Γερεβάν

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 40°10′12″N 44°31′12″E / 40.169997°N 44.52°E / 40.169997; 44.52

Γερεβάν

Σημαία

Έμβλημα
Χώρα Αρμενία Αρμενία
Διοίκηση
 • Δήμαρχος Ταρόν Μαργκαριάν
Έκταση 227 χλμ²
Υψόμετρο 989 μ
Πληθυσμός 1.111.300(2009)
Ιστοσελίδα www.yerevan.am

Το Γερεβάν (αρμενικά Երևան ή Երեւան), γνωστό και ως Ερεβάν ή Γιερεβάν, είναι η πρωτεύουσα και η μεγαλύτερη πόλη της Αρμενίας, με 1.088.000 κατοίκους το 2004. Είναι χτισμένο στις όχθες του ποταμού Χραζντάν και αποτελεί το διοικητικό, πολιτιστικό και βιομηχανικό κέντρο της χώρας. Η ιστορία του Γερεβάν αρχίζει τον 8ο αιώνα π.Χ., με την ανέγερση του φρουρίου Ερεμπούνι το 782 π.Χ.. Τελικώς, το όνομα «Ερεμπούνι» εξελίχθηκε στην αρμενική γλώσσα κυρίως τον 5ο ή τον 4ο αιώνα π.Χ., ώστε να καταλήξει σε «Γερεβάν» πριν τον 7ο αιώνα μ.Χ..

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αρχαία εποχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα ερείπια του φρουρίου Ερεμπούνι, που ανεγέρθηκε επί βασιλείας του Argišti.

Κατά την αρμενική παράδοση, το όνομα «Γερεβάν» προέρχεται από τη φράση του Νώε καθώς κοιτούσε προς τα εκεί μετά την προσάραξη της κιβωτού του πάνω στο όρος Αραράτ και ύστερα από την υποχώρηση των νερών του Κατακλυσμού: "Yerevants!" στα αρμενικά σημαίνει «εμφανίστηκε». Η πιθανότερη θεωρία όμως είναι ότι απλώς η πόλη έλαβε το όνομα του βασιλέα των Αρμενίων Γερβάντ Γ΄ του Εσχάτου (του τελευταίου ηγέτη της δυναστείας των Οροντιδών), που ίδρυσε την πόλη Yervandashat.

Η περιοχή του Γερεβάν φαίνεται ότι πρωτοκατοικήθηκε μόνιμα από τον άνθρωπο την 4η χιλιετία π.Χ. και οχυρωμένοι οικισμοί της από την Εποχή του Χαλκού είναι οι Shengavit, Tsitsernakaberd, Karmir Blur, Arin Berd, Karmir Berd και Berdadzor. Γνωρίζουμε ότι στρατιωτικό φρούριο των Ουραρτού ανεγέρθηκε το 782 π.Χ. με διαταγή του βασιλέα Αργίστη Α΄ για την προστασία της πόλεως από επιδρομές εκ βορρά (από τον Καύκασο). Το Γερεβάν συναγωνίζεται επομένως σε αρχαιότητα τις πόλεις της αρχαίας Ελλάδας. Κατά την ακμή των Ουραρτού, αρδευτικά κανάλια και μία τεχνητή λίμνη κατασκεύασθηκαν στην περιοχή.

Από τον 6ο ως τον 4ο αιώνα π.Χ., το Γερεβάν υπήρξε ένα από το σημαντικότερα κέντρα της σατραπείας της Αρμενίας της Περσικής Αυτοκρατορίας της δυναστείας των Αχαιμενιδών. Το 585 π.Χ. το φρούριο Teishebaini (Karmir Blur), 50 χιλιόμετρα βόρεια του Γερεβάν, καταστράφηκε από τους Σκύθες.

Εξαιτίας της απουσίας ιστορικών πηγών, το χρονικό διάστημα από τον 4ο αιώνα π.Χ.μέχρι τον 3ο αιώνα μ.Χ. χαρακτηρίζεται ως «οι σκοτεινοί αιώνες του Γερεβάν». Ο πρώτος χριστιανικός ναός στην πόλη, η εκκλησία των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, ανεγέρθηκε τον 5ο αιώνα και κατέρρευσε μόλις το 1931.

Μεταξύ ξένων κατακτητών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σχέδιο του Γερεβάν από τον Γάλλο περιηγητή Ζαν Σαρντέν το 1672.

Το 658 μ.Χ., κατά το πρώτο κύμα της αραβικής επεκτάσεως, το Γερεβάν κατακτήθηκε από τους Άραβες. Από τότε η θέση του αύξησε τη σημασία της ως σταυροδρόμι για τις διαδρομές των καραβανιών μεταξύ της Ευρώπης και της Ινδίας. Από τον 9ο ως τον 11ο αιώνα το Γερεβάν υπήρξε σταθερά τμήμα του αρμενικού βασιλείου Μπαγκρατούνι και στη συνέχεια καταλήφθηκε από τους Σελτζούκους. Η πόλη καταλήφθηκε και λεηλατήθηκε από τον Ταμερλάνο το 1387. Μετά έγινε διοικητικό κέντρο του Ιλχανάτου. Εξαιτίας της στρατηγικής του τοποθεσίας, το Γερεβάν συνεχώς αποτελούσε μήλο της έριδας ανάμεσα στην Περσία και την Οθωμανική Αυτοκρατορία, περνώντας διαδοχικά πολλές φορές από την κυριαρχία των μεν στους δε και αντιστρόφως (14 φορές στην κορύφωση των τουρκοπερσικών πολέμων μεταξύ 1513 και 1737). Το 1604, με διαταγή του Σάχη Αμπάς Α΄, δεκάδες χιλιάδες Αρμένιοι, από τους οποίους πολλοί ήταν κάτοικοι του Γερεβάν, απελάθηκαν στην Περσία. Μετά από αυτό, η σύνθεση του πληθυσμού της πόλης έγινε 80% Μουσουλμάνοι και 20% Αρμένιοι (αναφ. Encyclopaedia Iranica, άρθρο «Ερεβάν». Οι Οθωμανοί, τόσο οι Σαφαβίδες όσο και οι Ιλχανίδες, διατηρούσαν νομισματοκοπείο στο Γερεβάν. Την δεκαετία του 1670 ο Γάλλος περιηγητής Ζαν Σαρντέν επισκέφθηκε το Γερεβάν και το περιέγραψε στο έργο του «Ταξίδια του ιππότη Σαρντέν στην Υπερκαυκασία το 1672-1673». Στις 7 Ιουνίου 1679 ένας καταστροφικός σεισμός ισοπέδωσε την πόλη.

Από το 1747 το Γερεβάν αποτελούσε τμήμα ομώνυμου χανάτου (Χανάτο του Εριβάν), μουσουλμανικού εδάφους υπό την κυριαρχία της Περσικής Αυτοκρατορίας, μέχρι το 1828.

Η ρωσική κυριαρχία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά τον Β΄ Ρωσοπερσικό Πόλεμο, ρωσικά στρατεύματα υπό τον Ιβάν Πάσκεβιτς εισήλθαν στο Γερεβάν την 1η Οκτωβρίου 1827. Η πόλη παραχωρήθηκε επισήμως από τους Πέρσες στη Ρωσική Αυτοκρατορία το 1828. Μετά τη Συνθήκη του Τουρκμεντσάι, η Ρωσική Αυτοκρατορία στήριξε οικονομικά την επανεγκατάσταση Αρμενίων από την Περσία και την Τουρκία στο Γερεβάν. Μέχρι το 1900 ο πληθυσμός του Γερεβάν είχε ανέβει στις 29.000, με το 49% να είναι Αζέροι (αναφερόμενοι στις ρωσικές πηγές ως «Αζερμπαϊτζανοί Τάταροι»), 48% Αρμένιοι και 2% Ρώσοι. Η πόλη έγινε η έδρα του νέου Υποκειμένου της Αρμενίας και μετά της Κυριαρχίας του Εριβάν.

Η πόλη άρχισε να αναπτύσσεται οικονομικά και να δυτικοποιείται αρχιτεκτονικά, με την κατεδάφιση παλιών κτηρίων και την ανοικοδόμηση νέων ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής στη θέση τους. Κατά την επίσκεψη του Τσάρου Νικολάου Α΄ το 1837, το Γερεβάν είχε γίνει ένα ουγιέζντ.

Το πρώτο γενικό σχέδιο πόλεως συντάχθηκε το 1854 και το ίδιο έτος άνοιξαν οι Σχολές Θηλέων των Αγίων Hripsime και Gayane. Το 1874 ο Ζαχαρίας Γκεβορκιάν άνοιξε το πρώτο τυπογραφείο και εκδοτικό οίκο στην πόλη, ενώ το 1879 ιδρύθηκε το πρώτο θέατρο, κοντά στην εκκλησία των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου. Το 1902 μία σιδηροδρομική γραμμή ένωσε το Γερεβάν με την Τιφλίδα, το Αλεξαντροπόλ και την πόλη Julfa του Αζερμπαϊτζάν. Την ίδια χρονιά άνοιξε η πρώτη δημόσια βιβλιοθήκη του Γερεβάν, ενώ το 1913 άρχισε να λειτουργεί τηλεφωνική υπηρεσία με 80 συνδρομητές αρχικά.

Σύντομη ανεξαρτησία (1917–1920)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917, Αρμένιοι, Γεωργιανοί και Μουσουλμάνοι ηγέτες της Υπερκαυκασίας ενώθηκαν και σχημάτισαν την Υπερκαυκασιανή Ομοσπονδία, ανακηρύσσοντας την απόσχισή της από τη Ρωσία. Αυτή η Ομοσπονδία ήταν βραχύβια και στις 28 Μαΐου 1918 το Γερεβάν έγινε η πρωτεύουσα της Λαοκρατικής Δημοκρατίας της Αρμενίας. Στις 29 Νοεμβρίου 1920 η 11η στρατιά του Ερυθρού Στρατού των Μπολσεβίκων κατέλαβε το Γερεβάν κατά τη διάρκεια του Ρωσικού Εμφυλίου. Οι εθνικιστές επανακατέλαβαν την πόλη τον Φεβρουάριο 1921, αλλά το Γερεβάν περιήλθε και πάλι υπό τον έλεγχο των Σοβιετικών στις 2 Απριλίου 1921.

Το σοβιετικό Γερεβάν[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Γερεβάν έγινε η πρωτεύουσα της νεογέννητης Σοβιετικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Αρμενίας, μιας από τις 15 Δημοκρατίες της ΕΣΣΔ. Η σοβιετική εποχή μετέτρεψε την πόλη σε μια σύγχρονη βιομηχανική μητρόπολη με πάνω από 1 εκατομύριο κατοίκους, κτισμένη σύμφωνα με τα σχέδια του εξέχοντα Αρμένιου αρχιτέκτονα Αλεξάνδρου Ταμανιάν. Ταυτόχρονα, το Γερεβάν έγινε σημαντικό επιστημονικό και πολιτιστικό κέντρο.

Ο Ταμανιάν ενσωμάτωσε εθνικά παραδοσιακά στοιχεία στη σύγχρονη αστική πολεοδομική ανάπτυξη. Το σχέδιό του ήταν μια ακτινική-κυκλική διάταξη, υπερκείμενη της υπάρχουσας πόλεως. Ως αποτέλεσμα, πολλά ιστορικά κτήρια κατεδαφίσθηκαν, ανάμεσά τους και εκκλησιές, τζαμιά, το παλιό περσικό φρούριο, χαμάμ, παζάρια και καραβάν-σαράι.

Το 1965, κατά την πεντηκοστή επέτειο της Γενοκτονίας των Αρμενίων, το Γερεβάν κατέστη επίκεντρο μιας 24ωρης μαζικής αντισοβιετικής διαμαρτυρίας με αίτημα την αναγνώριση της γενοκτονίας από τις σοβιετικές αρχές. Το 1968 τιμήθηκε η 2750ή επέτειος από την ίδρυση της πόλεως.

Μετασοβιετική ανεξαρτησία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ το Γερεβάν έγινε η πρωτεύουσα της Δημοκρατίας της Αρμενίας, στις 21 Σεπτεμβρίου 1991.

Ο μεγάλος σεισμός του 1995 επέφερε πολλές καταστροφές στην πόλη. Η διατήρηση της ηλεκτροδοτήσεως και της παροχής αερίου αποδείχθηκε δύσκολη. Μόλις το 1996 αποκαταστάθηκε σταθερή ηλεκτροδότηση.

Πρόσφατοι δήμαρχοι του Γερεβάν[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεωγραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Γερεβάν βρίσκεται στην ανατολική Αρμενία, στη βορειοανατολική κοιλάδα του όρους Αραράτ, σε μέσο υψόμετρο 989,4 μέτρα πάνω από τη στάθμη της θάλασσας (από 900 ως 1300 μέτρα). Το ανώτερο τμήμα του περιβάλλεται από βουνά από τις τρεις πλευρές του, ενώ προς νότο η πόλη κατέρχεται προς τις όχθες του ποταμού Χραζντάν, παραπόταμου του Άραξ. Ο Χραζντάν χωρίζει το Γερεβάν με ένα γραφικό φαράγγι. Οι γεωγραφικές συντεταγμένες του κέντρου της πόλης είναι 40° 10΄ 12΄΄ βόρειο πλάτος και 44° 31΄ 12΄΄ ανατολικό μήκος. Η έκταση του Γερεβάν είναι 227 τετρ.km, οπότε η μέση πυκνότητα πληθυσμού είναι 5.196 κάτοικοι ανά τετρ.km. Ως κέντρο της πόλεως θεωρείται η Πλατεία Δημοκρατίας, γνωστή και ως Hraparak. Το Γερεβάν εξυπηρετείται από το Αεροδρόμιο Zvartnots. Η ώρα του Γερεβάν είναι 2 ώρες μπροστά από την ώρα Ελλάδας.

Ως πρωτεύουσα της Αρμενίας, το Γερεβάν δεν αποτελεί τμήμα κάποιου διοικητικού διαμερίσματος (επαρχίας) της (marz). Συνορεύει όμως με τα ακόλουθα «marzer»: Κοταγίκ (προς βορρά), Αραράτ (προς νότο), Αρμαβίρ (νοτιοδυτικά) και Αραγκατσότν (βορειοδυτικά).

Κλίμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το κλίμα του Γερεβάν είναι σχετικώς ηπειρωτικό, με ξηρά θερμά καλοκαίρια και ψυχρούς αλλά μάλλον σύντομους χειμώνες. Η θερμοκρασία τον Αύγουστο μπορεί να φθάσει τους 40 °C, ενώ τον Ιανουάριο τους -15 °C. Η μέση ετήσια βροχόπτωση είναι μικρή, περί τα 350 χιλιοστόμετρα.

ΙΑΝ ΦΕΒ ΜΑΡ ΑΠΡ ΜΑΪ ΙΟΥΝ ΙΟΥΛ ΑΥΓ ΣΕΠ ΟΚΤ ΝΟΕΜ ΔΕΚ Έτος
Μέση θερμοκρασία [°C] -5 0 7 11 19 23 25 25 20 15 8 1 13
Βροχόπτωση [cm] 2 2 3 4 4 2 1 1 1 3 2 2 27

Πολιτισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Όπερα του Γερεβάν τη νύχτα.

Ως ένα από τα κέντρα του αρμενικού πολιτισμού, το Γερεβάν είναι έδρα του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Γερεβάν (από το 1919), της Αρμενικής Ακαδημίας Επιστημών, ενός ιστορικού μουσείου, μιας όπερας, ενός εθνικού ωδείου και αρκετών τεχνικών ιδρυμάτων. Τα αρχεία Ματενανταράν περιέχουν μια πλούσια συλλογή πολύτιμων αρχαίων αρμενικών, ελληνικών, ασσυριακών, εβραϊκών, ρωμαϊκών και περσικών χειρογράφων. Το Γερεβάν έχει αρκετές μεγάλες δημόσιες βιβλιοθήκες, μουσεία, θέατρα, βοτανικούς και ζωολογικούς κήπους.

Δύο τουριστικά αξιοθέατα είναι η Όπερα και τα ερείπια του φρουρίου.

Οικονομία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Γερεβάν είναι το βιομηχανικό, συγκοινωνιακό και πνευματικό κέντρο της Αρμενίας. Καρδιά ενός εκτεταμένου σιδηροδρομικού δικτύου, αποτελεί μεγάλο εμπορικό κέντρο για τα αγροτικά προϊόντα. Οι βιομηχανίες του παράγουν μέταλλα, μηχανουργικά εργαλεία, ηλεκτρικό εξοπλισμό, πλαστικά, χημικά και υφάσματα. Το Γερεβάν είναι η έδρα μεγάλων επιχειρήσεων, όχι μόνο αρμενικών, αλλά και πολυεθνικών, καθώς παρέχει φθηνό ανθρώπινο δυναμικό για "outsourcing". Πρόσφατα, η Lycos μετακόμισε το αρχηγείο της από το Παρίσι στο Γερεβάν. Η πόλη είναι επίσης έδρα της Εθνικής Τράπεζας της Αρμενίας, του χρηματιστηρίου της χώρας και των μεγαλύτερων εμπορικών της τραπεζών.

Ανάπτυξη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Γερεβάν εισήλθε πρόσφατα σε μια φιλόδοξη αναπτυξιακή διαδικασία κατά την οποία παλαιές πολυκατοικίες και κτήρια του σοβιετικού στυλ κατεδαφίζονται και αντικαθίστανται με σύγχρονα. Ωστόσο, αυτή η αστική ανανέωση έχει συναντήσει αντιδράσεις και κριτική από κατοίκους. Η Ζερμέν Τζάκσον έχει σχέδια να ανεγείρει ένα ψυχαγωγικό συγκρότημα σε ένα νέο ξενοδοχείο 5 αστέρων που κτίζεται στην πόλη.

Μνημεία, αίθουσες και άλλα κτήρια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Καταρράκτες Μεγάλες λευκές αναβαθμίδες που ανεβαίνουν από το κέντρο της πόλεως προς το Πάρκο Haghtanak (Πάρκο της Νίκης).
Μνημείο των Κοζάκων Μνημείο για τους κοζάκους που σκοτώθηκαν κατά τους ρωσοπερσικούς πολέμους το 1826-1827.
Αμαλίρ Αίθουσα συναυλιών και αθλητικό συγκρότημα.
Ματενανταράν Ινστιτούτο Αρχαίων Χειρογράφων: Από τα πλουσιότερα φυλακτήρια χειρογράφων και παλαιών βιβλίων στον κόσμο.
Κινηματογράφος «Μόσχα» (Kino Moskva) Περίφημη κινηματογραφική αίθουσα.
Μητέρα Αρμενία Άγαλμα στο Πάρκο της Νίκης.
Κινηματογράφος «Ναΐρι» (Kino Nairi) Περίφημη κινηματογραφική αίθουσα.
Το Πάνθεον Κοιμητήριο όπου είναι θαμμένοι πολλοί διάσημοι Αρμένιοι.
Σασούντσι Νταβίτ Άγαλμα αφιερωμένο σε ένα περίφημο Αρμένη ήρωα.
Άγαλμα του Χάικ Το άγαλμα του θρυλικού πατριάρχη και γενάρχη του αρμενικού έθνους.
Τσιτσερνακαμπέρντ Το μνημείο των θυμάτων της Γενοκτονίας των Αρμενίων.
Γιεραμπλούρ Κοιμητήριο όπου αναπαύονται οι Αρμένιοι που πολέμησαν στον πόλεμο του Ναγκόρνο-Καραμπάχ.
Ζωολογικός Κήπος του Γερεβάν

Διαμερίσματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Γερεβάν χωρίζεται στα εξής 13 διαμερίσματα, το καθένα από τα οποία διοικείται από αιρετό πρόσωπο:

* Από την κωμόπολη Αραμπκίρ.

«Αδελφές» πόλεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Γερεβάν είναι «αδελφοποιημένο» με τις εξής 27 πόλεις άλλων κρατών:

Πόλη Χώρα Έτος
Μόσχα Flag of Russia.svg Ρωσία
Ροστόβ του Ντον Flag of Russia.svg Ρωσία
Αγία Πετρούπολη Flag of Russia.svg Ρωσία
Σταβροπόλ Flag of Russia.svg Ρωσία
Βόλγογκραντ Flag of Russia.svg Ρωσία Από το 1998
Λυών Flag of France.svg Γαλλία
Μασσαλία Flag of France.svg Γαλλία
Παρίσι Flag of France.svg Γαλλία Από το 1998
Καράρα Flag of Italy.svg Ιταλία
Φλωρεντία Flag of Italy.svg Ιταλία
Κίεβο Flag of Ukraine.svg Ουκρανία
Οδησσός Flag of Ukraine.svg Ουκρανία
Λος Άντζελες Flag of the United States.svg ΗΠΑ Από το 2006
Κέμπριτζ Μασαχουσέτης Flag of the United States.svg ΗΠΑ
Μπουένος Άιρες Flag of Argentina.svg Αργεντινή
Σάο Πάουλο Flag of Brazil.svg Βραζιλία Από το 1999
Μοντρεάλ Flag of Canada.svg Καναδάς
Αθήνα Flag of Greece.svg Ελλάδα
Μπρατισλάβα Flag of Slovakia.svg Σλοβακία
Κισινάου Flag of Moldova.svg Μολδαβία
Μινσκ Flag of Belarus.svg Λευκορωσία
Ποντγκόριτσα Flag of Montenegro.svg Μαυροβούνιο Από το 2006
Τιφλίδα Flag of Georgia.svg Γεωργία
Βηρυτός Flag of Lebanon.svg Λίβανος
Δαμασκός Flag of Syria.svg Συρία
Ισφαχάν Flag of Iran.svg Ιράν
Ανταναναρίβο Flag of Madagascar.svg Μαδαγασκάρη

Εκπαίδευση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πανεπιστήμια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μερικά από τα ΑΕΙ στο Γερεβάν είναι τα εξής:

`Ιδρυμα Επίσημη ιστοσελίδα `Ετος
ιδρύσεως
Αριθμός
φοιτητών
Ρωσοαρμενικό Πολιτειακό Πανεπιστήμιο RAU http://www.rau.am 1997 1.600
Κρατικό Πολυτεχνείο Αρμενίας SEUA http://www.seua.am 1933 10.000
Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Γερεβάν YSU http://www.ysu.am 1919 10.450
Πολιτειακή Σχολή Γλωσσολογίας του Γερεβάν YSLU http://www.brusov.am 1935
Πολιτειακή Ιατρική Σχολή του Γερεβάν YSMU http://www.ysmu.am 1930
Κρατικό Ωδείο του Γερεβάν YSC http://www.conservatory.am 1921
Πολιτειακό Παιδαγωγικό Πανεπιστήμιο του Γερεβάν YSPU 1922
Αμερικανικό Πανεπιστήμιο της Αρμενίας AUA http://www.aua.am 1991 268

Αθλητισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ποδοσφαιρικές ομάδες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύλλογος `Εδρα
FC Ararat Yerevan Στάδιο Hrazdan
FC Banants Στάδιο Banants
FC Kilikia Yerevan Στάδιο Hrazdan
FC Uliss Yerevan Στάδιο Kazak
FC MIKA Στάδιο Mika
FC Pyunik Στάδιο Hanrapetakan
Yerevan United FC Στάδιο Hanrapetakan
FC Dinamo Yerevan
Erebuni Yerevan
Kanaz Yerevan
Lernayin Artsakh
Malatia Yerevan
Nairit Yerevan
Van Yerevan
Yerazank Yerevan
FC Yerevan

Γεννήθηκαν στο Γερεβάν[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αξιοσημείωτοι άνθρωποι που γεννήθηκαν ή έζησαν στο Γερεβάν:

Εικόνες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γενικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ιστορικές φωτογραφίες από την εποχή της τσαρικής Ρωσίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αναφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Yerevan της Αγγλόγλωσσης Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).