Γκνα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Η Γκνα με το άλογο Χόφβαρπνιρ δίπλα της, μπροστά στην ενθρονισμένη Φρίγγα σε μία εικονογράφιση (1882) του Καρλ Εμίλ Ντέπλερ

Η Γκνα (Gná) είναι θεά της σκανδιναβικής μυθολογίας η οποία κάνει θελήματα σε άλλους κόσμους για την θεά Φρίγκα και ιππεύει το ιπτάμενο, ικανό να βαδίζει στη θάλασσα άλογο Χόφβαρπνιρ (Hófvarpnir, αρχαία σκανδιναβικά: «αυτός που πετάει τις οπλές του τριγύρω»,[1] «αυτός που πετάει τις οπλές του»,[2] ή «αυτός που κλωτσάει τις οπλές του».[3]). Η Γκνα και ο Χόφβαρπνιρ αναφέρονται στην Πεζή Έντα, η οποία γράφηκε τον 13ο αιώνα από τον Σνόρρι Στούρλουσον. Έχουν προταθεί ακαδημαϊκές θεωρείας για την Γκνα ως «θεά της πληρότητας» και ως πιθανή ανάλογο της Fama (Φήμη) της ρωμαϊκής μυθολογίας. Ο Χόφβαρπνιρ και το οκτάποδο άλογο Σλέιπνιρ έχουν αναφερθεί ως παραδείγματα υπερβατικών αλόγων στη σκανδιναβική μυθολογία.

Αναφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο κεφάλαιο 35 του βιβλίου Γκίλφαγκινινγκ της Πεζής Έντας, η ενθρονισμένη μορφή του Χαρ παρέχει σύντομες περιγραφές 16 θεαινών (άσινγιουρ). Ο Χαρ καταχωρεί την Γκνα δέκατη τρίτη, και λέει ότι η Φρίγκα την αποστέλει σε διαφορετικούς κόσμους για να κάνει θελήματα. Ο Χαρ προσθέτει ότι η Γκνα καβαλάει το άλογο Χόφβαρπνιρ, και ότι αυτό το άλογο έχει την ικανότητα να καλπάζει στον αέρα και πάνω στη θάλασσα.[3] Ο Χαρ συνεχίζει λέγοντας ότι «κάποτε κάποιοι Βανίρ είδαν την πορεία της καθώς ίππευε στον αέρα» και ότι ένας μη κατονομαζόμενος από αυτούς λέει έμμετρα:

«Τι πετάει εκεί;
Τι ταξιδεύει εκεί;
ή κινείται μέσα απ' τον αέρα;»[4]

Η Γκνα αποκρίνεται έμμετρα, αναφέροντας και τους γονείς του Χόφβαρπνιρ, τα άλογα Χάμσκερπιρ και Γκαρντρόφα:

«Δεν πετώ
αν και ταξιδεύω
και κινούμαι στον αέρα
στον Χόφβαρπνιρ
αυτόν τον οποίο έκανε ο Χάμσκερπιρ
με την Γκαρντρόφα.»[4]

Η πηγή για αυτές τις στροφές δεν παρέχεται και δεν μαρτυρούνται αλλού. Ο Χαρ τελειώνει την περιγραφή της Γκνα λέγοντας ότι «από το όνομα της Γκνα προέρχεται το έθιμο να λέγεται ότι κάτι φαίνεται αμυδρά (gnaefir στα αρχαία σκανδιναβικά) όταν ανεβαίνει ψηλά.»[4] Στο βιβλίο Σκάλντσκαπαρμάλ της Πεζής Έντας, η Γκνα περιλαμβάνεται σε ένα κατάλογο με 27 ονόματα θεαινών (ásynjur, άσινγιουρ).[5]

Θεωρίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Φρίγκα στέλνει την Γκνα, που ιππεύει τον Χόφβαρπνιρ, σε θέλημα. Πίνακας Φρίγκα και οι Παρθένες της (1902).

Ο Ρούντολφ Σίμεκ αναφέρει ότι η ετυμολογία που παρουσιάζει ο Σνόρρι στο Γκύλφαγκινινγκ για το όνομα Γκνα μπορεί να μην είναι σωστό, δεν είναι ωστόσο ξεκάθαρο το τι άλλο μπορεί να σημαίνει το όνομα, αν και έχει υποτεθεί ότι το Γκνα ετυμολογικά συνδέεται με τη «θεά της πληρότητας».[6] Ο Τζον Λίντοου ονομάζει τους στίχους που αντάλλαξαν οι Βανίρ και η Γκνα «παράξενους» και επισημαίνει ότι δεν είναι σαφές το γιατί θα έπρεπε συγκεκριμένα να είναι οι Βανίρ αυτοί που έπρεπε να δουν την Γκνα να πετάει σοτν αέρα.[7]

Η Ούλλα Λούμαντ αναφέρει τον Χόφβαρπνιρ και το οκτάποδο άλογο Σλέιπνιρ ως «κύρια παραδείγματα» αλόγων στη σκανδιναβική μυθολογία τα οποία είναι ικανά να «μεταβαίνουν μεταξύ γης και ουρανού, μεταξύ της Άσγκαρντ, της Μίντγκαρντ και της Ούτγκαρντ και μεταξύ του κόσμου των θνητών και του κάτω κόσμου».[8] Τον 19ο αιώνα, ο Γιάκομπ Γκριμ πρότεινε την συγγένεια με την προσωποποιημένη φήμη της ρωμαϊκής μυθολογίας, Fama. Ωστόσο, ο Γκριμ σημειώνει ότι σε αντίθεση με την Fama, η Γκνα δεν περιγράφεται ως φτερωτή αλλά μάλλον ο Χόφβαρπνιρ, όπως το φτερωτό άλογο Πήγασος, ήταν.[9]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Simek (2007:157), "he who throws his hoofs about" στο αγγλικό κείμενο.
  2. Lindow (2001:146), "hoof-thrower" στο αγγλικό κείμενο
  3. 3,0 3,1 Byock (2005:43), "hoof kicker" στο αγγλικό κείμενο
  4. 4,0 4,1 4,2 Byock (2005:44).
  5. Faulkes (1995:157).
  6. Simek (2007:113).
  7. Lindow (2001:147).
  8. Loumand (2006:133).
  9. Grimm (1883:896—897).

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Gná and Hófvarpnir (έκδοση 491803553) της Αγγλόγλωσσης Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).