Γεράρδος Μερκάτωρ
Ο Γεράρδος Μερκάτωρ (Gerhardus Mercator, 5 Μαρτίου 1512 - 1594), εκλατινισμένο όνομα του Φλαμανδού χαρτογράφου και γεωγράφου Γκέρχατντ Κρέμερ (Gerhard Kremer), ήταν ο πρώτος που έδωσε μία συστηματοποίηση στις εκτεταμένες γεωγραφικές και χαρτογραφικές γνώσεις της εποχής του, γι΄αυτό και θεωρείται ο ιδρυτής της νέας χαρτογραφίας που βασίζεται σε μαθηματικές αρχές.
Πίνακας περιεχομένων |
Βίος και έργο [Επεξεργασία]
Γεννήθηκε στην πόλη Ρουπελμόλντε (Rupelmonde) της Φλάνδρας και μετά τις βασικές του σπουδές στη θεολογία, τη διαλεκτική και τα λατινικά, πήγης στο Πανεπιστήμιο του Λουβαίν (1530-32), όπου σπούδασε ανθρωπιστικές επιστήμες και φιλοσοφία. Επηρεασμένος από τις μεγάλες εξερευνήσεις της εποχής του αφοσιώθηκε στη μελέτη των μαθηματικών, της γεωγραφίας και της αστρονομίας με την καθοδήγηση του μαθηματικού Γκέμμα Φρίζιους, ενώ παράλληλα επιδόθηκε στην εκμάθηση της τεχνικής της χαρακτικής (ιδιαίτερα αναπτυγμένης τότε στις Κάτω Χώρες) και της καλλιγραφίας. [1]Το 1537 σχεδίασε τον παλαιότερο γνωστό χάρτη της Παλαιστίνης (που έχει χαθεί), το 1538 έναν παγκόσμιο, καρδιόσχημο χάρτη και γύρω στο 1540 ένα χάρτη της περιοχής της Φλάνδρας, ενώ το 1541 κατασκεύασε μια υδρόγειο σφαίρα και δέκα χρόνια αργότερα 1551 μια ουράνια σφαίρα.[2] Μεγάλη ήταν η συμβολή του στη ναυσιπλοΐα, γιατί επινόησε την ομώνυμη προβολή «μερκατορική προβολή», σύμφωνα με την οποία κατασκεύασε τους ναυτικούς χάρτες. Η μεγάλη συμβολή του στη χαρτογραφία ήταν η απεικόνιση σε επίπεδο της σφαιρικής επιφάνειας της γης, όπου οι μεσημβρινοί αποδίδονται με ευθείες παράλληλες μεταξύ τους, πράγμα που συνεπάγεται μια σχετική μεγέθυνση των γήινων εκτάσεων ανάλογα με την απόστασή τους από το ισημερινό. Προσπαθώντας να συλλέξει εγκυκλοπαιδικά τις γνώσεις της εποχής του στον τομέα της κοσμογραφίας, πραγματοποίησε ορισμένα θεμελιώδη έργα, όπως η χρονολογία (1569), η συλλογή των 28 γεωγραφικών πινάκων του Πτολεμαίου (1578), η δημοσίευση της γεωγραφίας του Πτολεμαίου (1584) και κυρίως ο Άτλας, του οποίου (η πρώτη και μερική έκδοση) είναι του 1585 και η τελευταία, μεταθανάτια, του 1595. Η μεγάλη εύνοια που συνάντησε στοι κοινό το επιβλητικό αυτό χαρτογραφικό έργο είχε αποτέλεσμα την καθιέρωση του όρου άτλας, που χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά για τον χαρακτηρισμό μιας συστηματικής συλλογής γεωγραφικών χαρτών.[3]
Περιπέτειες και μεσουράνηση [Επεξεργασία]
Το 1544 κατηγορήθηκε ως αιρετικός, συνελήφθη και φυλακίστηκε αλλά χάρη στις ενέργειες των πανεπιστημιακών αρχών ελευθερώθηκε επτά μήνες αργότερα και επιδόθηκε πάλι απερίσπαστος στο επιστημονικό του έργο. Το 1552 εγκαταλείποντας για πάντα το Λουβαίν, εγκαταστάθηκε μόνιμα στο δουκάτο της Κλέβης, στην πόλη Ντούισμπουργκ, όπου σύντομα κέρδισε την εμπιστοσύνη του δούκα Γουλιέλμου, ο οποίος το 1564 τον ονόμασε «αυλικό κοσμογράφο» του δουκάτου. Έχοντας έτσι άφθονα μέσα στη διάθεσή του εγκατέστησε στο Ντούσμποργκ ένα μεγάλο χαρτογραφικό εργαστήριο με άξιους τεχνίτες χαράκτες. Το 1554 δημοσίευσε σε έξι φύλλα ένα χάρτη της Ευρώπης, υπόδειγμα χαρτογράφησης για πολλές δεκαετίες και, δέκα χρόνια αργότερα, ολοκλήρωσε τους χάρτες της Λωρραίνη και των Βρεταννικών Νήσων (1564), ενώ το 1589 δημοσίευσε σειρά και άλλων χαρτών στους οποίους περιλαμβανόταν η Ιταλία, η «Σκλαβονία» δηλ. τα σημερινά Βαλκανικά κράτη και η Ελλάδα. Οι χάρτες του Μερκάτορα είναι σήμερα μουσειακά αντικείμενα μεγάλης αξίας, όχι μόνο από χαρτογραφική και ιστορική αλλά σε μεγάλο βαθμό και από καλλιτεχνική άποψη.
Βιβλιογραφία [Επεξεργασία]
- Nicholas Crane: Mercator: the man who mapped the planet,(Ο άνθρωπος που χαρτογράφησε τον πλανήτη) London: Phoenix, 2003, ISBN 0-7538-1692-X
Παραπομπές [Επεξεργασία]
- ↑ Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό, τόμ. 6, σ.145, εκδ. Αθηνών, 1987
- ↑ Εγκυκλοπαίδεια Δομή, τόμ. 18 σ. 509 ISBN 960-81177-68- 5
- ↑ livepedia.gr
