Διά Πυρός και Σιδήρου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Δια Πυρός και Σιδήρου)
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ο Λόνγκιν σκοτώνεται από τους Τατάρους στο Ζμπάραζ (εικονογράφηση για τη δεύτερη έκδοση του βιβλίου, 1886)

Το Διά Πυρός και Σιδήρου (πολωνικά: Ogniem i mieczem) είναι ένα ιστορικό μυθιστόρημα του Πολωνού συγγραφέα Χένρικ Σιενκιέβιτς, που εκδόθηκε το 1884. Πρόκειται για το πρώτο βιβλίο μίας σειράς που είναι γνωστή στους Πολωνούς ως "Η Τριλογία", και ακολουθείται από τον "Κατακλυσμό" (Potop, 1886) και το "Παν Μιχαήλ Βολοντυγιόφσκι" (Pan Wołodyjowski, 1888). Το μυθιστόρημα έχει μεταφερθεί στον κινηματογράφο αρκετές φορές, με πιο πρόσφατη την ομώνυμη ταινία του 1999.

Η δράση του Διά Πυρός και Σιδήρου τοποθετείται το 17ο αιώνα στην Πολωνο-Λιθουανική Κοινοπολιτεία κατά τη διάρκεια της εξέγερσης του Μπογκντάν Χμελνίτσκι. Αρχικά δημοσιεύθηκε σε σειρές σε αρκετές πολωνικές εφημερίδες, με τα κεφάλαια του έργου να εμφανίζονται σε εβδομαδιαία βάση. Απέκτησε τεράστια δημοτικότητα στην Πολωνία, και με την είσοδο του 20ου αιώνα είχε γίνει ένα από τα πιο δημοφιλή πολωνικά βιβλία όλων των εποχών. Η ανάγνωση του βιβλίου έγινε υποχρεωτική στα πολωνικά σχολεία και μεταφράστηκε στις περισσότερες ευρωπαϊκές γλώσσες.

Ιστορικό πλαίσιο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παρά τις όποιες αποκλίσεις, το ιστορικό πλαίσιο του βιβλίου είναι αυθεντικό και η φανταστική ιστορία είναι συνυφασμένη με πραγματικά γεγονότα. Πολλοί χαρακτήρες είναι ιστορικές προσωπικότητες, συμπεριλαμβανομένων του πρίγκηπα Γιερέμι και του Μπογκντάν Χμελνίτσκι. Ο Σιενκιέβιτς ερεύνησε απομνημονεύματα και χρονικά της πολωνικής αριστοκρατίας για λεπτομέρειες σχετικά με τη ζωή στην Πολωνία του 17ου αιώνα. Το βιβλίο γράφτηκε, σύμφωνα με τον συγγραφέα, για να εξυψώσει το ηθικό του πολωνικού έθνους την περίοδο μετά την αποτυχημένη Εξέγερση του Ιανουαρίου κατά την εποχή της διχοτόμησης της Πολωνίας. Αυτό ευνοεί συχνά τη χρήση επικών και ηρωικών σκηνών περισσότερο από την ιστορική ακρίβεια. Παρόλα αυτά, η ζωντανή γλώσσα του Σιενκιέβιτς έκανε το Διά Πυρός και Σιδήρου ένα από τα πιο δημοφιλή βιβλία για το συγκεκριμένο τόπο και εποχή.

Κυριότεροι χαρακτήρες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ιστορικές προσωπικότητες:

  • Βασιλιάς Καζιμίρ
  • Πρίγκιπας Γιερέμι
  • Μπογκντάν Χμελνίτσκι
  • Τουγκάι Μπέη

Φανταστικοί χαρακτήρες:

  • Γιαν Σκσετούσκι
  • Γιαν Ζάγκλομπα
  • Μίκαελ
  • Λόνγκιν

Υπόθεση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η χρονιά του 1647 προμηνυόταν κακή για την Πολωνία, που τον καιρό εκείνο ήταν ένα απέραντο κράτος που τα σύνορά του έφταναν ως τη Βαλτική και τον Εύξεινο Πόντο. Κακοί οιωνοί φάνηκαν στη χώρα, πότε μία έκλειψη ηλίου, που την ακολούθησε η εμφάνιση ενός κομήτη, πότε η παρουσία ενός πύρινου σταυρού στον ουρανό, πότε τα χιλιάδες φαντάσματα που πλημμύρισαν ξαφνικά τον τόπο, όλα αυτά ήταν σαν μία προειδοποίηση για τον τρομερό κίνδυνο που την απειλούσε.

Μία αφέγγαρη νύχτα εκείνου του χειμώνα, μία μικρή συνοδεία προχωρούσε στις στέπες της Ουκρανίας, την πατρίδα των τρομερών Κοζάκων που αποτελούσε τότε τμήμα της Πολωνίας. Ήταν μερικοί απεσταλμένοι του πρίγκιπα Γιερέμι, ενός από τους ισχυρότερους Πολωνούς ευγενείς.

Ξαφνικά μία απεγνωσμένη φωνή που καλούσε βοήθεια, ακούστηκε μέσα στο σκοτάδι. Οι Πολωνοί διέκριναν μερικούς καβαλάρηδες που προσπαθούσαν να σκοτώσουν έναν άνθρωπο. Έτρεξαν προς τα εκεί και μόλις πρόλαβαν να γλυτώσουν το υποψήφιο θύμα. Περιποιήθηκαν τον μισολιπόθυμο άνθρωπο όσο μπορούσαν. Όταν συνήλθε τους ευχαρίστησε θερμά και τους εξήγησε πως είχε απομακρυνθεί από τους συντρόφους του όταν δέχτηκε την επίθεση των κακούργων. Έπειτα καβαλίκεψε το άλογό του και εξαφανίστηκε καλπάζοντας, ενώ τους φώναζε πως το όνομά του ήταν Μπογκντάν Χμελνίτσκι.

Αργότερα ο Γιαν Σκσετούσκι, ο αρχηγός της πολωνικής συνοδείας, έμαθε από τους φίλους του ότι ο Χμελνίτσκι ήταν ένας επαναστάτης που ξεσήκωνε τους Κοζάκους κατά των Πολωνών. Στο μεταξύ οι Πολωνοί ευγενείς άρχισαν να παίρνουν τα μέτρα τους για να αντιμετωπίσουν κάθε ενδεχόμενο. Ο πρίγκιπας Γιερέμι κάλεσε τον έμπιστο Γιαν και του ανέθεσε να πάει στους Κοζάκους για να δώσει δήθεν ένα γράμμα, στην πραγματικότητα όμως για να συγκεντρώσει όσο το δυνατό περισσότερες πληροφορίες για τις προετοιμασίες τους.

Ο Γιαν δέχθηκε την επικίνδυνη αυτή αποστολή και ξεκίνησε με 40 άνδρες για να κατέβει τον ποταμό Δνείπερο. Μόλις όμως πάτησε το πόδι του σ' ένα από τα νησιά όπου ήταν εγκαταστημένοι Τάταροι, σύμμαχοι των Κοζάκων, πιάστηκε αιχμάλωτος, ενώ όλοι οι σύντροφοί του σκοτώθηκαν. Οι Τάταροι που υποπτεύονταν ότι είχαν να κάνουν μ' έναν κατάσκοπο, τον οδήγησαν στους αρχηγούς τους, και ο Γιαν βρέθηκε ξανά πρόσωπο με πρόσωπο με τον Μπογκντάν Χμελνίτσκι.

Ο Χμελνίτσκι φάνηκε αμέσως ένας ιδεολόγος επαναστάτης, που ήθελε να απελευθερώσει τους συμπατριώτες του από τη δεσποτεία των Πολωνών αριστοκρατών, και ένας μεγαλόψυχος άνθρωπος. Δεν ξέχασε πως ο Γιαν τού είχε σώσει κάποτε τη ζωή και, για να του το ανταποδώσει, πλήρωσε γι' αυτόν 4.000 τάλιρα στους Τάταρους και του χάρισε την ελευθερία.

Οι περιπέτειες του Γιαν δεν σταμάτησαν. Ο πόλεμος μεταξύ Πολωνών και Κοζάκων άρχισε και ο Γιαν πήρε μέρος σε πολλές αιματηρές μάχες. Η αφοσίωσή του στην πατρίδα του, την Πολωνία, και στον πρίγκιπα Γιερέμι, τον έκανε ν' αναλαμβάνει τις πιο επικίνδυνες αποστολές. Πολλές φορές γλύτωσε παρά τρίχα το θάνατο, χάρις στη γενναιότητα και την υπομονή του.

Προσαρμογές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η πιο πρόσφατη κινηματογραφική εκδοχή του μυθιστορήματος σκηνοθετήθηκε από τον Jerzy Hoffman και έκανε πρεμιέρα το 1999. Την εποχή εκείνη, ήταν η πιο ακριβή πολωνική ταινία που γυρίστηκε ποτέ (ξεπεράστηκε από το Quo Vadis το 2001). Παρά το γεγονός ότι το μυθιστόρημα αυτό είναι το πρώτο μέρος της Τριλογίας, η ταινία ήταν η τελευταία που γυρίστηκε από τον Hoffman, καθώς είχε προηγηθεί Ο Κατακλυσμός, ο οποίος γυρίστηκε το 1974, και ο Παν Βολοδυγιόφσκι, ο οποίος γυρίστηκε το 1969. Επίσης υπάρχει ένα video game που βασίστηκε στο μυθιστόρημα, με τίτλο "Mount & Blade: With Fire & Sword", το οποίο κυκλοφόρησε από την τουρκική εταιρία TaleWorlds.

Αναφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Κλασσικά Εικονογραφημένα Νο 1036, Διά Πυρός και Σιδήρου, Εκδόσεις Μ. Πεχλιβανίδης & Σία Α.Ε.
  • Χένρικ Σιενκιέβιτς, Διά Πυρός και Σιδήρου, Fredonia Books (2002) ISBN 1-4101-0057-X
  • Jerzy R. Krzyanowski, The Trilogy Companion: A Reader's Guide to the Trilogy of Henryk Sienkiewicz, Hippocrene Books (1992) ISBN 0-87052-221-3
  • Η Τριλογία του Σιενκιέβιτς (έκδοση DVD, 2004)

Εξωτερικές συνδέσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]