευκό και καθαρό, μισό κόκκινο και δηλητηριασμένο. Έπειτα, με την μορφή αγρότισσας, πήγε στην καλύβα και προσέφερε την κόκκινη πλευρά του μήλου στο κορίτσι, τρώγοντας η ίδια την λευκή. Πριν βάλει μια μπουκιά στο στόμα της, η πριγκίπισσα έπεσε κάτω νεκρή. Οι νάνοι, μην μπορώντας να την συνεφέρουν, την θρήνησαν για τρία μερόνυχτα και έπειτα, επειδή παρέμενε όμορφη, την έκλεισαν σε ένα γυάλινο φέρετρο και σκάλισαν με χρυσά γράμματα το όνομα και την καταγωγή της βασιλοπούλας.

Το Βασιλόπουλο σώζει την Χιονάτη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα χρόνια πέρασαν και ένα βασιλόπουλο που έφθασε στα βουνά, είδε την όμορφη κόρη πλέον να κείτεται στο φέρετρο. Τότε, εκείνος ζήτησε και οι νάνοι του έδωσαν το φέρετρο να το πάρει στο παλάτι του. Στη διαδρομή, ένας από τους στρατιώτες που κουβαλούσαν την κόρη σκόνταψε και το φέρετρο τραντάχτηκε, με αποτέλεσμα το κομμάτι του μήλου να ξεκολλήσει από τον λαιμό της Χιονάτης και εκείνη να ζωντανέψει. Έτσι, αφού της εξήγησαν τι είχε γίνει, το βασιλόπουλο την πήρε μαζί του και την παντρεύτηκε.

Ο θάνατος της κακιάς Βασίλισσας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η βασίλισσα, τόσο καιρό ήρεμη από την απάντηση του καθρέφτη ότι αυτή είναι η ωραιότερη και καλεσμένη στον γάμο, μόλις πριν φύγει για εκεί, κάνει την συνηθισμένη ερώτηση και ο καθρέφτης λέει: "Κυρά Βασίλισσα, εσύ είσαι η ωραιότερη εδώ, μα είν' η νεαρή Βασίλισσα χίλιες φορές ωραιότερη, όπως εγώ μπορώ να δω" (υιοθετημένο και διασκευασμένο για ομοιοκαταληξία από το γερμανικό: "Frau Königin, Ihr seid die Schönste hier, aber die junge Königin ist tausendmal schöner als Ihr"). Έτσι, η Βασίλισσα καταφθάνοντας στον γάμο μαθαίνει για την Χιονάτη και εκείνοι την τιμωρούν με δυο πυρακτωμένα παπούτσια, τα φοράει και χορεύοντας οδηγείται η ίδια στον θάνατο. Μετά τον θάνατο της βασίλισσας, η Χιονάτη έζησε με τον πρίγκιπα και τους νάνους ευτυχισμένη για όλη την υπόλοιπη ζωή της.

Η πρώτη έκδοση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην πρώτη έκδοση του παραμυθιού το 1812 η κύρια ιστορία παραμένει η ίδια, ωστόσο κάποιες ουσιώδεις λεπτομέρειες είναι διαφορετικές. Αρχικά η κακιά βασίλισσα παρουσιάζεται, όχι ως η μητριά, αλλά ως η μητέρα της Χιονάτης, στοιχείο που άλλαξε στις αμέσως μετέπειτα εκδόσεις. Επιπλέον στην έκδοση αυτή το εβένινο στοιχείο δεν αποδίδεται στα μαλλιά της κόρης αλλά στα μάτια της, πράγμα που δικαιολογεί την παρουσίαση της Χιονάτης με ξανθά μαλλιά στις πρώτες απεικονίσεις, και που επιβεβαιώνεται από πηγές, σύμφωνα με τις οποίες οι Γκριμμ σε μία ανέκδοτη έκδοση του 1808 αναφέρονται στα μαλλιά της ως «χρυσά». Ακόμα στην πρώτη έκδοση η βασιλοπούλα δε ζωντανεύει καθ' οδόν για το παλάτι του πρίγκιπα, αλλά έχοντας πάρει εκείνος το φέρετρο, όπου εκείνη κείτεται, ένας διαμαρτυρόμενος για την κατάσταση φρουρός ανασηκώνει το πτώμα της και το ταρακουνάει με αποτέλεσμα να εκτοξευτεί το κομμάτι του μήλου που ΄χε κολλήσει στο λαιμό της. Τέλος στις εκδόσεις που ακολουθούν υπάρχει πληθώρα αλλαγών ως προς τις γλωσσικές διατυπώσεις σε σχέση με την αρχική.

Άλλες εκδοχές του παραμυθιού ανά τον κόσμο[3][Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Κέλτικη «Gold-tree and Silver-tree»[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο παραμύθι αυτό, η βιολογική μητέρα-βασίλισσα μαθαίνει από ένα ψάρι ότι η κόρη της είναι πιο όμορφη από εκείνη και έτσι, άρρωστη από θυμό και φθόνο, ικετεύει τον βασιλιά να σκοτώσει το κορίτσι και να της φέρει την καρδιά και το συκώτι του. Ο βασιλιάς παντρεύει την κόρη του με έναν πρίγκιπα, στέλνοντάς την κοντά του και φέρνει την καρδιά και το συκώτι μιας κατσίκας στην γυναίκα του, η οποία ηρεμεί. Ωστόσο, κάποτε μαθαίνει την αλήθεια και καταφθάνει στο παλάτι του πρίγκιπα, ενώ αυτός λείπει, καταφέρνοντας σχεδόν να σκοτώσει το κορίτσι, βάζοντας ένα αγκάθι στο δάχτυλό της. Ο πρίγκιπας κλείνει, έπειτα, το σώμα της σε ένα δωμάτιο, ξαναπαντρεύεται και η δεύτερη σύζυγός του μια μέρα ανακαλύπτει την κόρη και τραβά το αγκάθι, με αποτέλεσμα εκείνη να ξυπνήσει. Η βασίλισσα όμως μαθαίνει τα πάντα και πάει πάλι στο παλάτι. Εκεί, προσφέρει στο κορίτσι ένα φαρμακωμένο ποτό, μα η δεύτερη σύζυγος του πρίγκιπα ξεγελά την μοχθηρή γυναίκα, κάνοντας την να πιεί εκείνη το ποτό και να πεθάνει. Στο τέλος, ο πρίγκιπας και οι σύζυγοι ζουν μαζί ευτυχισμένοι.

Η Ιταλική «Bella Venezia»[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ιστορία αναφέρεται σε μια γυναίκα, την Bella Venezia, που ρωτώντας τους πελάτες του πανδοχείου της αν έχουν δει ποτέ γυναίκα ομορφότερή της, μαθαίνει από έναν απ' αυτούς ότι η κόρη της είναι αυτή η γυναίκα. Έτσι, την κλείνει σε έναν πύργο, μα μάταια, αφού το κορίτσι παραμένει η πιο ωραία. Έτσι, διατάζει έναν υπηρέτη να την σκοτώσει, μα εκείνος σκοτώνει ένα αρνί στην θέση της, ενώ το κορίτσι βρίσκει δώδεκα ληστές και μένει μαζί τους. Η μητέρα της, όμως, μαθαίνει ότι είναι ζωντανή και έτσι στέλνει μια μάγισσα στο σπίτι των ληστών, οι οποία της βάζει στα μαλλιά μια δηλητηριώδη φουρκέτα και την σκοτώνει. Οι ληστές την θάβουν κάτω από ένα δέντρο και μετά από καιρό ένας πρίγκιπας την βρίσκει και την παίρνει μαζί του. Στο παλάτι, η μητέρα του θα τραβήξει την φουρκέτα από τα μαλλιά της κόρης και εκείνη θα παντρευτεί τον γιο της.

Η Αρμένικη «Nourie Hadig»[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην ιστορία αυτή, μια αρχόντισσα ρωτά κάθε μήνα το νέο φεγγάρι ποια είναι η ωραιότερη. Όταν μαθαίνει ότι η κόρη της, η Nourie Hadig, την έχει περάσει σε ομορφιά, βάζει τον άντρα της να την σκοτώσει και να της φέρει το ματωμένο ρούχο της. Το κορίτσι το σκάει και βρίσκει ένα σπίτι στο οποίο υπάρχει ένας κοιμώμενος πρίγκιπας και με τον οποίο μένει μαζί και τον φροντίζει. Όταν ο πρίγκιπας ξυπνά, θέλει να πάρει για γυναίκα του μια τσιγγάνα που η Nourie Hadig είχε αγοράσει για να τον φροντίζουν μαζί. Ωστόσο, o πρίγκιπας μαθαίνει την αλήθεια μέσω μιας μαγικής πέτρας και παντρεύεται τη Nourie Hadig. Η βασίλισσα, μαθαίνοντας για την κόρη της, στέλνει μια μάγισσα να πουλήσει σ' αυτήν ένα δαχτυλίδι. Μόλις το φοράει η Nourie Hadig πέφτει σε βαθύ ύπνο. Ο πρίγκιπας καλεί γιατρούς να την βοηθήσουν και ένας, προσπαθώντας να κλέψει το δαχτυλίδι, την συνεφέρει. Η μητέρα της, μόλις πληροφορείται τα πάντα, πεθαίνει από τον θυμό της.

Η Ελληνική «Μυρσίνη»[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τέλος, σ' αυτή την εκδοχή, δυο ορφανές, ζηλιάρες αδελφές, μαθαίνουν από τον ήλιο ότι η τρίτη, μικρότερη αδερφή τους, η Μυρσίνη, είναι η ομορφότερη από αυτές. Έτσι, με την πρόφαση της τίμησης της νεκρής μητέρας τους, οδηγούνται στον τάφο της, όπου και εγκαταλείπουν την Μυρσίνη. Εκείνη βρίσκει με την βοήθεια των δέντρων το σπίτι των δώδεκα Μηνών, με τους οποίους τελικά μένει μαζί. Μόλις διαδίδονται τα νέα στις αδελφές, εκείνες καταφθάνουν στο σπίτι των Μηνών με ένα φαρμακωμένο γλυκό, λέγοντας τάχα ότι την είχαν χάσει εκείνη την ημέρα. Η Μυρσίνη όμως γλιτώνει, αφού βλέπει ότι ο σκύλος που τρώει από το γλυκό, πεθαίνει. Την δεύτερη φορά, οι αδελφές πηγαίνουν με ένα μαγικό δαχτυλίδι στην Μυρσίνη, λέγοντας ότι ήταν ευχή και κατάρα της μητέρας τους να το πάρει. Η Μυρσίνη το φορά και πέφτει σε λήθαργο. Οι Μήνες τότε την κλείνουν μέσα σε μία χρυσή κασέλα, που ένας πρίγκιπας την παίρνει μαζί του, ζητώντας την από αυτούς, με τον όρο να μη δει ποτέ τι έχει μέσα. Μετά από καιρό, ο νεαρός αρρωσταίνει και ανοίγει την κασέλα για να μάθει τι έχει, πριν αυτός πεθάνει. Βλέποντας την Μυρσίνη, τραβά το δαχτυλίδι, για να δει αν γράφει το όνομα της από μέσα. Εκείνη, τότε, ξυπνά και παντρεύεται τον υγιή πια νεαρό. Όταν οι αδελφές της ξανάρθαν για να τη βλάψουν, οι στρατιώτες τις εμπόδισαν.

Ταινίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Είναι επίσης η πρώτη από τις πριγκίπισσες της Disney που εμφανίζεται στην πρώτη μεγάλου μήκους ταινία κινουμένων σχεδίων του Ουώλτ Ντίσνεϋ, «Η Χιονάτη και οι επτά νάνοι, παραγωγής 1937.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Έκδοση δημοσιευμένη από το 1819 και ύστερα.
  • Από το 1812 έως και το 1857 δε γίνεται ακριβής αναφορά στο δέρμα και στα χείλη της Χιονάτης, καθώς διατυπώνεται απλώς, ότι εκείνη ήταν «λευκή σαν το χιόνι και κόκκινη σαν το αίμα», ενώ το εβένινο στοιχείο περιγράφεται κατά το 1812 στα μάτια της, και από το 1819 στα μαλλιά της. Ωστόσο, εκτός από το λευκό δέρμα που είναι σχεδόν προφανές, το κόκκινο αποδίδεται συχνά από τρίτους στα χείλη, και σπανιότερα στα μάγουλα του χρακτήρα.
  • Οι τρεις πρώτες από αυτές τις εκδοχές δεν έχουν μεταφραστεί ποτέ, οπότε και παρατίθενται με τους αυτούσιους τους τίτλους. Ωστόσο πιθανές μεταφράσεις θα μπορούσαν να είναι αντίστοιχα κατά σειρά, «Η Χρυσόδεντρη και η Ασημόδεντρη» από τα αγγλικά, «Η Ωραία Βενέτσια» από τα ιταλικά, και «Η Ροϊδένια/ (αυτολεξεί) Το μικρό σποράκι ρο(ϊ)διού» από τα αρμένικα.