Εδουάρδος Α΄ της Αγγλίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Εδουάρδος Α' της Αγγλίας)
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Εδουάρδος Α΄ της Αγγλίας - απεικονιζόμενος στο Cassell's History of England (1902)
Τοιχογραφία που πιστεύεται ότι απεικονίζει τον Εδουάρδο Α΄

Εδουάρδος Α΄ της Αγγλίας (Ουέστμινστερ 17 Ιουνίου 12397 Ιουλίου 1307), βασιλιάς της Αγγλίας και δούκας της Ακουιτανίας (1272 - 1307) ο επονομαζόμενος και Μακροσκελής. Ονομαζόταν έτσι γιατί ήταν ψηλός: το ύψος του έφθανε περίπου στο 1,95 είχε πολύ μακριά χέρια και πόδια, επίσης εμφανισιακά ήταν μελαχροινός, μοιάζοντας πολύ με την μητέρα του που καταγόταν από την Μεσογειακή περιοχή της Γαλλικής Προβηγκίας. Θεωρείται ο κορυφαίος και σκληρότερος βασιλιάς της Αγγλίας από τη Δυναστεία των Πλανταγενετών και ψηφίστηκε (2002) ως ο 92ος ανάμεσα στους 100 διασημότερους Βρετανούς.

Υιός και διάδοχος του βασιλιά της Αγγλίας Ερρίκου Γ΄ και της Ελεονώρας της Προβηγκίας. Ο πρώτος του γάμος έγινε όταν ήταν 15 ετών (1254), μετά από συμφωνία του πατέρα του με τον βασιλιά της Καστίλης Αλφόνσο Ι΄. Ο Εδουάρδος πήγε στην Καστίλλη, όπου στέφθηκε ιππότης από τον βασιλιά Αλφόνσο. Ο Εδουάρδος και η Ελεονώρα της Καστίλης έκαναν 16 παιδιά και τα μόνα που κατόρθωσαν να επιζήσουν ήταν :

Σε ηλικία 60 ετών (1299) προχώρησε σε δεύτερο γάμο με τη Μαργαρίτα της Γαλλίας, κόρη του βασιλιά της Γαλλίας Φιλίππου Γ΄, 20 ετών τότε, με την οποία έκανε άλλα τρία παιδιά.

Το 1255 με την σύζυγό του Ελεονώρα επέστρεψε στην Αγγλία ενώ βρισκόταν σε πλήρη αντίθεση με την πολιτική του πατέρα του, με τον οποίο ήρθε σε σύγκρουση. Όταν πήγε ο Ερρίκος Γ΄ στο Παρίσι για διαπραγματεύσεις, ο νεαρός Εδουάρδος βρήκε την ευκαιρία να συνωμοτήσει με τους βαρόνους, προκειμένου να τον εκθρονίσει (1259). Ο Ερρίκος επέστρεψε αμέσως στην Αγγλία, κατέστειλε την εξέγερση και αφαίρεσε όλες τις αρμοδιότητες που είχε δώσει στον Εδουάρδο. Ήταν επίσης αντίθετος χαρακτήρας από τον ήπιο πατέρα του: ορμητικός, φιλόδοξος, ανυπόμονος, ικανός στρατιωτικός αρχηγός, αφού νίκησε τον Σιμόν του Μονφόρ στην μάχη του Έβεσαμ (1265). Είχε τη φήμη ότι κατέστειλε τις εξεγέρσεις με μεγάλη βιαιότητα, ενώ καταδίωξε όλα τα επιζήσαντα ξαδέλφια του του Οίκου των Μονφόρ.

Συμμετοχή του σε Η΄ και Θ΄ Σταυροφορία, πριν την άνοδο του στον θρόνο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

O Εδουάρδος Α΄ προεδρεύει στο Αγγλικό Κοινοβούλιο (περί το 1278) πλαισιωμένος με τον Αλέξανδρο Γ΄ της Σκωτίας και τον Λιουέλιν της Ουαλίας - χειρόγραφο αγνώστου

To 1269 o παπικός απεσταλμένος Οττομπόνο έφτασε στην Αγγλία, καλώντας τον βασιλιά Εδουάρδο Α΄ και τον αδελφό του Εδμόνδο να συμμετάσχουν στην Η΄ Σταυροφορία στο πλευρό του βασιλιά της Γαλλίας Λουδοβίκου Θ΄. Για να συγκεντρώσει το τεράστιο χρηματικό ποσό που απαιτούσε η συμμετοχή, αναγκάστηκε να χρεωθεί βαριά στον Λουδοβίκο Θ΄, και κατάφερε να συγκεντρώσει 500.000 λίβρες. Τον συνόδευσε ένας μικρός αριθμός 230 ευγενών, πολλοί από τους οποίους ήταν μέλη της οικογένειάς του. Ο αρχικός σκοπός της Σταυροφορίας ήταν η ενίσχυση της πολιορκητικής χριστιανικής δύναμης της Άκρα, αλλά ο Λουδοβίκος Θ΄ κατέφυγε στην Τύνιδα, όπου πήγε και ο Εδουάρδος να τον συναντήσει, αλλά ο Γάλλος βασιλιάς πέθανε από πανώλη (1270). Στη συνέχεια ο Εδουάρδος με τα υπολείμματα του Αγγλικού στρατού οδηγήθηκε στην Θ΄ Σταυροφορία, όπου μετά από μικρή διαμονή στην Κύπρο πέρασε στην Άκρα με 13 πλοία.

Όταν έφθασε ο Εδουάρδος στην Άκρα, έστειλε αντιπροσωπεία στον Μογγόλο κυβερνήτη της Περσίας, ζητώντας του βοήθεια στον αγώνα του κατά των μουσουλμάνων. Ο Abagha αμέσως συμφώνησε. Τότε και ο ερχομός της Κυπριακής βοήθειας υπό τον βασιλιά Ούγο Γ΄ ενθάρρυνε περισσότερο τον Εδουάρδο, αλλά ο Abagha λόγω της απασχόλησής του με τον πόλεμο στο Τουρκεστάν αναγκάστηκε να στείλει μόνο μια μικρή βοήθεια 10.000 αντρών. Λόγω οπισθοχώρησης των Μογγόλων αναγκάστηκε να κλείσει 10ετή ειρήνη με τους Μαμελούκους και τον σουλτάνο τους Μπαϊμπάρ, αλλά με το άκουσμα του θανάτου του πατέρα του βασιλιά Ερρίκου Γ΄ εγκατέλειψε την Σταυροφορία και επέστρεψε στην Αγγλία (1274).

Διοικητικές μεταρρυθμίσεις τα πρώτα χρόνια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην τελετή της στέψης του κλήθηκε να στεφθεί βασιλιάς της Αγγλίας ως Εδουάρδος Δ΄ αναγνωρίζοντας τους τρεις προηγούμενους Σάξονες βασιλείς. Αλλά δεν βρέθηκε κανένα έγγραφο της εποχής τους που να απαριθμεί τους βασιλείς κι έτσι αποκαλείτο παντού με την φράση βασιλιάς Εδουάρδος. Η αρίθμηση στα ονόματα ήταν συνήθεια που εφαρμόστηκε μετά την Νορμανδική κατάκτηση. Έτσι ο πρώτος Εδουάρδος Πλανταγενέτης στέφθηκε κανονικά βασιλιάς της Αγγλίας με επίσημο όνομα Εδουάρδος Α΄.

Με την άνοδο του στον θρόνο ξεκίνησε μια σειρά μεταρρυθμίσεων στα διοικητικά και τον οικονομικό τομέα, δημιουργώντας δύο νέα σώματα: το Ανώτατο ειδικό δικαστήριο και το Υπουργείο Οικονομικών. Με τους νέους νόμους όλες οι διαφωνίες μεταξύ των εμπόρων κατέληγαν για επίλυση στα βασιλικά δικαστήρια. Θέσπισε μια σειρά νόμων κατά των Εβραίων ιδιαίτερα στον οικονομικό τομέα. Ο σπουδαιότερος ήταν η απαγόρευση δανεισμού χρημάτων σ' αυτούς.

Καταστολή του Λιουέλιν Β΄ στην Ουαλία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το κύριο μέλημα του Εδουάρδου με την επιστροφή του στην Αγγλία ήταν η κατάκτηση της Ουαλίας. Με τη Συνθήκη του Μοντγκόμερι (1267) ο Λιουέλιν Β΄ της Ουαλίας είχε επεκτείνει τα Ουαλικά εδάφη νοτιότερα, ενώ μπορούσε να διοικήσει χωρίς να πληρώνει φόρο υποτέλειας στον Άγγλο βασιλιά, κερδίζοντας τον τίτλο του πρίγκηπα των Ουαλών. Ο Εδουάρδος Α΄ αρνήθηκε να αναγνωρίσει τη συγκεκριμένη συνθήκη που είχε υπογράψει ο πατέρας του, και όταν πειρατικό πλοίο έφερε το 1275 την Ελεονώρα, κόρη του Σιμόν του Μόνφορ, νύφη στον Λιουέλιν, ο Εδουάρδος την αιχμαλώτισε. Όταν ο Λιουέλιν αρνήθηκε να πληρώσει φόρο υποτέλειας στον Εδουάρδο, ο βασιλιάς εκστράτευσε εναντίον του (1277), αναγκάζοντας τον να πληρώσει φόρο και καταλαμβάνοντας σχεδόν όλα τα εδάφη του. Του επέτρεψε όμως να διατηρήσει τον τίτλο του πρίγκηπα της Ουαλίας. Ο μικρότερος αδελφός του Λιούελιν, ο Ντέιβιντ, έκανε νέα εξέγερση το 1282, αλλά αμέσως ο Εδουάρδος την κατέστειλε χρησιμοποιώντας κτηνώδη βία και εκτελώντας τον Ντέιβιντ. Αμέσως άρχισε να τοιχίζει όλη τη χώρα με μια σειρά από φρούρια, προκειμένου να μπορεί να αντιμετωπίζει εγκαίρως οποιοδήποτε κίνημα εναντίον του.

Άγρια καταστολή της επανάστασης στη Σκωτία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο βασιλιάς Αλέξανδρος Γ΄ της Σκωτίας πεθαίνει (1286) χωρίς απογόνους και ο θρόνος μένει κενός, έχοντας ήδη οριστεί διάδοχος απ' αυτόν (1284) η εγγονή του, Μαργαρίτα της Νορβηγίας. Οι ισχυρές Σκωτσέζικες οικογένειες όμως των Μπρους και Μπάλλιολ, που υποστηρίζονταν από Άγγλους ευγενείς, αρνούνταν να δεχτούν να παραχωρηθεί ο θρόνος της Σκωτίας στην αδύναμη ανύπαντρη Μαργαρίτα.

O Τζων Μπάλλιολ αναγνωρίζει τον βασιλιά Εδουάρδο Α΄ ως κυρίαρχο του (1292 - 1296) - χειρόγραφο του 14ου αιώνα.

Οι Σκωτσέζοι ευγενείς ζήτησαν την διαιτησία του βασιλιά της Αγγλίας Εδουάρδου Α΄ ο οποίος σκόπευε να παντρέψει την Μαργαρίτα με τον γιο και διάδοχο του Εδουάρδο, αλλά τους πρόλαβε ο πρόωρος θάνατος της Μαργαρίτας (1290) μένοντας ο Σκωτσέζικος θρόνος εξ' ολοκλήρου κενός.

Οι Σκωτσέζοι κάλεσαν πάλι τον Εδουάρδο σαν διαιτητή, που είχε φροντίσει να τους δεσμεύσει με όρκο υποτέλειας απέναντι του. Ο Εδουάρδος προέδρευσε σε μια φεουδαρχική αυλή στο κάστρο του Μπέργουικ και αποφασίστηκε να δοθεί στη Σκωτία η εξουσία του ευγενούς Τζων Μπάλλιολ, που υπερτέρησε απέναντι στους άλλους υποψηφίους (1292), όπως ο Ρόμπερτ Μπρους, 5ος λόρδος του Άναντεϊλ, παππούς του μετέπειτα μεγάλου βασιλιά, Ρόμπερτ Μπρους. Οι απαιτήσεις του Άγγλου βασιλιά όμως ήταν παράλογες, αφού οι επεμβάσεις του στην εξουσία του Τζων Μπάλλιολ ήταν ασταμάτητες και αφόρητες. Έφτασε σε σημείο να απαιτήσει από αυτόν να διαθέσει όλο τον Σκωτσέζικο στρατό στον δικό του πόλεμο κατά της Γαλλίας. Ο Τζων Μπάλλιολ αντιδρώντας δικαιολογημένα έκανε συμφωνία με τη Γαλλία που ετοίμαζε στρατό να επιτεθεί στην Αγγλία. Ο εξοργισμένος Εδουάρδος συγκέντρωσε τότε στρατό 25.000 ανδρών και κατέλαβε το Μπέργουικ, σφάζοντας σχεδόν όλους τους 11.000 κατοίκους του. Ο Μπάλλιολ συνθηκολόγησε, αποκήρυξε τα δικαιώματά του στο θρόνο της Σκωτίας (1296), φυλακίστηκε τρία χρόνια στον πύργο του Λονδίνου και αποσύρθηκε στη Γαλλία. Οι Σκωτσέζοι ευγενείς πλήρωσαν φόρο υποτέλειας στο βασιλιά της Αγγλίας Εδουάρδο Α΄, που αποίκησε τις σημαντικότερες πόλεις της Σκωτίας με δικούς του ευγενείς, μετέφερε τα αρχεία της διοίκησης στον πύργο του Λονδίνου και οικειοποιήθηκε τα βασιλικά σύμβολα του Σκώτου βασιλιά.

Η ιερή πέτρα του πεπρωμένου η αποκαλούμενη Scone, στην οποία υποτίθεται ότι είδε το όραμα του ο Ιακώβ, στην οποία κάθονταν πάνω της ως τότε οι Σκωτσέζοι βασιλείς, μεταφέρθηκε στο αββαείο του Γουέστμινστερ κάτω από τον θρόνο του Εδουάρδου.

Γουίλιαμ Γουάλας και άνοδος του Ροβέρτου Μπρους[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο βασιλιάς της Αγγλίας Εδουάρδος Α΄ χρίζει τον γιο του Εδουάρδο Β΄ πρίγκηπα της Ουαλίας (1301) - χειρόγραφο 14ου αιώνα, Εθνική βιβλιοθήκη της Αγγλίας

Ο σκληρός Άγγλος βασιλιάς συνάντησε στην συνέχεια σκληρή αντίσταση από έναν λαϊκό επαναστάτη, τον Γουίλιαμ Γουάλας, ο οποίος λεηλάτησε τα εδάφη του στην Σκωτία θερίζοντας τους Άγγλους στρατιώτες. Ανακατέλαβε όλες τις Σκωτσέζικες πόλεις, την ίδια στιγμή που οι σημαντικότεροι Σκωτσέζοι ευγενείς, ακόμα και ο Ρόμπερτ Μπρους, είχαν δηλώσει την υποταγή τους στον Εδουάρδο.

Αποκορύφωμα της δράσης του Γουάλας ήταν η μάχη του Στέρλινγκ, στην οποία αποδεκάτισε (1297) τον ισχυρό Αγγλικό στρατό, αλλά την επόμενη χρονιά στο Ρόξμπουργκ ο Γουάλας συνετρίβη (1298). Ο βασιλιάς Εδουάρδος Α΄ απηλλάγη από τον μόνο σοβαρό κίνδυνο που αντιμετώπιζε εκείνη την στιγμή. Ο Γουάλας κατέφυγε στην Γαλλία όπου βοηθούσε τον Γάλλο βασιλιά Φίλιππο Δ΄ σε επιχειρήσεις κατά των Άγγλων. Το (1305) συνελήφθη με δόλο από Άγγλους, μεταφέρθηκε στο Λονδίνο, καταδικάστηκε σε θάνατο για προδοσία και πέθανε με φρικτά βασανιστήρια.

Μία νέα μεγάλη απειλή δημιουργήθηκε στην Σκωτία με την άνοδο του Ροβέρτου Μπρους, που ανήκε στην παλιά βασιλική οικογένεια της Σκωτίας, δισέγγονος του Δαυίδ Α΄ και διεκδικούσε τον θρόνο της Σκωτίας. Ήταν από την αρχή δυσαρεστημένος μαζί του, λόγω της τοποθέτησης του Τζων Μπάλλιολ στον θρόνο της Σκωτίας, αλλά μετά την έκπτωση του Μπάλλιολ από τον Εδουάρδο (1296) άλλαξε τακτική και τέθηκε πολλές φορές στην υπηρεσία του.

Το 1305 ο Εδουάρδος Α΄ τον κατήγγειλε επίσημα για σχέδια συνωμοσίας, οπότε ο Ρόμπερτ Μπρους δολοφόνησε τον άλλο διεκδικητή του θρόνου Τζον Κόμυν, ανιψιό του Τζων Μπάλλιολ, και αυτοανακηρύχθηκε βασιλιάς της Σκωτίας ως Ροβέρτος Α΄.

Ο Εδουάρδος Α΄ τον νίκησε εύκολα αρχικά και σχεδίαζε να κατακτήσει ολοκληρωτικά τη Σκωτία, αλλά τον πρόλαβε ο θάνατος (1307). Τελευταία του επιθυμία ήταν τα κόκαλά του να μεταφέρονται σε όλες τις Σκωτικές επιχειρήσεις, ενώ η καρδιά του να μεταφερθεί στους Αγίους Τόπους, αλλά δεν εισακούστηκε και τάφηκε κανονικά με τους προγόνους του στο αββαείο του Γουεστμίνστερ.


Προκάτοχος:
Ερρίκος Γ΄
Βασιλιάς της Αγγλίας
12721307
Διάδοχος:
Εδουάρδος Β΄
Προκάτοχος:
Ερρίκος Γ΄
Δούκας της Ακουιτανίας
12721307
Διάδοχος:
Εδουάρδος Β΄

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Michael Prestwich, Edward I (London: Methuen, 1988, updated edition Yale University Press, 1997)
  • Thomas B. Costain, The Three Edwards (Popular Library, 1958, 1962)
  • The Times Kings & Queens of The British Isles, by Thomas Cussans (page 84, 86, 87)
  • Nigel Tranter. The Wallace: The Compelling 13th Century Story of William Wallace. McArthur & Co., 1997.
  • Nigel Tranter The Bruce Trilogy—Robert the Bruce: The Steps to the Empty Throne. Robert the Bruce: The Path of the Hero King. Robert the Bruce: The Price of the King's Peace. London: Hodder & Stoughton. 1969-1971.
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Edward I of England της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]