Ερνστ Τσίλλερ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ο Έρνστ Τσίλλερ (Ernst Moritz Theodor Ziller, Όμπερλόσσνιτς, 22 Ιουνίου 1837 - Αθήνα, 12 Νοεμβρίου 1923) ήταν Σάξωνας αρχιτέκτονας που απέκτησε αργότερα την ελληνική υπηκοότητα. Προς το τέλος του 19ου αιώνα ήταν διάσημος αρχιτέκτονας στην Αθήνα και την Ελλάδα γενικότερα, όπου σχεδίασε ή επέβλεψε εκατοντάδες κτήρια.

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η οικογενειακή επιχείρηση στο Ράντεμποϊλ, προάστιο της Δρέσδης
Σχέδιο του Τσίλλερ για το παλάτι του διαδόχου

Ο Τσίλλερ γεννήθηκε σε μια οικογένεια που λειτουργούσε την κατασκευαστική εταιρία Gebrüder Ziller στο Όμπερλόσσνιτς-Ράντεμποϊλ (Radebeul)[1]. Όλα του τα αδέλφια ακολούθησαν την εργασία του πατέρα τους. O πατέρας τους έδωσε και ιδιωτικά μαθήματα στο σπίτι και τους έστειλε και σε οικοδομές. Ο Μόριτς Τσίλλερ ανέλαβε την επιχείρηση του πατέρα και τα αδέλφια εργάστηκαν σε άλλες εταιρίες. Ο Τσίλλερ σπούδασε αρχιτεκτονική στη Βασιλική Σχολή Οικοδόμησης στη Δρέσδη από το 1855-58[1]. Έλαβε μέρος σε διαγωνισμό της ρωσικής κυβέρνησης για την ανοικοδόμηση τις Τιφλίδας και κέρδισε, αλλά ήδη είχε ανοίξει επαφές με τον Δανό αρχιτέκτονα Θεόφιλο Χάνσεν. To 1858-59 εργάστηκε για το γραφείο του Χάνσεν στη Βιέννη. Ήρθε στην Αθήνα νεότατος, το 1861, με προτροπή του δασκάλου του, Θεόφιλου Χάνσεν, ως επόπτης για το κτίσιμο της Σιναίας Ακαδημίας[2]. Στην αρχή ο Τσίλλερ αντιμετώπισε μεγάλα προβλήματα με την τοπική νοοτροπία, συμπληρωματικά υπήρχαν διαφορές με τον ευεργέτη του έργου της Ακαδημίας[εκκρεμεί παραπομπή]. Έφυγε προσωρινά για την Ιταλία κάνοντας διακοπές και μαζεύοντας εντυπώσεις επέστρεψε στη Βιέννη. Μόλις το 1868 επέστρεψε στην Αθήνα μαζί με την Ελληνίδα πιανίστρια Σοφία Ντόντου που γνώρισε στη Βιέννη.

Στη συνέχεια ο Τσίλλερ εργάστηκε στην Ελλάδα ανεξάρτητα. Μεταξύ 1872-82, έγινε καθηγητής του Πολυτεχνείου στην Αθήνα απ' όπου απολύθηκε το 1883 γιατί αρνήθηκε να συγκαλύψει τις οικονομικές καταχρήσεις που καθυστερούσαν την ανέγερση του Ζαππείου.[3] Ασχολήθηκε εντατικά με την αρχαιολογία και ανακάλυψε την ηθελημένη καμπυλότητα στην κατασκευή του Παρθενώνα και άλλων αρχαίων μνημείων[3]. Το 1869 συνέχισε την ανασκαφή του Παναθηναϊκού Σταδίου[4] και παρακάλεσε τον βασιλιά για την χρηματοδότηση τον ανασκαφών.[εκκρεμεί παραπομπή] Ανέσκαψε και αποτύπωσε το Θέατρο του Διονύσου στη νότια κλιτύ της Ακρόπολης, μελέτησε την αρχιτεκτονική δομή του Παρθενώνα, σχεδίασε τα λείψανα των αετωμάτων και είναι από τους πρώτους που κατέγραψαν την πολυχρωμία στα αγάλματα και στα αρχιτεκτονικά μέλη του Θησείου, του Ερεχθείου, του Ναού της Αφαίας στην Αίγινα κ.ά. Από τις μελέτες αυτές ο Τσίλλερ εμπνεύστηκε τα διακοσμητικά στοιχεία για τις κατοικίες του. Γενικά το ύφος του, εκλεκτικό στο πλαίσιο του νεοκλασικισμού, εμπνέεται από την Αρχαιότητα, το Βυζάντιο, την Αναγέννηση αλλά και από βορειοευρωπαϊκά στοιχεία.[2]

Στον Πειραιά κατασκεύασε, κοντά στην σημερινή πλατεία Αλεξάνδρας, την επονομαζόμενη "Συνοικία Τσίλλερ" ή "Συνοικία των Επαύλεων", με τον σκοπό την πώληση των ακινήτων. Αργότερα ίδρυσε εταιρία κατασκευής οικοδομικών υλικών. Κατά διαστήματα τον βοηθούσαν τα αδέλφια του από την Γερμανία ως πολιτικοί μηχανικοί και αρχιτέκτονες.[εκκρεμεί παραπομπή]

Αρχιτεκτονική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μέγαρο Σλήμαν

Το αντικείμενο της οικογενειακής επιχείρησης που γνώρισε ήταν η επαρχιακή κατασκευή εξοχικών κτιρίων ελβετικής μορφής (Schweizerstil)[ασαφές][εκκρεμεί παραπομπή]. Μόνο ελάχιστα έργα της οικογενειακής εταιρίας ήταν στην κλασική και τότε σύγχρονη μορφή[ασαφές]. Ο Τσίλλερ έμαθε στον Χάνσεν, αλλά συνέβαλε και στην δημιουργία μιας χαρακτηριστικής ελληνικής αρχιτεκτονικής, που ήταν πιο αυστηρή και απλή από την ιστοριστική ευρωπαϊκή. Εάν και λόγω ηλικίας δεν ήταν πρωτοπόρος του 20ου αιώνα, με το έργο του έχει συμβάλλει στην δημιουργία μιας ελληνικής πρωτοπορίας του λειτουργισμού[εκκρεμεί παραπομπή].

Η δημιουργική σκέψη του Τσίλλερ συνδυάστηκε με την αισθητική της εποχής του βασιλιά Γεωργίου Α΄. Σε αντίθεση με τον δάσκαλό του, Θεόφιλο Χάνσεν, δημιούργησε το έργο του στην ηλιόλουστη Αττική και όχι στον ομιχλώδη βορρά. Το μέγεθος της Αθήνας επέβαλλε διαφορετικές κλίμακες και αναλογίες από αυτές των πρωτευουσών του βορρά, ώστε να είναι σύμφωνες με τα αισθητικά, φυσικά και ιστορικά δεδομένα του τόπου. Ο Τσίλλερ προσαρμόστηκε σε αυτά και τελικά επηρέασε την ελληνική αρχιτεκτονική, περισσότερο από κάθε άλλον αρχιτέκτονα, δίνοντας στην Αθήνα τον ευρωπαϊκό της χαρακτήρα.[2][5]

Έργα του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο αριθμός των έργων του ξεπερνά τα 500.[2] Κτίρια που σχεδίασε ο Έρνστ Τσίλλερ είναι μεταξύ άλλων και τα ακόλουθα:

Αθήνα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ανάκτορο του Διαδόχου (1891-1897) (σήμερα Προεδρικό Μέγαρο)[6]
  • Μέγαρο Ερρίκου Σλήμαν (Ιλίου Μέλαθρον) (1878-1881) (σήμερα στεγάζει το Νομισματικό Μουσείο Αθηνών)[7]
  • Βασιλικό Θέατρο (σήμερα Εθνικό Θέατρο) (1895-1901)[8]
  • Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Οικοδομήθηκε σε σχέδια του αρχιτέκτονα Λούντβιχ Λάνγκε. Ο Τσίλερ ήταν ο τρίτος και τελευταίος επιβλέπων του έργου, επέφερε δε αλλαγές στην πρόσοψη του κτιρίου, προσθέτοντας το ιωνικό πρόπυλο και τις εκατέρωθεν στοές.[9]
  • Μέγαρο Σταθάτου (1895)[10][11]
  • Μέγαρο Ανδρέα Συγγρού, στην συμβολή της οδού Βασιλίσσης Σοφίας 5 (πρώην οδός Κηφισίας) με την οδό Ζαλοκώστα, σήμερα είναι το κεντρικό κτίριο του Υπουργείου Εξωτερικών[12]
  • Μέγαρο (έπαυλη) του Ανδρέα Συγγρού (1872-1873) στο κτήμα Αναβρύτων, μεταξύ Αμαρουσίου και Κηφισιάς[εκκρεμεί παραπομπή]
  • Έπαυλη του Νικολάου Θων (Thon). Η έπαυλη είχε οικοδομηθεί (1891) ολόκληρη πάνω σε σχέδια του Τσίλερ, στη συμβολή των λεωφόρων Αλεξάνδρας και Κηφισσίας. Δεν υπάρχει πια αλλά διασώζεται ο ναός του Αγίου Νικολάου, ένα περίκεντρο νεοκλασικό εκκλησάκι με ημισφαιρικό θόλο, που οικοδομήθηκε περί το 1900, πάλι από τον Τσίλερ, στο εσωτερικό του περιβόλου της έπαυλης.[13]
  • Η πρώτη βασιλική έπαυλη στο Τατόι (1872-74) (καταστράφηκε από πυρκαγιά το 1916) [14]
  • Μέγαρο Μελά (1874) στην οδό Αιόλου, το μεγαλύτερο Αθηναϊκό ιδιωτικό κτίριο της εποχής, του οποίου η ανέγερση κόστισε 1.000.000 δραχμές.[15]
  • Δημοτικό Θέατρο Αθηνών, στην Πλατεία Κοτζιά. Γκρεμίστηκε το 1940.[2]
  • Nαός του Αγίου Λουκά Πατησίων (1865-1870). H πρώτη εκκλησία - έργο του Τσίλερ κτίστηκε σε νεορωμανικό ρυθμό, εμφανή κυρίως στον τρούλλο.[16]
  • Ναός Αγίου Γεωργίου Ορφανοτροφείου Χατζηκώνστα (Μεταξουργείου), 1899-1901. Εκκλησία νεο-ρωμανικού ρυθμού, με τους χαρακτηριστικούς πυργίσκους στις εξωτερικές ακμές.[17]
  • Διοικητήριο της Σχολής Ευελπίδων (1889) (σήμερα Σχολή Εθνικής Άμυνας)[18]
  • Παλαιό Χημείο (1887). Σχεδιάστηκε και κτίστηκε σε συνεργασία με τον αρχιτέκτονα του Βερολίνειου Χημείου Zarstrau και την έγκριση του διάσημου χημικού Hofmann [19]
  • Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο (1887-1897), τετραώροφο νεοκλασικό μέγαρο στη γωνία των οδών Χαριλάου Τρικούπη και Φειδίου.[20]
  • Αυστριακό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο (1905), τριώροφο νεοκλασικό μέγαρο στη λεωφόρο Αλεξάνδρας.[21]
  • Μέγαρο Δεληγεώργη (1890. Τριώροφο μέγαρο μεταξύ των οδών Πινδάρου, Ακαδημίας και Κανάρη, εκλεκτικιστικού ρυθμού.[22]
  • Μέγαρο Κούπα (1875-1900). Νεοκλασικό κτίριο στην οδό Πανεπιστημίου, από τα μεγαλύτερα και πολυτελέστερα της εποχής εκείνης. Ανήκε στον βιομήχανο Αχιλλέα Κούπα.[23]
  • Petit Palais (Ιταλική Πρεσβεία), 1885. Μέγαρο στη γωνία της λεωφόρου Βασιλίσσης Σοφίας με την οδό Σέκερη.[24]
  • Αιγυπτιακή Πρεσβεία (1885). Nεοκλασικό μέγαρο στη λεωφόρο Βασιλίσσης Σοφίας, αρχικά γνωστό ως Μέγαρο Ψύχα.[25]
  • Εκλεκτικιστική τριώροφη κατοικία στην οδό Σταδίου (1880). Αρχικά ανήκε στον Χιώτη τραπεζίτη Σταμάτιο Δεκόζη Βούρο.[26]
  • Ξενοδοχείο «Μέγας Αλέξανδρος» (1889), στη δυτική γωνία της διασταύρωσης της οδού Αθηνάς με την πλατεία Ομονοίας. Αρχικά ήταν τριώροφο, με αγάλματα στη στέψη, τα οποία αφαιρέθηκαν όταν προστέθηκε ο τέταρτος όροφος (μετά το 1920).[27]
  • Πολυκατοικία Πεσμαζόγλου (1900). Επιβλητικό τετραώροφο μέγαρο εκλεκτικιστικού ρυθμού στη λεωφόρο Βασιλίσσης Σοφίας, με όψη και προς την οδό Ηρώδου Αττικού. Η προς την οδό Ηρώδου Αττικού δυτική πτέρυγα του μεγάρου κατεδαφίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1960.[28]
  • Κινηματοθέατρο «Αττικόν» (1899-1901). Η αρχική εκλεκτικιστική φάση του κτιρίου οικοδομήθηκε σε σχέδια του Τσίλερ. Δέχθηκε σημαντική επέμβαση (1914 - 1920) σε ρυθμό νεομπαρόκ όταν οικοδομήθηκε, σε τμήμα του, το κινηματοθέατρο «Αττικόν».[29]
  • Ξενοδοχείο «Μπάγκειον» (1890-1894). Τετραώροφο (αρχικά τριώροφο) κτίριο στην ανατολική γωνία της διασταύρωσης της οδού Αθηνάς με την πλατεία Ομονοίας.[30]
  • Ξενοδοχείο «Excelsior» (1910-1914). Πιθανότατα έργο του Τσίλερ. Είναι τετραώροφο μέγαρο στη γωνία της οδού Πανεπιστημίου με την πλατεία Ομονοίας.[31]
  • Κτίριο οικογένειας Φρυσίρα (1904). Νεοκλασικό κτίριο στην οδό Μονής Αστερίου 7 στην Πλάκα με στοιχεία ιωνικού ρυθμού[32]
  • Οικία Α. Κατσανδρή (1878). Απλό διώροφο κτίριο στην οδό Αθηνάς, αρ. 51.[33]
  • Νέο Αρσάκειο (1900-1925). Σχεδιάστηκε απόν Κωνσταντίνο Μαρούδη. Το 1907 ο Τσίλερ ανέλαβε την πλήρη αναμόρφωση της πρόσοψης.[34]

Πειραιάς[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Οικία Πατσιάδου στην Πλατεία Αλεξάνδρας (1894-1895)[35][36]
  • Συνοικία Τσίλλερ ή "Συνοικισμός Επαύλεων" στην Πλατεία Αλεξάνδρας στην Καστέλλα (1874-1876)[37][38]
  • Οικία Σπυρίδωνος Μεταξά στη Βασιλέως Γεωργίου Α' και Γρηγορίου Λαμπράκη (1899)[39]
Η οικία του Σπύρου Μεταξά, ιδρυτή της ομώνυμης ποτοποιίας METAXA στον Πειραιά

Υπόλοιπη Αττική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ναός Αγίου Ιωάννου, στο Μαρκόπουλο Μεσογαίας (1889). Το αρχικό σχέδιο του Τσίλερ κρίθηκε πολύ δαπανηρό με αποτέλεσμα να αναλάβει την επίβλεψη άλλος αρχιτέκτονας ο οποίος του επέφερε σημαντικές αλλαγές ώστε να μειωθεί το κόστος.[16]
  • Ναός Μεταμορφώσεως του Σωτήρος (1893) στα Βίλια.[16]

Πάτρα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Θέατρον Απόλλων, Πάτρα

Ζάκυνθος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Δημοτικό Θέατρο «Φώσκολος» (1870-1875) (καταστράφηκε από τους σεισμούς της 12ης Αυγούστου 1953)[εκκρεμεί παραπομπή]
  • Έπαυλη Λουκά Καρρέρ στην τοποθεσία Παλιοκάντουνο (1870) (σώζεται μέχρι σήμερα με σοβαρές ζημιές μετά τους σεισμούς της 12ης Αυγούστου 1953)[εκκρεμεί παραπομπή]

Ερμούπολη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πύργος & Ολυμπία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αίγιο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Δημοτική Αγορά Αιγίου (1890) (σημερινό Αρχαιολογικό Μουσείο Αιγίου)[43]
  • Μητροπολιτικός Ναός Παναγίας Φανερωμένης (θεμελίωση 1899, εγκαίνια 1914)[44]. Ο τρούλλος του ναού, αναγεννησιακής μορφής, πλαισιώνεται από τέσσερα συμμετρικά κωδωνοστάσια και στέφεται από τοξύλια ρωμανικού ρυθμού.[16]
  • Ναός Εισοδίων της Θεοτόκου (1894)[45][16]
  • Ναός Αγίου Ανδρέου (1888 ή 1893)[44]
  • Αρχοντικό Ευθυμίου Γάτου (Γάτειο Κληροδότημα, σημερινό Ταχυδρομείο) (Αρχές δεκαετίας 1910)[46]

Τρίπολη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Παναρκαδικό Νοσοκομείο «Ευαγγελίστρια» (1895-1905) (σήμερα Αρχαιολογικό Μουσείο Τρίπολης) θεωρείται πιθανό έργο του Τσίλλερ [47]

Μήλος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Θεσσαλονίκη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γύθειο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βέλο Κορινθίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ναός Αγίας Μαρίνης[2]

Άργος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 Ίδρυμα Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα: Ο αρχιτέκτονας Ερνστ Τσίλλερ
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Εθνική Πινακοθήκη
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Ελευθεροτυπία, Ο απαράμιλλος κύριος Τσίλερ. Ανακτήθηκε 30/03/2013
  4. Ιστοσελίδα του Παναθηναϊκού Σταδίου. Ανακτήθηκε 30/03/2013
  5. Βιογραφικά Τσίλλερ, στην ιστοσελίδα της Ελληνικής Προεδρίας της Δημοκρατίας
  6. Τοποθεσία, στην ιστοσελίδα της Ελληνικής Προεδρίας της Δημοκρατίας
  7. Νομισματικό Μουσείο, στον κόμβο του Υπουργείου Πολιτισμού
  8. Εθνικό Θέατρο Αθηνών, στον κόμβο του Υπουργείου Πολιτισμού
  9. Αρχαιολογία της πόλης των Αθηνών - Αρχείο νεότερων μνημείων, ανακτήθηκε 30/03/2013
  10. Κυκλαδικό Μουσείο Τέχνης, επίσημη ιστοσελίδα
  11. Ιστοσελίδα Κτηματικής Εταιρείας Δημοσίου, ανακτήθηκε 9-03-2009
  12. Ιστοσελίδα Υπουργείου Εξωτερικών
  13. Αρχαιολογία της πόλης των Αθηνών - Αρχείο νεότερων μνημείων, ανακτήθηκε 30/03/2013
  14. Κτήμα Τατοΐου, τον κόμβο του Υπουργείου Πολιτισμού, ανακτήθηκε 12-10-2006(pdf)
  15. Αρχαιολογία της πόλης των Αθηνών - Αρχείο νεότερων μνημείων, ανακτήθηκε 30/03/2013
  16. 16,0 16,1 16,2 16,3 16,4 Νίκος Παπαγιαννάκος. Το «πέρασμα» του Ερνέστου Τσίλλερ από το Μαρκόπουλο(pdf)
  17. Αρχαιολογία της πόλης των Αθηνών - Αρχείο νεότερων μνημείων, ανακτήθηκε 30/03/2013
  18. Ιστοσελίδα Σχολής Εθνικής Άμυνας
  19. Οδηγός σπουδών του Τμήματος Φυσικής, στην ιστοσελίδα του Πανεπιστημίου Αθηνών(pdf)
  20. Αρχαιολογία της πόλης των Αθηνών - Αρχείο νεότερων μνημείων, ανακτήθηκε 30/03/2013
  21. Αρχαιολογία της πόλης των Αθηνών - Αρχείο νεότερων μνημείων, ανακτήθηκε 30/03/2013
  22. Αρχαιολογία της πόλης των Αθηνών - Αρχείο νεότερων μνημείων, ανακτήθηκε 30/03/2013
  23. Αρχαιολογία της πόλης των Αθηνών - Αρχείο νεότερων μνημείων, ανακτήθηκε 30/03/2013
  24. Αρχαιολογία της πόλης των Αθηνών - Αρχείο νεότερων μνημείων, ανακτήθηκε 30/03/2013
  25. Αρχαιολογία της πόλης των Αθηνών - Αρχείο νεότερων μνημείων, ανακτήθηκε 30/03/2013
  26. Αρχαιολογία της πόλης των Αθηνών - Αρχείο νεότερων μνημείων, ανακτήθηκε 30/03/2013
  27. Αρχαιολογία της πόλης των Αθηνών - Αρχείο νεότερων μνημείων, ανακτήθηκε 30/03/2013
  28. Αρχαιολογία της πόλης των Αθηνών - Αρχείο νεότερων μνημείων, ανακτήθηκε 30/03/2013
  29. Αρχαιολογία της πόλης των Αθηνών - Αρχείο νεότερων μνημείων, ανακτήθηκε 30/03/2013
  30. Αρχαιολογία της πόλης των Αθηνών - Αρχείο νεότερων μνημείων, ανακτήθηκε 30/03/2013
  31. Αρχαιολογία της πόλης των Αθηνών - Αρχείο νεότερων μνημείων, ανακτήθηκε 30/03/2013
  32. Ιστοσελίδα Μουσείου Φρυσίρα
  33. Αρχαιολογία της πόλης των Αθηνών - Αρχείο νεότερων μνημείων, ανακτήθηκε 30/03/2013
  34. Αρχαιολογία της πόλης των Αθηνών - Αρχείο νεότερων μνημείων, ανακτήθηκε 30/03/2013
  35. Τραυλός, Ι., Νεοκλασσική αρχιτεκτονική στην Ελλάδα, Έκδοσις Εμπορικής Τραπέζης της Ελλάδος, Αθήναι 1967, σελ.33.
  36. Οικία Πατσιάδου
  37. Καρδαμίτση-Αδάμη, Μάρω, Α. Παπανικολάου-Κρίστενσεν, Ernst Ziller, Αναμνήσεις, (Περικοπαί -Σημειώματα υπό κ. Ι. Τσίλλερ-Δήμα), Libro, Αθήνα 1997, σελ. 75,102.
  38. Η Συνοικία του Τσίλλερ
  39. Οικία Σπυρίδωνος Μεταξά
  40. Δημοτικό θέατρο "Απόλλων" στον κόμβο του Υπουργείου Πολιτισμού
  41. Δημαρχείο Ερμούπολης, στον κόμβο του Υπουργείου Πολιτισμού
  42. Ιστοσελίδα Δήμου Ερμούπολης
  43. Ιστορικό Αρχαιολογικού Μουσείου Αιγίου, στον κόμβο του Υπουργείου Πολιτισμού
  44. 44,0 44,1 Master Plan για την υλοποίηση του έργου «Κατασκευή Μαρίνας Τουριστικών και Ιστιοπλοϊκών Σκαφών του Δήμου Αιγίου», Ιστοσελίδα Δήμου Αιγίου(pdf)
  45. Ιστοσελίδα Δήμου Αιγίου
  46. Αίγιο, μνημεία & τέχνη, Γ. Παναγόπουλος & Σ. Κρητικός, Δημοτική Βιβλιοθήκη Αιγίου, Εκδόσεις Νηρέας Αθήνα 2002 σελ. 256-261 Παρατίθεται συν τοις άλλοις ενυπόγραφη επιστολή του Τσίλλερ προς τον Ευθύμιο Γάτο της εποχής της ανέγερσης του κτηρίου.
  47. Αρχαιολογικό Μουσείο Τρίπολης, στον κόμβο του Υπουργείου Πολιτισμού
  48. Αρχαιολογικό Μουσείο Μήλου, στον κόμβο του Υπουργείου Πολιτισμού, ανακτήθηκε 16/04/2007
  49. Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα, στον κόμβο του Υπουργείου Πολιτισμού
  50. Βασίλης Κ. Γούναρης, Ο Μακεδονικός Αγώνας. Συλλογική Μνήμη, Σύμβολα και Ιστορία
  51. Παλαιό Παρθεναγωγείο του Γυθείου, στον κόμβο του Υπουργείου Πολιτισμού

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Τραυλός, Ι., Νεοκλασσική αρχιτεκτονική στην Ελλάδα, Έκδοσις Εμπορικής Τραπέζης της Ελλάδος, Αθήναι 1967.
  2. Καρδαμίτση-Αδάμη, Μάρω, Α. Παπανικολάου-Κρίστενσεν, Ernst Ziller, Αναμνήσεις, (Περικοπαί -Σημειώματα υπό κ. Ι. Τσίλλερ-Δήμα), Libro, Αθήνα 1997.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα