Ελίας Κανέττι

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ελίας Κανέττι
Elias Canetti 2.jpg
O Ελίας Κανέττι
Όνομα Ελίας Κανέττι
Γέννηση 25 Ιουλίου 1905[1]
Ρούσε, Βουλγαρία[1]
Θάνατος

14 Αυγούστου 1994 (89 ετών)

[1]
Ζυρίχη, Ελβετία[1]
Αξιοσημείωτα έργα Μάζα και εξουσία κ.α.
Αξιοσημείωτες διακρίσεις Νόμπελ Λογοτεχνίας (1981)

Ο Ελίας Κανέττι (Elias Canetti, βουλγάρικα: Елиас Канети, 1905 - 1994) ήταν βραβευμένος με το Νόμπελ Λογοτεχνίας συγγραφέας, γεννημένος στη Βουλγαρία από Εβραίους Σεφαραδίτες γονείς, που έγραψε στα γερμανικά. Είναι ευρύτερα γνωστός για το μυθιστόρημα «Η τύφλωση» (Die Blendung) και τη μελέτη «Μάζα και Εξουσία» που αφορά τη συμπεριφορά του πλήθους η οποία εκφράζεται σε δραστηριότητες όπως η ομαδική βία και οι θρησκευτικές συγκεντρώσεις. Ο Κανέττι βραβεύτηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1981.

Η ζωή του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε στο Ρουστσούκ της Βουλγαρίας στις 25 Ιουλίου του 1905· ήταν ο μεγαλύτερος από τους τρεις γιους της οικογένειας του.[2] Οι πρόγονοί του, από την πλευρά του πατέρα του, είχαν μετακομίσει στο Ρουστσούκ από την Αδριανούπολη όπου είχαν εγκατασταθεί αρχικά μετά την εκδίωξη των Εβραίων από την Ισπανία το 1492. Το αρχικό όνομα της οικογένειας ήταν Cañete από το όνομα ενός χωριού στην Ισπανία. Η μητέρα του Κανέττι καταγόταν από μια από τις παλαιότερες Σεφαραδίτικες οικογένειες της Βουλγαρίας, την οικογένεια Arditti, της οποίας ορισμένα μέλη ήταν φυσικοί και αστρονόμοι στη βασιλική αυλή του Αλφόνσου του Δ΄ και του Πέτρου του Δ΄ της Αραγωνίας). Στο Ρουστσούκ ο πατέρας και ο παππούς τού Κανέττι ασχολούνταν με το εμπόριο.

Ο Κανέττι έζησε μέχρι το 1911 στο Ρουστσούκ οπότε η οικογένειά του μετακόμισε στην Αγγλία. Το 1912 μετά το ξαφνικό θάνατο του πατέρα του, μετακόμισε με την μητέρα και τα αδέρφια του, στη Βιέννη. Εκεί ο Κανέττι, ο οποίος ήδη μιλούσε λαντίνο, βουλγαρικά, αγγλικά, που τα είχε μάθει τον ένα χρόνο που έζησε στο Λονδίνο, καθώς και λίγα γαλλικά, έμαθε τα γερμανικά από την μητέρα του η οποία επέμενε ιδιαίτερα να μάθει τη γλώσσα αυτή και του τα δίδαξε η ίδια. Το 1916 μετακόμισαν στη Ζυρίχη, όπου έζησαν πέντε χρόνια και έπειτα στη Φρανκφούρτη, μέχρι το 1924, οπότε ο Κανέττι, αφού τελείωσε το γυμνάσιο, επέστρεψε στη Βιέννη για να σπουδάσει χημεία.

Όμως, αν και πήρε το πτυχίο χημείας από το πανεπιστήμιο της Βιέννης πέντε χρόνια αργότερα, δεν εργάστηκε ποτέ ως χημικός. Ήδη κατά τη διάρκεια των σπουδών του άρχισε να ασχολείται με τη φιλοσοφία και τη λογοτεχνία και εντάχθηκε στους λογοτεχνικούς κύκλους. Ο Κανέττι έκλινε προς την αριστερά και πήρε μέρος στην επανάσταση του Ιουλίου του 1927. Το 1934 παντρεύτηκε τη Βέζα Τάουμπνερ-Καλντερόν (Veza Taubner-Calderon) που στάθηκε αφοσιωμένη βοηθός στο έργο του. Το 1938, μετά το Άνσλους μετακόμισε στο Λονδίνο όπου συνδέθηκε με τη ζωγράφο Μαρί-Λουίζ φον Μοτεσίσκι (Marie-Louise von Motesiczky) και αργότερα με τη συγγραφέα Άιρις Μέρντοχ (Iris Murdoch). Το 1971 παντρεύτηκε για δεύτερη φορά, την Έρα Μπούσορ (Hera Buschor) με την οποία απέκτησαν μία κόρη. Ο Κανέττι παρέμεινε στην Αγγλία μέχρι τη δεκαετία του '70, έχοντας πάρει τη Βρετανική υπηκοότητα ήδη από το 1952. Παρόλα αυτά συνέχισε να γράφει στα γερμανικά. Αργότερα επέστρεψε στη Ζυρίχη όπου έζησε τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής του.

Το 1981, τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας "για το συγγραφικό του έργο χαρακτηρίζεται από ευρύτητα απόψεων, από πλούτο ιδεών και από καλλιτεχνική δύναμη". Πέθανε στη Ζυρίχη στις 14 Αυγούστου του 1994.

Ο τάφος του Κανέττι στη Ζυρίχη

Το έργο του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μοναδικό μυθιστόρημά του, Η τύφλωση, ο Κανέττι το έγραψε τα έτη 1931-1932, επηρεασμένος από τις λαϊκές ταραχές εναντίον του πληθωρισμού, στη Φρανκφούρτη κατά τη δεκαετία του 20 και τον εμπρησμό του δικαστικού μεγάρου της Βιέννης το 1927 από εξαγριωμένο πλήθος. Η παρατήρηση αυτών των γεγονότων γέννησε το ενδιαφέρον του Κανέττι για τη ψυχολογία και τη συμπεριφορά των μαζών.

Μετά την εγκατάσταση του στην Αγγλία, ύστερα από την επικράτηση των Ναζί και το Άνσλους, εγκατέλειψε την λογοτεχνία, αφοσιώθηκε στην μελέτη του συνδρόμου της εξουσίας και έγραψε το γνωστότερο έργο του το "Μάζα και εξουσία" το 1960. Με το ίδιο πνεύμα είναι γραμμένα και τα τρία θεατρικά έργα του Ο γάμος (1932), Η κωμωδία της ματαιοδοξίας (1950) και Ο μαρκαρισμένος (1964).

Ορισμένα από τα έργα του που έχουν μεταφραστεί και στα ελληνικά: Die Blendung (Η τύφλωση, 1935 ― μετάφρ. Τζένη Μαστοράκη, "ΓΡΑΜΜΑΤΑ"), Die Stimmen von Marrakesch (Οι φωνές του Μαρρακές, 1968 ― μετάφρ. Νίκος Δήμου, "LIBRO"), Der andere Prozess (Η άλλη δίκη, μεταφρ. Αλέξανδρος Ίσαρης, "SCRIPTA") και η αυτοβιογραφία του: Η γλώσσα που δεν κόπηκε - Ο πυρσός στο αυτί -Το παιχνίδι των ματιών - Πάρτι και αερομαχίες.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 «Elias Canetti - Facts». nobelprize.org. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1981/canetti-facts.html. Ανακτήθηκε στις 6 Αυγούστου 2014. 
  2. Lorenz, Dagmar C. G. (17 April 2004). "Elias Canetti". Literary Encyclopedia (The Literary Dictionary Company Limited). ISSN 1747-678X. http://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=725. Ανακτήθηκε στις 2010-03-16. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Elias Canetti της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).