ΕΟΚΑ Β'

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Η Ε.Ο.Κ.Α. Β' (Ολογράφως Εθνική Οργάνωσις Κυπρίων Αγωνιστών Β΄) ήταν μια ένοπλη παραστρατιωτική οργάνωση που δημιουργήθηκε στην Κύπρο το 1971. Ιδρύθηκε από τον Γεώργιο Γρίβα -Διγενή, με σκοπό την ένοπλη δράση για την δημιουργία των προϋποθέσεων που θα οδηγούσαν στην ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Αντιτάχθηκε κατά της πολιτικής του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας και Αρχιεπίσκοπου της Κυπριακής Εκκλησίας Μακαρίου, που υποστήριζε την ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας και την πολιτική του εφικτού ο οποίος όμως από το 1964 που ανατινάχθηκε το δικοινοτικό κράτος του 1960 δεν προχώρησε σε συμβιβαστική λύση με τους Τουρκοκυπρίους και την Τουρκία που θα ενταφίαζε την πολιτική της ένωσης της Κύπρου με την Ελλάδα.

Η δημιουργία της οργάνωσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Γεώργιος Γρίβας, ήταν ο στρατιωτικός ηγέτης της Ε.Ο.Κ.Α. (1954-1959) που επεδίωξε της αυτοδιάθεση της Κύπρου από το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ένωση με την Ελλάδα. Μετά τη λήξη της δράσης της οργάνωσης και την ανεξαρτησία της Κύπρου το 1960, τιμήθηκε για την προσφορά του και θεωρήθηκε ως εθνικός ήρωας στην Ελλάδα και την Κύπρο.

Το ζήτημα της Ένωσης της νήσου στην Ελλάδα αναθερμάνθηκε κατά την διάρκεια της Χούντας των Συνταγματαρχών στην Ελλάδα. Ενώ η κυπριακή ηγεσία αρχικά επιδίωκε την πολιτική ένωση, άλλαξε στάση διαβλέποντας την πιθανότητα επιθετικής ενέργειας από την Τουρκία, που προφασιζόταν την προστασία των δικαιωμάτων της τουρκοκυπριακής μειονότητας. Η αλλαγή πολιτικής του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, δυσαρέστησε το Γεώργιο Γρίβα και τον οδήγησε το 1971 να λάβει την πρωτοβουλία, στην προχωρημένη ηλικία των 73 ετών, με την δημιουργία της ΕΟΚΑ Β΄, στην οποία εντάχθηκαν ορισμένα στελέχη της πρώτης Ε.Ο.Κ.Α. και άλλοι Ελληνοκυπρίοι. Σκοπός της οργάνωσης ήταν η ένοπλη δράση ώστε να εξαναγκαστεί η κυπριακή κυβέρνηση να μην εγκαταλείψει το όραμα της ένωσης της νήσου με την Ελλάδα.

Η κοινωνική αποδοχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ε.Ο.Κ.Α. Β΄ παρόλο που παρουσίασε την οργάνωση ως συνέχεια της πρώτης Ε.Ο.Κ.Α., δεν είχε την ίδια απήχηση στον κυπριακό λαό, αφού η πρώτη οργάνωση αποτελούσε απελευθερωτικό αγώνα εναντίον του Βρετανικού Στέμματος, ενώ η δεύτερη φάση ήταν στην ουσία εμφύλια διαμάχη. Μεγάλη μερίδα του λαού υποστήριζε τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο, ως τον νόμιμο εκφραστή της πολιτικής, πολιτειακής και εκκλησιαστικής εξουσίας.

Ο Γρίβας αντιμέτωπος με την Χούντα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1967, μετά την απόσυρση της Ελληνικής μεραρχίας από την Κύπρο και η ανάκληση του Γρίβα στην Ελλάδα, στην ουσία η κυβέρνηση Μακαρίου και το καθεστώς Παπαδόπουλου με την απόσυρση της έθαψαν την μέχρι τότε ορατή ελπίδα για ένωση, αλλά και άφησαν την Κύπρο ανοχύρωτη και ανοιχτή στην Τουρκική απειλή. Η Τουρκία απείλησε την Ελλάδα με πόλεμο αν δεν απέσυρε τη μεραρχία από την Κύπρο και ο Παπαδόπουλος ο οποίος ανέλαβε την εξουσία λίγους μήνες πριν (21.4.1967) δεν τόλμησε να προχωρήσει σε πόλεμο με την Τουρκία και ενέδωσε στο Τουρκικό τελεσίγραφο. Με την επιστροφή του ο Γρίβας στην Αθήνα, βρισκόταν σε κατ΄ οίκον περιορισμό από το καθεστώς, ενώ επικρίνει και βρίζει το καθεστώς Παπαδόπουλου με τα χειρότερα λόγια. Συνεργάζεται με ένα αριθμό αξιωματικών του Ελληνικού στρατού, τους περισσότερους από τους οποίους είχε αποστρατεύσει η Χούντα, όπως τους Δημήτριο Οπρόπουλο, Σπύρο Μουστακλή, Νικόλαο Λύτρα και Γεώργιο Καρούσο καθώς και με Κυπρίους φοιτητές και πρώην αγωνιστές της ΕΟΚΑ. Διοργανώνει ένοπλες ομάδες κυρίως στην Αθήνα και την Αττική τις οποίες εξοπλίζει με όπλα, πυρομαχικά και εκρηκτικές ύλες που έμπιστοί του μεταφέρουν μυστικά από την Κύπρο. Επίσης παλιοί αγωνιστές της ΕΟΚΑ μεταβαίνουν από την Κύπρο στην Αθήνα όπου εκπαιδεύουν τα μέλη των αντιχουντικών ομάδων του Γρίβα. Μετά όμως από προδοσία τα βασικά στελέχη της κίνησης του Γρίβα συλλαμβάνονται από τις αρχές και φυλακίζονται. Στις 24 Αυγούστου 1973 η Ελληνική Κυβέρνηση εκδίδει ανακοίνωση στην οποία επικρίνει το Γρίβα και αποκαλεί την ΕΟΚΑ Β τρομοκρατική οργάνωση. Ο Γρίβας ήταν κατηγορηματικός ως προς τα μέλη της ΕΟΚΑ Β, να μην έχουν σχέσεις με το καθεστώς των Αθηνών, αλλά και να μην προχωρήσουν σε οποιαδήποτε πρωτοβουλία για εκτέλεση του Μακαρίου. Αυτή η θέση έρχεται σε αντίθεση με αυτά που γράφει ο ο δημοσιογράφος Σπύρος Παπαγεωργίου στο βιβλίο του "Μακάριος δια Πυρός και Σιδήρου" στο οποίο αναφέρει ότι ο Γρίβας είχε εκπονήσει σχέδια για δολοφονία του Μακαρίου. Την ίδια θέση παίρνει και ο Ανδρέας Αθανασίου ("Ο άγνωστος πόλεμος Αθηνών Λευκωσίας") ο οποίος αναφέρει ότι δόθηκαν εντολές για ετοιμασία σχεδίων εκτέλεσης του Μακαρίου αλλά δεν έγινε κατορθωτό να υλοποιηθούν. Ωστόσο, τόσο η ΕΟΚΑ Β, όσο και ο αρχηγός της, συκοφαντήθηκαν και κατηγορήθηκαν ουκ ολίγες φορές για συνεργασία με την Ελλαδική Χούντα Παπαδόπουλου και Ιωαννίδη. Η ΕΟΚΑ Β, άρχισε να συνεργάζεται και να ελέγχεται από την Χούντα μετά το θάνατο του Γρίβα όταν υπογράφηκε σχετικό μνημόνιο τον Φεβρουάριο του 1974 (Επιστολή Λ. Παπαδόπουλου ("Κάδμου") προς Ιωαννίδη-14.5.74). Τον Οκτώβριο του 1973 ο Γρίβας, βλέποντας ότι η ΕΟΚΑ Β΄βρισκόταν σε τραγική κατάσταση μετά τα συνεχή πλήγματα του Εφεδρικού έστειλε μια επιστολή στον Ιωαννίδη ημερ. 21.10.73, πριν το πραξικόπημα εναντίον του Παπαδόπουλου στις 25.11.73, ζητώντας οικονομική βοήθεια. Ο Ιωαννίδης δεν απάντησε στην επιστολή ούτε και όταν κατέστη ο ισχυρός άνδρας της Χούντας Β' ένα μήνα αργότερα. Μέχρι τον θάνατο του Γρίβα στις 27.1.74 ο "αόρατος δικτάτορας" δεν αποσαφήνησε τις προθέσεις του όσον αφορά την Κύπρο. Ο Στρατηγός Γρίβας πέθανε απελπισμένος και ηττημένος από το καθεστώς Μακαρίου, αφού απέτυχε να ανατρέψει τον Μακάριο και να επιβάλει την πολιτική της αυτοδιάθεσης-ένωσης χωρίς να πάρει καμιά βοήθεια ούτε από τη Χούντα Α΄του Παπαδόπουλου ούτε και από τη Χούντα Β' του Ιωαννίδη. Δεν αποκλείεται ότι κάποιοι συνεργάτες του Γρίβα να είχαν σχέσεις και επικοινωνία με στελέχη του δικτατορικού καθεστώτος της Ελλάδας (πχ Ποταμιάνος, Μαστροκόλιας) αλλά είναι αναμφισβήτητο γεγονός ότι ο Γρίβας επέστρεψε στην Κύπρο το 1971 σε ηλικία 73 ετών με δική του πρωτοβουλία (Η Τραγική Αναμέτρηση και η Προδοσία της Κύπρου-Μ. Αδαμίδη).

Ιστορική αναδρομή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι σχέσεις Αρχιεπισκόπου Μακαρίου και της δικτατορίας στην Ελλάδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η δικτατορία της Χούντας των Συνταγματαρχών είχε συχνά διαφωνίες και προστριβές με τον Μακάριο.

Οι εμφύλιες συρράξεις και ο θάνατος του Γρίβα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1973,ο Μακάριος για να αντιμετωπίσει την παράνομη δραστηριότητα της ΕΟΚΑ Β', αποφάσισε να συστήσει εφεδρικό αστυνομικό σώμα και να το εξοπλίσει με όπλα τσεχοσλοβακικής προέλευσης, αντικαθιστώντας έτσι τις διάφορες παρακρατικές ομάδες που δρούσαν μέχρι τότε. Η περίοδος των ένοπλων συγκρούσεων μεταξύ μακαριακών και της Ε.Ο.Κ.Α. Β' μεταξύ των ετών 1971 και 1974, χαρακτηρίστηκε ως εποχή "βίας και αντιβίας", λόγω του χαρακτήρα των αντιποίνων που είχε. Τον Ιανουάριο του 1974, σε ηλικία 76 ετών, ο Γεώργιος Γρίβας πεθαίνει στο κρησφύγετο του στην επαρχία Λεμεσού από ανακοπή καρδίας, χωρίς να προετοιμάσει κάποιον φυσικό διάδοχο. Η Ε.Ο.Κ.Α. Β' χάνοντας τον φυσικό της ηγέτη[1] δεν μπόρεσε να ανασυνταχθεί. Φυσικά και πριν τον θάνατο του Γρίβα η ΕΟΚΑ Β' είχε χάσει ουσιαστικά τη μάχη στην ένοπλή αντιπαράθεση με το Εφεδρικό.

Από την Άνοιξη του 1974 οι σχέσεις Μακαρίου με την δικτατορική κυβέρνηση άρχισαν να επιδεινόνονται αλλά κρατήθηκαν εκτός δημόσιας αντιπαράθεσης. Τον Ιούνιο όμως του 1974, ο Μακάριος αποφάσισε να έλθει σε μετωπική και ανοιχτή σύγκρουση με το καθεστώς Ιωαννίδη. Αποφάσισε αρχικά την μείωση της δύναμης της Εθνικής Φρουράς στο μισό και ενώ αργότερα στις 2 Ιουλίου 1974, ζήτησε την ανάκληση όλων των Ελλαδιτών αξιωματικών.[2] Ο Μακάριος πίστευε ότι θα ανάγκαζε τον Ιωαννίδη να αποσύρει τους Έλλαδίτες αξιωματικούς (Πρακτικά Συνάντησης Μακαρίου-Γουίλσον 17 Ιουλίου 1974-Η Τραγική Αναμέτρηση και η Προδοσία της Κύπρου-2011) ή σε διαφορετική περίπτωση θα τους συλλάμβανε. Ο Ιωαννίδης όμως τον παραπλάνησε ότι θα του έδινε την απάντηση στο αίτημα του τη Δευτέρα 15 Ιούλίου. Αντίθετα στις 8.15 το πρωί αιφνιδίασε τον Μακάριο με την εφαρμογή του πραξικοπηματικού σχεδίου "Αφροδίτη 3" με το συνθηματικό "Αλέξανδρος εισήλθη στην κλινική. Άμεσος εφαρμογή σχεδίου Αφροδίτη 3".

Το πραξικόπημα του 1974[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Πραξικόπημα του 1974

Στις 15 Ιουλίου 1974, ο δικτάτορας Ιωαννίδης αιφνιδίασε τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο με την εφαρμογή του σχεδίου πραξικοπήματος "Αφροδίτη 3" με την συμμετοχή της Εθνικής Φρουράς και την επιβολή πραξικοπηματικής κυβέρνησης υπό την ηγεσία του Νίκου Σαμψών. Στις 11 Ιουλίου 1974 συνελήφθη ο μοναδικός που είχε απομείνει στην ηγεσία της μεταγριβικής ΕΟΚΑ Β, ο Λευτέρης Παπαδόπουλος. Τα μέλη της μεταγριβικής ΕΟΚΑ Β΄, ενώ είχαν συμμαχίσει με το πραξικοπηματικό καθεστώς (μετά τον θάνατο του Γρίβα), δεν πήραν μέρος στους αρχικούς σχεδιασμούς του Ιωαννίδη που προτίμησε να χρησιμοποιήσει μόνο την Εθνική Φρουρά για να επιτύχει το σκοπό του. Το πραξικόπημα αποτέλεσε την αφορμή για την παράνομη Τουρκική Εισβολή στις 20 Ιουλίου 1974. Ο Ιωαννίδης αιφνιδιάστηκε από την εισβολή των τουρκικών στρατευμάτων και απέτυχε να στείλει στρατιωτικές ενισχύσεις στην Κύπρο, με αποτέλεσμα να καταληφθεί το βόρειο τμήμα του νησιού, γεγονός που οδήγησε στην κατάρρευση του δικτατορικού καθεστώτος στην Ελλάδα, καθώς και της κυβέρνηση Σαμψών στην Κύπρο.

Κατά την εισβολή του 1974[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με την εκδήλωση της τουρκικής εισβολής,τα μέλη της ΕΟΚΑ Β' έλαβαν μέρος στην άμυνα του νησιού είτε ως έφεδροι στα στρατεύματα της Εθνικής Φρουράς είτε ως ενταγμένοι σε μαχητικά τμήματα της οργάνωσης. Συγκεκριμένα,στις 20 Ιουλίου μέλη της ΕΟΚΑ Β' αποτέλεσαν τον πυρήνα του Τάγματος Μιχαήλ Καλογερόπουλου-Διάκου,το οποίο επωμίστηκε το κύριο βάρος των επιχειρήσεων κατά των τουρκοκυπριακων θυλάκων της Λεμεσού ενώ άνδρες της ΕΟΚΑ Β' κατέλαβαν το τουρκοκυπριακο χωριό Αυδήμου,το οποίο ήταν κέντρο στρατιωτικής εκπαίδευσης των Τουρκοκυπρίων της Λεμεσού[3].

Μετά την εισβολή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά την εισβολή και την παγιοποίηση της κατοχής του βορείου κομματιού της Κύπρου από τα τουρκικά στρατεύματα,η ΕΟΚΑ Β' έπαυσε ουσιαστικά να υφίσταται.Μετά την επιστροφή του Μακαρίου ο προσωρινός διοικητής στην ηγεσία της οργάνωσης, ο οποίος εκδιώχθηκε για να αναλάβει ο Ιωαννίδης τον πλήρη έλεγχο της μεταγριβικής ΕΟΚΑ Β Γεώργιος Καρούσος συναντάται μαζί του με σκοπό να αμβλυνθούν τα πάθη στην Κύπρο[4] ενώ η οριστική διάλυσή της κηρύσσεται στις 11 Φεβρουαρίου του 1978[5]. Βεβαίως αυτή η προκήρυξη ποτέ δεν επιβεβαιώθηκε ως γνήσια αφού στην ουσία η ΕΟΚΑ Β' έπαψε να λειτουργεί μετά την Τουρκική εισβολή ως αυτόνομη οργάνωση.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Παύλος Τζερμιάς,Η χούντα και η Κύπρος-από το φιάσκο στο έγκλημα, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών, τομ.ΙΣΤ, 2000, σελ. 479
  2. όπ.π.
  3. Γιάννης Κ. Λάμπρου,Ιστορία του Κυπριακού,Τα χρόνια μετά την ανεξαρτησία,1960-2004,Λευκωσία 2004,σελ 547-548
  4. Κ.Βενιζέλος-Μ.Ιγνατίου,Τα μυστικά αρχεία του Κίσιντζερ,εκδοτικός οίκος Λιβάνη,2002,σελ 283
  5. Κηρύσσεται διάλυση της ΕΟΚΑ Β'

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Γεώργιος Γρίβας: Ο Διγενής του Έθνους - Σταύρος Καρκαλέτσης
  • ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΡΙΒΑΣ ΔΙΓΕΝΗΣ Βιογραφία - Λεωνίδας Λεωνίδου
  • Η Τραγική Αναμέτρηση και η Προδοσία της Κύπρου-Μ. Αδαμίδη-2012

Ανδρέα Αθανασίου "Ο Άγνωστος Πόλεμος Αθηνών Λευκωσίας"

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]