Εννοιολογικός χάρτης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ένας εννοιολογικός χάρτης είναι ένα διάγραμμα που απεικονίζει γραφικά τη συσχέτιση μεταξύ διαφόρων εννοιών. Οι εννοιολογικοί χάρτες είναι ένας τρόπος αναπαράστασης της ανθρώπινης σκέψης, ή πιο συγκεκριμένα τρόπος αναπαράστασης ενός κάποιου πεδίου γνώσεων (όταν η συσχέτιση που απεικονίζεται είναι επιστημονικά ακριβής). Υπάγονται στα συστήματα εννοιολογικής χαρτογράφησης[ασαφές]στα οποία εκτος από τους εννοιολογικούς χάρτες ανήκουν και οι νοητικοί χάρτες. Οι δύο αυτές κατηγορίες συχνά αλληλοεπικαλύπτονται και οι όροι χρησιμοποιούνται πολλές φορές για το ίδιο πράγμα. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι μοιάζουν με διαγράμματα που έχουν στόχο την απεικόνιση της σκέψης μας.

Περιγραφή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ένας εννοιολογικός χάρτης περιέχει κόμβους και συνδέσμους. Δύο κόμβοι μαζί με το σύνδεσμο που τους συνδέει αποτελούν ένα στιγμιότυπο. Οι κόμβοι αναπαριστούν τις έννοιες, που συνήθως περικλείονται σε έναν κύκλο ή ένα τετράπλευρο. Οι σύνδεσμοι αποτελούνται από μια γραμμή, η οποία μπορεί να έχει και τη μύτη του βέλους αν θέλουμε να δείξουμε τη μονόδρομη ή αμφίδρομη πορεία της σχέσης. Πάνω στη γραμμή γράφουμε τη σχέση της μίας έννοιας με την άλλη. Με τα παραπάνω στοιχεία μπορούμε να φτιάξουμε έναν εννοιολογικό χάρτη είτε με χαρτί και μολύβι είτε με κατάλληλο λογισμικό. Ένας εννοιολογικός χάρτης μπορεί να είναι απλός, δηλαδή , να συνδέει τις έννοιες σ' ένα πρώτο επίπεδο ή πιο ανεπτυγμένος ώστε να συνδέει οικογένειες εννοιών με άλλες έννοιες. Να απλώνεται δηλαδή σε μεγάλο πλάτος και βάθος. Μοιάζει έτσι σαν ένα μεγάλο δίκτυο που δεν έχει προφανή αρχή και τέλος.

Είδη εννοιολογικών χαρτών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι εννοιολογικοί χάρτες μπορούν να έχουν διαφορετική μορφή. Έτσι με βάση την εμφάνισή τους υπάρχουν χάρτες:

1. Ιεραρχικοί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σ' αυτούς τους χάρτες η κεντρική έννοια τοποθετείται στην κορυφή και σταδιακά προς τα κάτω κλιμακώνεται η νοητική δράση

2. Αραχνοειδείς[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κεντρική έννοια τοποθετείται στο κέντρο και γύρω της απλώνονται οι υποέννοιες. Σ' αυτούς τους χάρτες δεν υπάρχει συνήθως μεγάλη κλιμάκωση.

3. Διαγράμματος ροής[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σ' αυτούς έχουμε γραμμική κλειστή διάταξη των εννοιών.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι εννοιολογικοί χάρτες αναπτύχθηκαν για πρώτη φορά από τον Joseph D. Novak το 1972 κατά τη διάρκεια ενός ερευνητικού προγράμματος στο Cornell University. Το πρόγραμμα έγινε σε μαθητές και είχε στόχο τη μελέτη-παρακολούθηση των γνωστικών αλλαγών που αφορούσαν στις φυσικές επιστήμες. Η έρευνα της ομάδας του Novak ήταν βασισμένη στις θέσεις του Ντέιβιντ Όσουμπελ (David Ausubel - "The psychology of meaningful learning" - 1963) ότι, δηλαδή η γνώση μαθαίνεται και είναι πλήρως κατανοητή από το μαθητή, όταν αυτός γνωρίζει πώς αυτό που έμαθε σχετίζεται με άλλες πρότερες γνώσεις. Κατά τη διάρκεια της συγκεκριμένης έρευνας στο πανεπιστήμιο Cornell προέκυψε η ιδέα της παρουσίασης της σκέψης των παιδιών με τη βοήθεια ενός χάρτη της σκέψης τους.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

1. Τ.Α.Μικρόπουλος, Ο υπολογιστής ως γνωστικό εργαλείο, 2005

2. Β.Κόμης, Εισαγωγή στις εκπαιδευτικές εφαρμογές των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών, 2004


Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το λογισμικό εννοιολογικής χαρτογράφησης CmapTools