Ελληνικός πολεμικός σταυρός
| Πολεμικός Σταυρός | |
|---|---|
   Ά Τάξεως (δεξιά) B' Τάξεως (κέντρο) Γ΄ Τάξεως (αριστερά)
|
|
Απονέμεται από  Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας |
|
| Χώρα |  Ελλάδα |
| Τύπος | Στρατιωτικό Πολεμικό Μετάλλιο |
| Απονομή για | διακεκριμένες πράξεις διατεταγμένων πολεμικών ενεργειών. |
ο πολεμικός σταυρός είναι ένα Ελληνικό στρατιωτικό πολεμικό μετάλλιο και απονέμεται για διακεκριμένες πράξεις που τελέσθηκαν, είτε στο πεδίο της μάχης, είτε οπουδήποτε κατά τη διεξαγωγή διατεταγμένης πολεμικής ενέργειας. Διακρίνεται σε τρεις τάξεις, όπως παρακάτω:
- Πολεμικός Σταυρός Α' Τάξεως: Απονέμεται σε ανώτατους Αξιωματικούς.
- Πολεμικός Σταυρός Β' Τάξεως: Απονέμεται σε ανώτερους Αξιωματικούς.
- Πολεμικός Σταυρός Γ' Τάξεως: Απονέμεται σε κατώτερους Αξιωματικούς, Ανθυπασπιστές, Δόκιμους Έφεδρους Αξιωματικούς, Οπλίτες και μαθητές Στρατιωτικών Σχολών.
Πίνακας περιεχομένων |
Περιγραφή [Επεξεργασία]
Έχει σχήμα σταυρού και κατασκευάζεται από χαλκό. Στο μέσον της μπροστινής του όψης είναι τοποθετημένο μέσα σε κύκλο το Εθνόσημο της Ελληνικής Δημοκρατίας το οποίο για την Γ' τάξη είναι χάλκινο για την Β' τάξη επάργυρο και για την Ά' τάξη επίχρυσο. Ανάμεσα από τους βραχίονες του σταυρού είναι τοποθετημένα χιαστί δύο ξίφη με τις λαβές τους προς τα κάτω. Στο πάνω μέρος του σταυρού είναι τοποθετημένος χάλκινος κρίκος από τον οποίο διέρχεται η ταινία του μεταλλίου, η οποία είναι από μεταξωτό ύφασμα κυματιστό και αποτελείται από τρεις λωρίδες, από τις οποίες οι δύο εξωτερικές έχουν χρώμα βαθύ κόκκινο και η ενδιάμεση βαθύ μπλε. Τέλος στην πίσω όψη του σταυρού αναγράφεται "ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ".
Παλαιότερα απονομήθηκε για ηρωισμό σε εμπόλεμη περίοδο σε Έλληνες πολίτες και ξένους συμμάχους. Οι παλαιότερες εκδόσεις του σταυρού ήταν, μία το 1917 που κάλυψε τον πρώτο παγκόσμιο και το 1940 που κάλυψε τον δεύτερο παγκόσμιο και τον εμφύλιο.
Η έκδοση του 1917 [Επεξεργασία]
Ίδρυση και ιστορία [Επεξεργασία]
Η πρώτη έκδοση ιδρύθηκε από την Κυβέρνηση Εθνικής Άμυνας του Βενιζέλου στις 28 Φεβρουαρίου του 1917, και επιβεβαιώθηκε από το βασιλικό διάταγμα στις 31 Οκτωβρίου, αμέσως μετά από την είσοδο της Ελλάδας στον πόλεμο. Η μορφή του ήταν εμπνευσμένη από το γαλλικό Croiz de guerre, και απονεμήθηκε στο στρατιωτικό προσωπικό όλων των κλάδων για τις πράξεις της ανδρείας κατά τη διάρκεια της ελληνικής συμμετοχής στον Α' παγκόσμιο πόλεμο (1916-1918), της συμμαχικής συμμετοχής στην Ουκρανία το 1919 και του Ελληνοτουρκικού πολέμου το 1919-'22, αν και σπάνια μετά από το 1920. Επιπλέον, από το 1919 και μετά, ο πολεμικός σταυρός Α' κατηγορίας θα μπορούσε να απονεμηθεί και στο πολεμικό λάβαρο του διακεκριμένου σώματος. Με ημερήσια διαταγή Στρατιάς της 30ης Οκτωβρίου 1920, την οποία υπέγραψε ο τότε Αρχηγός Στρατού Λ. Παρασκευόπουλος, για τη γενναιότητα, την αυτοθυσία και τον ηρωισμό που επέδειξαν κατά την διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πόλεμου, αλλά και για τα εδάφη της πατρίδας που απελευθέρωσαν απονεμήθει στα παρακάτω συντάγματα ο πολεμικός σταυρός:
- 5ο Πεζικού, Ι Μεραρχίας
- 1ο Πεζικού, ΙΙ Μεραρχίας
- 5/42 Ευζώνων. ΧΙΙΙ Μεραρχίας
- 3ο Πεζικού, ΧΙΙΙ Μεραρχίας
- 12ο Πεζικού, ΙΙΙ Μεραρχίας
- 7ο και 9ο Κρητών, Μεραρχίας Κρήτης
- 9ο Πεζικού, ΧΙV Μεραρχίας
- 1ο, 2ο και 3ο Σερρών, Μεραρχίας Σερρών
- 5ο και 6ο Αρχιπελάγους, Μεραρχίας Αρχιπελάγους
Περιγραφή και απονομή [Επεξεργασία]
Το μετάλλιο σχεδιάστηκε από το Γάλλο γλύπτη Αντρέ Ριβώ (γαλ. André Rivaud), σε μορφή ενός ασημένιου μεταλλίου που αποτελείται από ένα κάθετο ξίφος μέσα σε ένα κυκλικό στεφάνι, και μια οριζόντια πινακίδα με το αρχαίο ρητό των Σπαρτιάτιδων: Η ΤΑΝ Η ΕΠΙ ΤΑΣ. Η αντίστροφη όψη έχει την επιγραφή ΕΛΛΑΣ και κάτω έχει τις χρονολογίες "1916-1917". Η κορδέλα ήταν μαύρη, με μπλε άκρα, και φάρδος 35-37 χιλιοστά.
Ο σταυρός απονεμήθηκε σε τρεις κατηγορίες, που είχαν διαφορετική διακριτική κορδέλα:
- η κατηγορία Γ' ήταν απλή,
- η κατηγορία Β' είχε ένα χάλκινο αστέρι με πέντε γωνίες στην κορδέλα,
- και η κατηγορία Α' είχε ένα κλαδί δάφνης από χαλκό στην κορδέλα.
Η έκδοση του 1940 [Επεξεργασία]
Ίδρυση και ιστορία [Επεξεργασία]
Το νέο μετάλλιο καθιερώθηκε από βασιλικό διάταγμα στις 11 Νοεμβρίου του 1940 (νόμος 2646/1940) και συνέχισε να απονέμεται σε όλο το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, και επανεγκρίθηκε στις 19 Απριλίου 1947 για τον ελληνικό εμφύλιο πόλεμο (1946-1949) και επεκτάθηκε έως το 1953, καλύπτοντας την ελληνική συμμετοχή στον πόλεμο της Κορέας. Απονεμήθηκε σε Έλληνες και συμμάχους αγωνιστές, καθώς επίσης και σε πολεμικά λάβαρα.
Περιγραφή και απονομή [Επεξεργασία]
Το σχέδιο του μεταλλίου είναι ουσιαστικά μια τροποποίηση του γαλλικού Croix de guerre, που δείχνει έναν χάλκινο σταυρό cross pattée με το μονόγραμμα του βασιλιά Γεώργιου Β', επάνω σε δύο σταυρωμένα ξίφη, και στεφανωμένο από την βασιλική κορώνα. Η αντίστροφη όψη έχει την χρονολογία 1940. Η κορδέλα έχει τρεις ίσες εναλλασσόμενες ζώνες ερυθρού, γαλάζιου και ερυθρού χρώματος. Ο σταυρός απονεμήθηκε σε τρεις κατηγορίες, που διακρίθηκαν από το χρώμα της κορώνας:
- Κατηγορία Γ' με χάλκινη κορώνα,
- Κατηγορία Β' με αργυρή κορώνα,
- Κατηγορία Α' με χρυσή κορώνα
Έως το 1942, το πρώτο βραβείο θα μπορούσε να είναι σε οποιαδήποτε κατηγορία, αλλά σύμφωνα με τον νόμο 3120/1942, το πρώτο βραβείο έπρεπε να γίνει πάντα στην κατηγορία Γ'. Μέχρι τρία επόμενα βραβεία παρέμειναν στην ίδια κατηγορία (που δείχνεται από τον αριθμό μικροσκοπικών κορωνών στην κορδέλα), αλλά τα πέμπτα και όγδοα βραβεία αναβάθμισαν το μετάλλιο στις κατηγορίες Β' και Α' αντίστοιχα. Διάφορες παραλλαγές υπάρχουν, εξ αιτίας του γεγονότος ότι πολλοί κατασκευαστές προτιμήθηκαν, μερικοί στην Ελλάδα και άλλοι στο Ηνωμένο Βασίλειο, με κάποιες μικρές παραλλαγές στο ύφος της κορώνας και του σταυρού, καθώς επίσης και του σχεδίου της εμπρόσθιας πλευράς (σε μερικές εκδόσεις, η ημερομηνία βρίσκομαι μέσα σε έναν κύκλο).
Η έκδοση του 1974 [Επεξεργασία]
Ίδρυση και ιστορία [Επεξεργασία]
Το 1974 –κι ενώ ήδη έχει γίνει το δημοψήφισμα της δικτατορίας που κατάργησε τη βασιλεία- εκδόθηκε το Νομοθετικό Διάταγμα [ΝΔ] 376/74 "περί Στρατιωτικών Μεταλλίων" που δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ Α' 98/9-4-1974, το οποίο επανακαθόρισε όλες τις κατηγορίες πολεμικών και μη Στρατιωτικών Μεταλλίων και καθόρισε τις προϋποθέσεις αλλά και τις διαδικασίες της απονομής τους. Συνοπτικά οι διατάξεις του συγκεκριμένου ΝΔ που αφορούν τον Πολεμικό Σταυρό είναι:
Περιγραφή και απονομή [Επεξεργασία]
Το σχέδιο του μεταλλίου είναι ένας χάλκινος σταυρός cross pattée όπου στο κέντρο έχει δάφνες, επάνω σε δύο σταυρωμένα ξίφη και στεφανωμένο από το Ελληνικό εθνόσημο. Η αντίστροφη όψη έχει γράφει "ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ". Η κορδέλα έχει τρεις ίσες εναλλασσόμενες ζώνες ερυθρού, γαλάζιου και ερυθρού χρώματος. Ο σταυρός απονεμεται σε τρεις τάξεις, που διακρίθηκαν από το χρώμα του εθνοσήμου:
- Τάξεως Γ' με χάλκινο εθνόσημο, που απονέμεται στους κατώτερους αξιωματικούς, στους ανθυπασπιστές, στους έφεδρους αξιωματικούς, στους οπλίτες και στους μαθητές των στρατιωτικών σχολών.
- Τάξεως Β' με αργυρό εθνόσημο, που απονέμεται σε ανώτερους αξιωματικούς.
- Τάξεως Α' με χρυσό εθνόσημο, που απονέμεται σε ανώτατους αξιωματικούς.
Πηγές [Επεξεργασία]
- War Flags Decorations, from the Military Review, January 2001, Hellenic General Staff of National Defence magazine
- Πολεμικός Σταυρός, από την Στρατιωτική Επιθεώριση Τεύχος Μαρ - Απρ. 2005
- Ν.Δ. 376/74 Περί των Στρατιωτικών Μεταλλίων
Εξωτερικοί σύνδεσμοι [Επεξεργασία]
- Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό - Ηθικές Αμοιβές
- Πολεμική Αεροπορία - Παράσημα
- Γενικό Επιτελίο Στρατού - Ηθικές Αμοιβές
- Awards of the 1940 War Cross to New Zealanders
- The 1940 War Cross, at Phaléristique européenne
| Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Greek War Cross της Αγγλόγλωσσης Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες). |
